Haqıyqıy shirkewdi tabıw
Shirkew haqqında «kóshedegi adam» menen sóylesiń, sonda siz onıń bul haqqında óz pikirleri bar ekenligin tez arada anıqlaysız. Haqıyqatında da, shirkew teması kóterilgende adamlar hár túrli ideyalarǵa iye boladı. Eger siz bir jerge baratuǵın jol izleseńiz, sizge miymanxana yamasa shirkew sıyaqlı belgili orınlardı kórsetetuǵın baǵdarlar beriliwi múmkin.
Ayırım shirkew imaratları kózge kórinetuǵın hám anıq bolǵanı ushın, olardıń adasqan adamǵa baǵdar beretuǵın adam tárepinen aytılıwı tańqalarlıq emes: «Sol táreptegi Áwliye Pyotr shirkewinen ótiń,» dep aytılıwı múmkin. «Bul biyik shpili hám ájayıp reńli áynekleri bar shirkew.» Kóplegen eski shirkewler ózleriniń arxitekturalıq dizaynı, estetikalıq kórinisi yamasa ájayıp úlkenligi ushın maqtanadı. Biraq eger biz shirkewdi tek ǵana usı túsinikler menen oylasaq, biz qáte joldamız. Injil haqıyqıy shirkew haqqında basqasha nárse aytadı.
SÓZDE NE BAR?
Injillerimizdegi «shirkew» sózi grek sóziniń awdarması ekklesia. Eger bul sóz inglis tiline sózbe-sóz awdarılsa, «shıǵarıp shaqırıw» boladı – bul biraz qolaysız esitiledi! Bul haqıyqatında da imaratqa emes, adamlar tobına tiyisli. Mámleket islerin talqılaw ushın jıynalǵan Rim puqaralarınıń toparı ekklesia edi (bul sóz Elshiler 19:39 KJV de usılay qollanılǵan, biraq ol «jıyın» dep awdarılǵan). Izrail basshıları jıynalǵanda da olardıń «jıyının» súwretlew ushın sol sóz qollanılǵan. Sonlıqtan, biz imaratqa silteme bergende «shirkew» sózin qollanıw Injil boyınsha haqıyqatında da qáte – biraq búgingi jámiyette bul sóz imaratqa silteme beretuǵın bolıp qaldı.
Biz bul ayırmashılıqtı esimizde saqlawımız kerek. Jańa testamentte «shirkew» dep oqıǵanımızda, biz adamlar kózde tutılǵanın, al imarat emesligin esimizde saqlawımız kerek. Shirkew imaratları, biz bilgenimizdey, xristianlıqtıń dáslepki dáwirlerinde joq edi. Injil dáwirlerinde xristian dindarları ádette úyde jıynalatuǵın edi.
BIRINSHI MÁRTE
Jańa testamentte qollanılǵan «shirkew» sózi birinshi ret Matta 16:18 de tabıladı. Isa shákirtlerinen adamlar Onı kim dep oylaǵanın soradı. Sol waqıtta hár túrli ideyalar tarqalǵan edi. Bul másele boyınsha óz pikirlerin tikkeley soralǵanda, Pyotr hesh qanday ikkilenbewsiz juwap berdi: «Sen Másihsiń, tirilgen Qudaydıń Balası» (Matta 16:16).
Rabbimiz Isa Pyotrǵa juwabı ushın minnetdarshılıq bildirdi, biraq Pyotr bul málimlemeni tek ǵana Áke oǵan haqıyqattı ashıp bergeni ushın aytqanın kórsetti. Isa dawam etti: «Sen Pyotrsiń, hám bul qıya tas ústine Men Óz Shirkewimdi quram; hám tamuq qaqpaları (hadesNKJV) oǵan qarsı turmaydı» (Matta 16:18). Rabbimiz Pyotr qıya tas ekenligin hám Shirkew onıń ústine qurılatuǵının aytpaǵan edi (eger ol Pyotrǵa qurılǵan bolsa, ol jaman shirkew bolar edi, ol keyinirek Rabbisin tán almadı). Kerisinshe, Shirkew Pyotrdıń málimlemesiniń tiykarına qurılatuǵın edi. Másihtiń Ózi Qıya tas, hám Shirkew Oǵan qurılǵan. Bul jerde Shirkewdiń keleshektegi dep aytılǵanına itibar beriń. Ol ele joq edi. Sonlıqtan bul Másih Shirkewi, hám Isa sóylegende ol ele qurılıwı kerek edi.
Matta 18 degi «shirkewge» tiyisli ayırım siltemelerden basqa – bul adamlar jıyının anıq kórsetedi – «Shirkew» keyingi ret Elshiler kitabında aytıladı. Barlıq eski qoljazbalarda Elshiler 2:47 degi «Rabbimiz shirkewge qostı» dep awdarılǵan sóz joq – biraq bul sóz tez arada tabıladı, onda biz «Barlıq shirkewge úlken qorqınısh tústi» (Elshiler 5:11) dep oqıymız. Matta 16 menen Elshiler 5 aralıǵında qaysı waqıya bolıp ótti, keleshektegi nárse endi payda bolǵanın túsindiriw ushın? Pentekost! Shirkew Pentekost kúni payda boldı, barlıq isengenler Muqaddes Ruh tárepinen Másih denesine shómdirildi (1 Korinfliler 12:13).
QOLLAR MENEN QURILMAǴAN IMARAT
Shirkewdiń ne ekenligin túsiniwimizge járdem beriw ushın Jańa testamentte bir qatar hár túrli súwretler qollanılǵan. Isa Óz Shirkewin Matta 16:18 de imarat dep ayttı. Imarat jeke kirpish yamasa taslardan turadı, hám Pyotr bul súwretti Másihke «Tirilgen Tas» dep, al dindarlarǵa da «tirilgen taslar» dep silteme bergende qollanǵan, olar «ruwxıy úyge» «qurılıp atır» (1 Pyotr 2:4-5).
Bul táliymatqa tolıq sáykes, Pawıl Shirkewdi solay súwretledi, Rabbimizge «muqaddes ibadatxanaǵa» ósiwshi imarat sıpatında, jeke dindarlar Ruh arqalı «Qudaydıń turar jayına» birge qurılǵan (Efisliler 2:20-22). Quday sózbe-sóz jerdegi imaratta jasamaydı, al Óz Ruhı arqalı barlıq balalarınıń júreklerinde jasaydı.
Bul jerde basqa bir ayırmashılıq jasaw kerek. Usı waqıtqa shekem qaralǵan barlıq siltemeler ulıwma Shirkewge tiyisli, onı makrokosmdaǵı Shirkew dep atawǵa boladı. Biraq, Jańa testament Shirkewdi mikrokosmda da kózde tutadı – ulıwma Shirkewdiń kishi kólemdegi kórinisi, hár qanday jerde belgili bir waqıtta jıynaladı.
AǴZALARI BAR DENE
Jańa testamentte qollanılǵan basqa bir paydalı súwret – Shirkewdiń adam denesi sıpatında. Másih Shirkewdiń «bası», «Ol Óz denesi, hám hámme nárselerdi hámme jerde toltıratuǵın Onıń tolıqlıǵı» (Efisliler 1:22-23). Adam denesi kóplegen aǵzalardan turadı, deneniń ózi óziniń barlıq bóleklerine mútáj. Bul Pawıl 1 Korinfliler 12 de tolıq rawajlandırdı. Birge, dindarlar «Másih denesin» quraydı, hám jeke túrde «ayırım aǵzalar» dep ataladı (1 Korinfliler 12:27). Adam denesiniń barlıq bólekleri zárúrli hám basqarıwı astında bir-biri menen uyǵınlıqta islewleri kerek.
Ruwxıy jaqtan, qollanıw ápiwayı. Másih Shirkewdiń Bası, hám sol ulıwma Shirkewdiń jergilikli kórinisi bul faktı tán alıwı kerek. Másih sózine boysınıw kerek, hám bul «deneniń» jeke aǵzaları arasındaǵı doslıqtan lázzet alıw kerek. Álbette, Másih jerde búgin adam denesine iye emes, óytkeni Ol házir aspanlarda dańqlanǵan. Dindarlar korporativ túrde búgin jerde Onıń ruwxıy denesin quraydı hám Onı bul jerde kórsetedi. Adam denesi adamnıń kórinetuǵın bólegi bolǵanı sıyaqlı, Másih denesi (Shirkew) de búgin dúnyada Onı belgili etetuǵın ıdıstır.
KELIN BOLAJAQ
Úshinshi súwret bizdi keleshekke alıp baradı. Shirkew tek ǵana Másih denesi emes, al Onıń kelini de. Bul tema Efisliler 5 te rawajlanǵan, onda Pawıl Másih penen Shirkew arasındaǵı qatnasıqtı er adam menen hayalı arasındaǵı qatnasıqqa salıstırdı. Másih «Shirkewdi súydi, hám Ózin onıń ushın berdi; Ol onı sóz arqalı suw menen juwıp, tazalawı ushın, Ol onı Ózine dańqlı Shirkew etip kórsetiw ushın» (Efisliler 5:25-27).
Shirkew Másih kelini hám Ol ushın qımbatlı. Sol tolıq dindarlar denesi bir kúni dańqta, «kemshiliksiz» kórsetiledi, hám máńgilikke Onıń joldası boladı. Yuhanna «kelindi, Qozınıń hayalın» kóriwge shaqırıldı (Ashıw 21:9). Qan menen satıp alınǵan dindarlardıń bul «denesi» Ashıw kitabında máńgilikke ájayıp «bezendirilgen» (Ashıw 21:2) hám «kiyindirilgen» (Ashıw 19:8) dep kórsetilgen.
Aldın biz ulıwma Shirkew menen jergilikli shirkew arasındaǵı ayırmashılıqtı atap óttik. Basqa bir ayırmashılıq – tolıq Shirkew. Onıń millionlaǵan aǵzaları ólim arqalı bul ómirden ótti hám házir Másih penen «bul ádewir jaqsıraq» (Filipililer 1:23). Jerdegi dindarlar búgin tolıq Shirkewdiń tek ǵana bir bólegi. Másih, biraq, Óz qutqarılǵan xalqın aspanǵa alıp ketiw ushın qaytadan keledi. Jerdegi Shirkewdiń qalǵan aǵzaları Rabbimizdi hawaǵa qarsı alıw ushın kóterilgende hám Onıń aldına kirgenler menen qayta birleskende, biz barlıǵımız máńgilikke Rabbimiz benen birge bolamız (1 Salonikalılar 4:17). Shirkew – Pentekosttan Rabbimizdiń qaytıwına shekem – barlıq aǵzaları menen birge tolıq boladı. Bul onıń dańqlı taǵdiri.
DAŃQTA TOLIQ
Shirkew «imarati» ele tolıq emes. Hár bir adam qayta tuwılǵanda oǵan tirilgen tas qosıladı. Biraq bir kúni «imarat» tolıq boladı, hám keyin Rabbimiz keledi. Tek Ol ǵana sol kún qashan bolatuǵının biledi. «Másih kelini» házirgi waqıtta Ishaktıń kelini Rebeka (Jaratılıs 24) sıyaqlı jaǵdayda, ol óz súyiklisi menen ushırasıw ushın jańa úyge barıp atır edi. Búgingi dindarlar «jatlar hám zıyaratshılar» (1 Pyotr 2:11), olar bul jerde jerde haqıyqatında da úyde emes. Biz aspan úyimizdi izlep atırmız hám Qutqarımızdı júzbe-júz kóriwdi kútip atırmız.
Geyde bizden shirkew aǵzası ekenligimiz soralıwı múmkin. Barlıq dindarlar haqıyqıy Shirkewdiń aǵzaları, biraq biz Quday sóziniń haqıyqatları isenilgen hám járiyalanǵan jergilikli shirkewde doslıqqa iye bolıwımız kerek. Bálkim endi biz Shirkewdi tek ǵana kóshe múyeshindegi imarat dep oylawdıń mánisin túsingen shıǵarmız. Injil bizge Shirkewdiń ádewir kóp nárse ekenligin úyretedi – Másih Shirkewdiń Bası, hám xristianlar Shirkew.
