Сен материалшылмысаң ба? МАТЕРИАЛШЫЛСЫҢ БА?
Бул мақалада биз «материалшылық» деген сөздиң физикалық заттың жалғыз реаллық екенлигин айтатуғын Қудайсыз теорияға емес, ал Америкалық Мирас Сөзлиги төмендегидей анықлаған нәрсеге қараймыз: 1. «физикалық абаданлық ҳәм дүньялық мүлклер өмирдеги ең үлкен жақсылық ҳәм ең жоқары қунды қурайды» деген доктрина; 2. «дүньялық мәселелерге үлкен итибар».
Ийса 1-бөлимди «инсанның өмири оның мүлкиниң көпшилигинде емес» (Лука 12:15 NIV) деп айтып, анық бийкарлады. Ол Өз сөзин «ҳәр қандай ашкөзликтен сақланың» деп баслады. Ийса бул доктринаның жалған екенин, оның ислемейтуғынын айтып атыр; сонлықтан өзиңиздиң тәбийғый ийелеў инстинктлериңизге алданып қалмаң.
Биз мәсихшилер бул доктринаның жалған екенин билемиз, бирақ өзимиздиң оған 2-бөлим бойынша ҳүрмет көрсетип атырғанымызды байқамаймыз, әтирапымыздағы дүньяның материаллық приоритетлерине алданып қаламыз. Биз Ийсаның тәлимине көбирек итибар бериўимиз керек: «Өзиңизге жер үстинде ғәзийне жыйнамаң, онда күйе ҳәм тот жейди, ҳәм уррылар кирип урлайды. Бирақ өзиңизге аспанда ғәзийне жыйнаң, онда күйе ҳәм тот жемейди, ҳәм уррылар кирип урламайды. Себеби ғәзийнеңиз қай жерде болса, жүрегиңиз де сол жерде болады» (Матфей 6:19-21).
Жердеги қунлықларға балама аспандағы қунлықлар – Қудайдың қайта туўылған мийрасхорларының қорғалған, мәңгиликке кепилленген мийрасы. Петрди тыңлаң: «Биздиң Ийемиз Ийса Мәсихтиң Қудайы ҳәм Әкесине мақтаўлар болсын! Ол Өзиниң үлкен мәрҳаматы менен бизге Ийса Мәсихтиң өлимнен тирилиўи арқалы тири үмит берип, жаңа туўылыў берди, ҳәм ҳеш қашан жоғалмайтуғын, бузылмайтуғын яки солмайтуғын мийрасқа ийе қылды – ол сиз ушын аспанда сақланған, сиз исеним арқалы Қудайдың күши менен қорғалғансыз, соңғы ўақытта ашылатуғын қутқарыў келгенше» (1 Петр 1:3-5).
Жердеги нәрселер зыянға, бузылыўға ҳәм урланыўға ушырайды, сонлықтан олардың мүддети шекленген яки ўақтынша. Аспандағы нәрселер барлық азайтыўшы тәсирлерден тысқары, қорғалған ҳәм мәңгилик. Қарама-қарсылық шексиз. Қалайша мәңгилик руўхый нәрседен гөре ўақтынша-материаллық нәрсени таңлаў мүмкин? Бирақ биз таңлаўымыз керек. Ийса айтты: «Ҳеш бир хызметши еки хожайынға хызмет ете алмайды. Я ол бирин жек көреди ҳәм екиншисин сүйеди, яки бирине берилип, екиншисин нәлетлейди. Сиз Қудайға да, пулға да хызмет ете алмайсыз» (Лука 16:13).
Өзимизди ҳеш кимге «хызмет етпеймиз» деп алдаў оңай. Биз өзимиздиң қәлегенимизди ислеўди таңлаймыз, материалшылықтың тутқынлық екенин түсинбеймиз. Қудайдың ҳүкимине бойсыныўды ҳәм Оған хызмет етиўди әдейи таңлаў бизди сол тутқынлықтан азат етеди, ҳәм биз Қудайға хызмет етиўдиң қуўанышлы, қанаатландырарлық турмыс тәризи екенин табамыз.
Неге ҳеш ким өзин зыянға, бузылыўға ҳәм урланыўға ушырайтуғын, ақылсыз, жүрексиз хожайынға қул қылғысы келеди, ол ақыр ақыбетте қанаатландыра алмайды ҳәм қунлық сыпатында да ақыр ақыбетте сәтсизликке ушырайды? Бирақ, инсанлар бундай хызметке жазылыў ушын қатарға турады – ҳәтте мәсихши инсанлар да!
МӘСИХ, ҚАНААТЛАНЫЎДЫҢ ЖАЛҒЫЗ АНАХТАРЫ
Көп мәсихшилер физикалық/материаллық нәрсениң ең жоқары ҳәм ең үлкен қунлық екенине саналы түрде исенбейди. Бирақ биз бул дүньяның материаллық атмосферасын дем аламыз ҳәм билместен «дүньялық мәселелерге үлкен яки шектен тыс итибар» деген тузаққа түсемиз. Бул тек ғана биздиң аспандағы мийрасымыздан шынында да ләззет алмай атырғанымызды көрсетеди. Қудай, «бизди Мәсихте ҳәр бир руўхый берекет пенен аспандағы аймақларда берекетлеген» (Ефесликлер 1:3), «бизге ҳәмме нәрсени ләззетлениўимиз ушын байлық пенен береди» (1 Тимофей 6:17). Ол Өзиниң балаларының ҳәзирги ўақытта Өзиниң аспандағы/руўхый тәмийнатларынан қанаат табыўын қәлейди. Бизде ҳәзир мәңгилик өмир бар; биз ҳәзир де Қудайдың мәңгилик/руўхый мүлкинен ләззет алып, бай өмир сүриўимиз керек.
Руўхый/аспандағы/мәңгилик заттан ҳәзир ҳәм бул жерде ләззетлениўдиң анахтары, әлбетте, Римликлерге 8:32 де табылады: «Өз Улын аямаған, бирақ Оны бәримиз ушын берген Ол, Оны менен бирге бизге барлық нәрсени мәрҳамат пенен бермей ме?» «Оны менен бирге» деген сөз Ефесликлерге 1:3 теги «Мәсихте ҳәр бир руўхый берекет» деген квалификаторды қайталайды.
Бизден күтилмейди мүлклердиң өзинен – ҳәтте аспандағы/руўхый/мәңгилик мүлклерден де – қуўаныш ҳәм қанаатланыў табыў, бирақ жанларымыздың, ең терең ишки қәлеўлеримиздиң толық қанаатланыўын Мәсих пенен биргеликте излеў. Қудай бизге Оны менен бирге болғанымызда барлық нәрсени береди. Қудайдың Өзи Ийсадан «қатты разы» (Матфей 3:17; 17:5). Ол Өзиниң жалғыз Улынан ләззет алғанда, Өзиниң жүрегиниң қуўанышқа толы екенин табады. Ҳәм Ол сол қуўанышты биз бенен бөлискиси келеди.
«Өмириңизди пулға болған муҳаббаттан азат етиң ҳәм қолыңызда бар нәрсеге қанаатланып жасаң, себеби Қудай айтты: ‘Ҳеш қашан сени тасламайман; ҳеш қашан сени тәрк етпеймен’» (Еврейлерге 13:5). Қудай биздиң кепилленген қанаатланыўымыз. Нәрселер ҳеш қашан жүректи толтыра алмайды. Елли жылдан бери мен өзиме шайыр Фрэнсис Куарлстың мына қатарларын көп айтаман: «Барлық нәрсеге ийе болып, Саған ийе болмасам, неге ийемен? Саған ийе болмасам, мийнетлерим неге жетти? Саған ләззетлениўиме рухсат бер, және не қәлеймен? Ҳәм тек Саған ийе болсам, неге ийе емеспен? Мен жерди де, теңизди де қәлемеймен, ҳәтте аспанның өзине де ийе болғым келмейди, Саған ийе болмаған аспанға».
Солай етип, мәсихши, материалшылыққа биздиң жуўабымыз – Мәсихти көбирек излеў – жыйнаў, егер қәлесеңиз. Өзгериў таўында Қудай шатасқан елшиге айтты: «Бул Мениң сүйген Улым; Оған қатты разыман» (Матфей 17:5). Соңынан Ол айтты: «Оны тыңлаң!» (Лука 9:35). Оған итибар бериң, жүрегиңизди Оған қаратың, Оның сизге ағып кириўине, сизге толыўына, сизге қуўаныш бериўине рухсат бериң. Барлық нәрсениң Қудиретли Жаратыўшысының үлкен жүрегиниң ең жоқары, мәңгилик қанаатланыўы болған Ол, биз ушын да ләззетлениўге тең!
Лука Қудайдың өзгериў хабарынан мына сөзлерди де жазып алды: «Бул Мениң таңлаған Улым» (Лука 9:35). Қудай Өз Улын дүнья жаратылмас бурын Өзиниң қымбатлы Мүйис Тасы сыпатында таңлап қана қоймай (1 Петр 1:20; 2:4-6), Ол Өзиниң барлық режелерин ҳәм пайғамбарлықларын орынлайды, соны менен бирге Ол Өзиниң жүрегин бул таңқаларлық ҳәм айрықша Инсанға қаратыўды таңлайды. Бул биз ушын да Ийса Мәсихти таңлаўға ишара емес пе – тек ғана Қутқарыўшы сыпатында емес, ал жүреклеримиздиң барлық нәрсени жутып алатуғын орайы сыпатында?
Мың жыл бурын Мәсихтен алдын, Даўыт дәл солай етти: «Мен Ийени ҳәрдайым алдымда туттым» (Забур 16:8). «Ийеден бир нәрсе сорайман, соны излеймен: өмиримдиң барлық күнлеринде Ийениң үйинде жасаўды, Ийениң гөззаллығына қарап, Оны Өзиниң ибадатханасында излеўди» (Забур 27:4). Бетаниялық Мәриям да «бир зәрүр нәрсени» таңлады – Ийсаның аяқларына отырып, Оны ашлық пенен тыңлаўды (Лука 10:38-42) – ҳәм солай етип Ийсаның денесин майлаў ушын өзиниң ең қымбат материаллық мүлкин «ысырап етиўге» руўхландырылды.
Ийса материаллық қызығыўшылықлардың биздиң жемислилигимизге тийгизетуғын тәсири ҳаққында да ескертти. Егиўши ҳаққындағы мысалда Ол «басқалар, тикенелер арасына егилген туқым сыяқлы, сөзди еситеди; бирақ бул өмирдиң қәўетерлери, байлықтың алдаўшылығы ҳәм басқа нәрселерге болған қәлеўлер кирип, сөзди туншықтырады, оны жемиссиз етеди» (Марк 4:18-19) деп үйретти. Материаллық қызығыўшылықлар руўхый өнимлиликке тосқынлық етеди.
Усы себепли Қутқарыўшы үгитледи: «Өмириңиз ҳаққында, не жейтуғыныңыз яки не ишетуғыныңыз ҳаққында қәўетерленбең; яки денеңиз ҳаққында, не кийетуғыныңыз ҳаққында. Өмир азықтан, ҳәм дене кийимнен әҳмийетли емес пе? ... Мәжусийлер бул нәрселердиң бәриниң артынан қуўады, ҳәм сиздиң аспандағы Әкеңиз оларға мүтәж екениңизди биледи. Бирақ дәслеп Оның Патшалығын ҳәм Оның ҳақлықын излең, ҳәм бул (материаллық) нәрселердиң бәри де сизге бериледи» (Матфей 6:25, 32-33).
Бул дүньяда материаллық алаңлатыўшы нәрселер жетерли. Бирақ Қудай биздиң тийкарғы болмысымыздың, жанымыздың мүтәжликлери ушын тәмийнлеген нәрселерде қанаатланыўдың жетерли екени ҳақыйқаты да бар. Ақыл ҳәм дене талап етеди, бирақ ең үлкен қәлеўлер жанға тийисли. Жан қанаатланғанда, инсан қанаатланады. Ҳәм тек ғана Мәсих биздиң жанымызды шынында да қанаатландыра алады; Ол Қудайдың қанаатланыўы болғаны сыяқлы, биздиң де ең үлкен қанаатланыўымыз. Августин «Жүреклеримиз Саған тынышлық таппағанша тынышсыз» дегенде ҳақыйқый айтқан еди. Қанаатланған жан материаллық жетиспеўшилик сезбейди.
АШКӨЗЛИК – ӨЗЛИКТИҢ ТӘБИЙҒЫЙ ҚӘЛЕЎИ, МАТЕРИАЛШЫЛЫҚ ОНЫҢ АЗЫҒЫ
Павел жазды, «Мен барлық нәрсени Ийем Ийса Мәсихти билиўдиң шексиз үлкенлиги менен салыстырғанда зыян деп есаплайман, Оның ушын мен барлық нәрсени жоғалттым. Мен оларды қоқыс деп есаплайман, Мәсихке ийе болыўым ушын» (Филиппиялықларға 3:8). Ол көп нәрседен бас тартқан еди, бирақ оны Мәсихке көбирек орын ашыў ушын тек ғана қоқыс деп есаплады. Мәсих оның жүрегин толтырды ҳәм оның қәлеўин қанаатландырды, материалшылыққа орын қалмады. Қанаатланбаған мәсихши – бул өзиниң Қутқарыўшысын шынында да билмейтуғын адам. Материалшылық сынақ: ол қанаатланыўға алып келе алмайды; ол бизди аш қалдырады.
Бурын биз Ийсаның «ашкөзликке қарсы сақ болың» (Лука 12:15) деген ескертиўин келтирдик. Ашкөзлик биздиң ҳақыйқый мәселемиз; ол адам тәбиятының қулағанлығының тоқымасына сиңип кеткен, оның тийкарғы өзин-өзи орайластырыўының әҳмийетли көриниси. Еми, және де, Ийсаға орайласыў. Бир адам Одан ең үлкен әмир – тийкарғысын сорады! Ийса Екинши Заңнама 6:5 теги улыўма яҳудий исеними менен жуўап берди: «Ийең Қудайды барлық жүрегиң менен, барлық жаның менен ҳәм барлық ақылың менен сүй». Соңынан Ол Левилер 19:18 ден жаңа өлшем қосты: «Қоңсыңды өзиңди сүйгениңдей сүй» (Матфей 22:34-40).
Ийсаға орайласыў, бириншиден, өзин-өзи орайластырыўдан тысқарыға орайласыўды аңлатады. Ҳеш ким Қудайды барлық болмысымыз бенен сүйиў әмирин сорамайды. Бирақ қалай? Ол басқаларға ислеўде ең жақсы көриниў табады: «Қоңсыңды өзиңди сүйгениңдей сүй». Яки қоңсыңды сүй – барлық жоллар менен, барлық жерлерде ҳәм ҳәрдайым өзиңди қәлеген, еркелеткен, сүйгендей – өзиңниң орнына!
Ийса оны еки бөлимли әмир етти бул үзинтиде, жуўмақлап: «Барлық Нызам ҳәм Пайғамбарлар бул еки әмирге байланыслы». Бирақ басқа бир ўақытта Ол тек екинши бөлимди айтты: «Ҳәмме нәрседе, басқалардың сизге ислеўин қәлеген нәрсеңизди оларға ислең, себеби бул Нызам ҳәм Пайғамбарларды жуўмақлайды» (Матфей 7:12). Солай етип, ең үлкен әмир шынында да қоңсыңды өзиңди сүйгениңдей сүйиў. Бул, әлбетте, инсаный түрде мүмкин емес. Тек ғана Мәсихке орайласқанда – Оны барлық болмысымыз бенен сүйгенде – биз буны ислеўге таяр боламыз.
Павел бул принципти Римликлерге 13:9-10 ҳәм Галатиялықларға 5:14 те қайталайды, ҳәм оны Филиппиялықларға 2:3-4 те кеңейтеди: «Өзин-өзи қәлеўден яки мақтаныштан ҳеш нәрсе ислемең, бирақ кишипейиллик пенен басқаларды өзиңизден жақсырақ деп есаплаң. Ҳәр бириңиз ... тек өзиңиздиң мәплериңизге емес, ал басқалардың мәплерине де қараң».
Бул көрсетпелер бизге бир-биримиз бенен үйлесимли қатнас жасаўға жәрдем береди. Биз өзин-өзи орайластырғанда, ҳәр бир инсан өзи ушын бир әлем болғанда, адамлар аралық үйлесимге ийе бола алмаймыз. Биз Ийсаға итибар қаратқанда ҳәм «басқаларды өзимизден жақсырақ деп есаплай баслағанда», биз өзимиздиң тийкарғы өзин-өзи орайластырыўымыздан узақласамыз ҳәм әдейи басқаларды орайластырыўға қарай ҳәрекет ете басламыз.
Ең жақсы мысал Ийсаның Өзи. Ол Өзиниң қәдир-қымбатын қорғалыўы керек болған приоритет деп есапламады, бирақ «өзин ҳеш нәрсеге айландырды ... Өзин кишипейил қылды» (Филиппиялықларға 2:7-8). Әмелдеги принцип сол, биз өзимизди тахттан түсиргенде ҳәм өзимизден басқаға – Қудайға – приоритет бергенде, Қудай бизди Өзиниң биз ушын режелерине муўапық көтеретуғынын табамыз.
Ҳәм итибар бериң, Ийемиз бизден, қурбанлық ҳәм өзин-өзи бийкарлаў жағынан, Оның Қудай ушын ҳәм биз ушын еркин түрде ислеген нәрсесинен артық ҳеш нәрсе сорамайды. Ол «Мен буйырғанлықтан өзиңди кишипейил қыл» демейди, бирақ «Мени бақлаң, ҳәм Мениң ислегенимдей өзиңизди кишипейил қылыўыңызға жәрдем бериўиме рухсат бериң» дейди.
Материалшылыққа болған бейимлигимиз биздиң тийкарғы инсаный ашкөзлигимиз ҳәм өзин-өзи орайластырыўымыздан келип шығады. Биз Қудайға бойсынғанда ҳәм өзин-өзи тутқынлықтан басқаларға қарай атлағанда, биз материалшылықтан үлкен қадам таслаймыз.
