Mesihtiń Kresttegi Sózleri
Rabbımızdıń Wásiyatı
Injillerde tabıwımızsha, Isa Mesihtiń krestte turǵanda jeti ret sóylegen. Úsh sóz qarańǵılıq waqıtlarınan aldın, al úshi keyin aytılǵan.
Ortada, úsh saatlıq qarańǵılıqtıń aqırına jaqın, biz tek ǵana Zábúr 22-de jazılǵan ashshı dawıstı esitemiz: «Qudayım, Qudayım, Nege Sen Meni taslap kettiń?» (22:1; Matta 27:46; Mark 15:34 NKJV). Zábúrshiniń bul sózlerin keltirip, Rabbı Qudaydıń taslap ketiwiniń sheksiz azabın bildirdi, bul azap Oǵan bizdiń gúnálarımız ushın tásir etti.
Bir mániste, bul jeti sóz ólip atırǵan Qutqarwshınıń aqırǵı wásiyatın, ruwxıy wásiyatın quraydı. Ásirese dáslepki úsh sóz Mesihtiń jumısınıń qádir-qımbatı hám kúshi haqqındaǵı ayrıqsha gúwalıq bolıp tabıladı. Biz olarda Jańa Wásiyat xatları gúwalıq beretuǵın azaptıń aqıbetleri qanday bolatuǵının esitemiz. Ol óziniń tamamlanǵan jumısı arqalı bizge bergen ruwxıy baylıqlar kórinedi.
Onıń ólimi arqalı bizge berilgen úsh ayrıqsha pátiya bar:
- Gúnálardıń keshiriliwi, Rabbımızdıń Ataǵa Luqa 23:34-tegi duwasına muwapıq.
- Aspandaǵı jannetteorın, Luqa 23:43-tegi wádesine muwapıq.
- Qudaydıń úy-xojalıǵı ishinde ǵamxorlıq etiwshi muhabbat ornı, Yoxanna 19:26-27-degi kórsetpelerde kórsetilgen.
Qutqarwshınıń aqırǵı wásiyatı Onıń azapları hám gúnálardı juwıwshı ólimi tiykarında Onıń óz adamları alǵan ruwxıy baylıqlar haqqında sóyleydi. Ol wásiyat etiwshi, óytkeni Ol ózine tiyisli bolǵan barlıq adamlar ushın ótken, házirgi hám keleshekti támiyinleytuǵın Jalgız. Sonlıqtan biz bir az basqasha tártipte kóremiz:
- Ótken waqıtqa kelsek, biz Onıń qımbatlı qanı menen gúnálarımızdan juwıldıq. Bizde gúnálardıń keshiriliwi bar.
- Házirgi waqıtqa kelsek, Ol bizge Qudaydıń balalarınıń shańaraǵı ishinde qáwipsizlik ornın beredi.
- Keleshekke kóz salıp, aspandaǵı Qudaydıń janneti biz ushın ashıq.
Biz bunnan artıq ne qáleymiz?
«Ata, Olardı Keshir»
Isa Mesihtiń krestte aytqan birinshi sózi (Luqa 23:34) Onıń dushpanları ushın duwa bolǵanı tásirli. Duwa Onı qárǵıslaǵan aǵashqa mıqlaǵan gúnákarlarǵa ósh alıw ushın emes, bálkim olardı keshiriw ushın edi. Bul qorqınıshlı jaǵdayda da, Qutqarwshınıń júregi izlep qutqarıwdı qálegen joǵalǵan gúnákarlarǵa muhabbat hám rehim-shápáátke tolı edi. Ol Ataǵa, Atanıń súyikli Balasına islengen jamanlıq ushın keshirim haqqında duwa etti.
Eger Ol bunı islemegen bolsa, hesh shúbhasız, qáweterli húkim bolatuǵın edi. Biraq, bul áli ósh alıw kúni emes edi. Bul jerde aspan qáhári ayıplı dúnyanı urmadı. Onıń ornına, Ol gúná kóteriwshi bolıwǵa hám dushpan gúnákarlar ushın ólimge barıwǵa razı bolǵan Jalgızdı urdı. Mine, Mesihtiń gúná juwıw jumısınıń jemisi arqalı bul iláhıy keshirim bizge usınıladı. Aqır-aqıbet, Ol óz qanı – jańa wásiyattıń qanı – «kópshilik ushın gúnálardıń keshiriliwi ushın tógiliwi» ushın kelgen edi (Matta 26:28).
Ósh alıw yamasa qaslıq joq edi, bálkim keshirim bar edi, óytkeni Isa Mesihtiń iláhıy húkim astında bizdiń ornımızdı iyeledi hám bizdiń gúnálarımız ushın óliwge razı boldı. Biz elshi Petrushtiń Pentikost kúni etken wazın bul duwanıń orınlanıwı dep kóre alamız. Isa Mesihtiń óz dushpanları ushın keshirim soradı, hám juwap retinde Petrus olardı keshiriwdi usına aldı. Ol bunı Qudaydıń elshisi hám gúwası sıpatında isledi. Bir shárt bar edi: sol waqıttaǵı adamlar «táwbe etip, ... gúnálardıń keshiriliwi ushın Isa Mesihtiń atı menen shomılıwı» kerek edi (Elshiler 2:38). Elshiler 3:17-de elshi olardıń Rabbıdı bilimsizlikten óltirgenin qosadı, bul Isa Mesihtiń sózlerine tuwrı keledi: «Olar ne islep atırǵanın bilmeydi» (Luqa 23:34).
Gúnálardıń keshiriliwi haqqındaǵı bul jaqsı xabar Injil xabarınıń tiykarǵı bólegi. Biz onı Matta 28-degi úlken tapsırmada hám Ol Luqa 24-te óz adamlarına kóriniwinde tabamız. Bul haqqında elshi Petrushtiń wazında hám elshi Paweldıń wazında aytılǵan. Pawel óziniń missionerlik jumısın baslaǵanda, gúnálardıń keshiriliwi usınıldı (Elshiler 13:38-39). Sonıń menen birge, Efesliklerge hám Kolosliklerge jazılǵan xatlarda ol gúnálardıń keshiriliwin ayrıqsha atap ótti hám onı máselemizdiń eń joqarı pátiyaları qatarına qostı (Efeslikler 1:7, 4:32; Koloslikler 1:14). Biraq, biz bul pátiyanıń Rabbıdıń Golgota krestinde basqan sheksiz azaplarınıń nátiyjesi ekenligin umıtpaq kerek emes.
«Búgin Sen Menen Jannette Bolasań»
Krestte turǵan Onnan esitilgen bul ekinshi sóz aspan dańqındaǵı orın haqqındaǵı wádeni óz ishine aldı: «Saǵan shın aytaman, búgin sen Menen Jannette bolasań» (Luqa 23:43). Rabbı iláhıy húkimet penen sóyledi. «Shın» yamasa «haqıyqatında» degen sóz, geybir awdarmalarda tabılǵanı sıyaqlı, «ámin» degen mánisti ańlatadı, bul bul wádeniń orınlanıwına hesh shúbha joq ekenligin kórsetedi. Isa Mesihtiń hálsizlikte krestke mıqlanǵan bolsa da, Ol házir Qudaydıń kúshi menen jasaydı. Ol ne wáde etse, onı orınlaydı.
Bul áhmiyetli ayattan bir qatar juwmaqlar shıǵarıwǵa boladı:
- Ólgen múmin aspannıń baxtına jetpes burın tazalaw hám juwıw aralıǵı kerek emes. Aqır-aqıbet, Rabbı jamanlıq islewshige sol kúni Onıń menen jannette bolatuǵının ayttı. Aytpaqshı, ólim uyqısı tek ǵana deneni qamtıydı, ol tiriliw kúni qábirde tınshıydı. Bul sonıń menen birge, ólgen áwliyeler tiriliwge shekem bir túrli uyqı jaǵdayında boladı dep esaplaytuǵın «jan uyqısı» dep atalatuǵın táliymattı da biykar etedi.
- Isa Mesihte uyqıǵa ketkenler Onıń tikkeley qatnasıwında hám olar bunı biledi. «Búgin sen Menen Jannette bolasań» Rabbıdıń Oǵan isengen jamanlıq islewshige bergen wádesi edi. Bul adam keleshek messianlıq patshalıqtı kútip edi. Ol Rabbıdıń evreylerdiń Patshası ekenligine hám Qudaydıń waqtında Ol óz patshalıǵın alatuǵınına isengen edi, onda tirilgen áwliyeler de óz orınlarına iye boladı. Sonnan keyin ol Patshanıń jaqsılıǵına úmit etken edi. Biraq házirdiń ózinde ol jaqsıraq nárse aldı: Qudaydıń jannetinde orın, onda ol Rabbıdıń qatnasıwında tınshıǵa bolatuǵın edi.
- Luqa 16-da bul orın áli «Ibrahimniń kókiregi» dep atalǵan edi, biraq Rabbı áli kresttegi jumısın tamamlamadı. Ol tirilip, Qudaydıń oń qolında dańqlanǵannan beri, barlıq múminlerdiń atası Ibrahim endi tartılıw orayı emes. Isa Mesihtiń menen bolıw házir eń jaqsı bólek (Filipiyalılar 1:23). Bul tek ǵana aralıq jaǵdayda, ólim menen tiriliw aralıǵındaǵı jaǵdayda tuwrı emes. Ólgen áwliyelerdiń tiriliwinde hám jerde áli jasap atırǵan múminlerdiń kóteriliwinde, sol wáde qollanıladı: «Biz hámishe Rabbıdıń menen bolamız» (1 Tesalonikalıqlar 4:17).
- Bul orın bunnan keyin «jannet» dep ataladı, Eden baǵınıń aspanlıq ekvivalentı sıpatında. Ol úshinshi aspanda jaylasqan, yaǵnıy Qudaydıń jasaw ornı. Sonlıqtan ol Ashıw 2:7-ge muwapıq «Qudaydıń Janneti». Adam onı jerdegi Eden jannetin joq etkeni sıyaqlı joq ete almaydı. Aspandaǵı jannet iláhıy kámilliktiń belgisin tasıydı.
- Jannette Jaqsılıq hám Jamanlıq Bilim Aǵashı hám gúnáǵa azǵırıw joq. Isa Mesihtiń haqıyqıy Ómir Aǵashı sıpatında bar, hám Muqaddes Ruh tirishilik suwınıń deregi (Yoxanna 4:14-24, 7:37-39; Ashıw 22:1-2). Júrektiń shóllewi hám ashlıǵı hár tárepleme qanaatlandırılǵan. Isa arqalı uyqıǵa ketkenler Qudaydıń qatnasıwında áli sheksiz baxtlı (2 Korinfliler 12:2-4). Olar jerdegi adam aytıp bere almaytuǵın dańqlı sózlerdi esitedi. Pawel «Isa Mesihte adam» sıpatında sol jerge kóterildi (2-ayat), hám bul aqırǵı Adam sıpatında Oǵan birikken barlıq adamlar ushın orın.
«Hayal, Balıńa Qara!»
Biz házir bir sál Isa Mesihtiń krestte turǵanda aytqan úshinshi sózi menen shuǵıllanǵımız keledi. Rabbı bunı óz anasına hám súyikli shákirt Yoxannaǵa ayttı: «Isa Mesihtiń anasın hám ózi súygen shákirtti jaqın turǵanın kórgeninde, anasına: «Hayal, balıńa qara!» – dedi. Sonnan keyin shákirtke: «Anıńa qara!» – dedi. Hám sol saatta shákirt onı óz úyine alıp ketti» (Yoxanna 19:26-27).
Bul Isa Mesihtiń dushpanlarına emes, bálkim Onıń doslarına hám izbasarlarına tiyisli edi. Kresttiń qasında turǵan bir neshe isenimli izbasarlar ǵana bar edi, hám Yoxanna Injilinde olar atları menen atalǵan. Súyikli shákirt Maryamǵa óz janın tesip ótken azapta ruwxıy qollaw kórsetti, bul haqqında Simeon Isa Mesihtiń bala waqtında payǵambarshılıq etken edi (Luqa 2:34-35). Yoxanna onıń qollawshısı hám joldası boladı, sonlıqtan onıń qayǵısı jeńilletiledi. Rabbı olardıń ekewine de Onıń óliminen keyin iyelewi kerek bolǵan ornın berdi: Maryamǵa onı ǵamxorlıq etetuǵın bir ul berildi, hám Yoxannaǵa súyikli ana berildi.
Búgin de Isa Mesihtiń izbasarları arasında solay. Ol bizge durıs ornı kórsetedi, hám bizdiń bir-birimizdi qollawımız Onıń qálewi. Qudaydıń balalarınıń shańaraǵında adam óz aldına jasay almaydı; biz óz quwanıshlarımızdı hám qayǵılarımızdı bólisemiz. Hám Rabbı bizdiń isenim úy-xojalıǵınıń basqa aǵzalarına qatnıslı qanday orın iyelewi kerek ekenligimizdi hám qanday juwapkershilikti kóteriwimiz kerek ekenligimizdi belgileydi.
Yoxannanıń keyinirek Qudaydıń balalarınıń shańaraǵı ishinde óz-ara qatnasıqlar haqqında kóp nárse aytıp bergeni dıqqatqa ılayıq. 1 Yoxanna, bul elshiniń birinshi xatında, ol barlıq múminlerdiń birdey orın iyelemeytuǵının anıq kórsetti. Imanda «kishkene balalar» (2:12-13) bar, olar endi ǵana Atanı hám balalıq quwanıshların, sonıń menen birge uldıń joqarı mártebesin bilip baslaǵan. Basqalar ruwxıy jaqtan ósken hám jamanlıq penen gúreste kúshli bolǵan. Biraq, bul «jas jigitler» (13-14-ayatlar) áli de geybir eskertiwlerge yamasa jumsaq keńeske mútáj.
Basqalar bolsa «atalar» (13-14-ayatlar) dep ataladı, óytkeni olar óz gezeginde adamlarǵa Isa Mesihti kórsetken, hám Isa Mesihte atalar sıpatında olar óz ruwxıy balalarına dıqqat etedi hám ǵamxorlıq kórsetedi. Olardı elshi endi eskertpeydi. Olardıń baslanǵıshdan bolǵan Onı biliwi hám Ata hám Balıq penen turaqlı birlesikte jasawı jetkilikli. Rabbıdıń ózi tárepinen Qudaydıń úy-xojalıǵında bunday pátiya ornına iye bolıw qanday imtiyaz!
«Men Shólledim!»
Isa Mesihtiń krestten aytqan besinshi hám altınshı sózleri Yoxanna 19-da tabıladı, jetinshisi Luqa 23-te jazılǵan. Isa Mesihtiń ómiriniń aqırı Yoxanna 19:28-30-da júdá qısqa yamasa júdá qısqasha súwretlengen. Bul jerde biz dáslep Rabbıdıń Jazıwlardı orınlaw ushın aytqan dawısın tabamız: «Men shólledim!» (28-ayat). Biz Zábúrlarda jazılǵanlardı esleymiz: «Meniń kúshim ıdıstıń sıyaqlı qurıdı, hám tilim jaǵlarıma jabıstı; Sen Meni ólim topıraǵına alıp keldiń» (22:15) hám, «Olar maǵan azıq ushın ótti berdi, hám shóllewi ushın maǵan sirke ishiwge berdi» (69:21). Rabbı qolı hám ayaqları tesilgennen keyin dárhal ashshı sharaptı qabıl etpedi, óytkeni ol awrıw qaldırǵısh edi (Matta 27:34).
Biraq jumıstı tamamlaǵannan keyin – óytkeni Isa Mesihtiń barlıq nárselerdiń orınlanǵanın bilgen edi (Yoxanna 19:28) – Ol óziniń adamgershilik sezimlerin hám qálewlerin bildire aldı. Hám sonnan keyin Ol bunı Jazıwlardı orınlawdıń ayrıqsha maqseti menen isledi, sonlıqtan barlıq messianlıq payǵambarshılıqlar Onıń ómirinde hám óliminde ámelge asırılǵan boladı.
«Ol Tamamlandı!»
Ashshı sharaptı ishken soń, Ol: «Ol tamamlandı!» – dedi (30-ayat). Qutqarıwdıń ullı jumısı orınlandı, hám Jazıwlar orınlandı. Sonnan keyin, basın iyip, Ol óz ruwxın Atasınıń qollarına tapsırdı. Bul Onıń janın ólimge ǵárezsiz hám erikli túrde tapsırıwı (10:17-18). Onıń óz ómirin beriwge kúshi bar edi.
«Ata, Seniń Qollarıńa»
Óz ómirin bergende, Ol, Luqaǵa muwapıq, áli de qattı dawıs penen: «Ata, Seniń qollarıńa ruwxımdı tapsıraman» (23:46) degen sózlerdi ayta aldı. Bul Rabbıdıń krestte turǵanda aytqan jetinshi sózi edi. Ol bunı aytqanda, Ol óldi. Sonlıqtan, krestten aytılǵan birinshi hám aqırǵı sózler de «Ata» degen jaqın sóz benen baslanadı. Bul jerde sóylegen Jalgız barlıq nárselerdi orınlaǵan Jalgız edi – biz barlıq qutqarıwımızdı tabatuǵın Jalgız (Elshiler 4:12).
Onıń Úlgisine Ergen Halda
Shahid Stefan ólgeninde, Rabbıdıń úlgisine erdi, hám onıń sózleri krestten aytılǵan birinshi hám aqırǵı sózlerdi, keshirim hám isenimdi sáwlelendiredi (qarańız 7:54-60). Ol: «Qarań, men aspanlardıń ashılǵanın hám Adam Balasınıń Qudaydıń oń qolında turǵanın kórip turıppan!» (56-ayat) degeninde, Ruh arqalı onıń qanday quwanıshı bar edi. Sonnan keyin Stefan: «Rabbı Isa, ruwxımdı qabıl et» dedi hám tize búgip: «Rabbı, olardı bul gúná menen ayıplama» (59-60-ayatlar) dedi. Ol óz ruwxın dańqlanǵan Rabbıdıń qollarına tapsırdı, Ol onı óziniń aspanlıq qatnasıwına qabıl etiw ushın Qudaydıń oń qolında turǵan edi.
Bizdiń aqırǵı sózlerimiz de Rabbımızǵa dańq keltirsin. Oh, kútip turǵan quwanısh!
Jerde qosıq baslanadı; Aspanda tatlıraq hám qattıraq – «Bizdiń gúnálarımızdı tazalaǵan Oǵan Onıń gúná juwıwshı qanı menen; Oǵan,» biz quwanıshlı namada aytamız, «Húrmet, kúsh hám maqtaw bolsın, Ámin.» —Joseph Swain (1761–1796)
