Келиң, Мухаддес Китаптың қымбатлы таслары ҳаққында бир аз ойланып көрейик, биринши болып Езекиил 28:12–19-ға қарап көрейик. Бу бапта Қудай пайғамбар арқалы Тирдиң жаман ҳүкимдарына сөйлеп атыр, бирақ 12-аяттан баслап Тирдиң Патшасы, басқа бир адамға мүрәжат етилген. Бу адам ҳаққында былай делинген:
Сен толықлықтың мөҳрин бастың, даналыққа толы, ҳәм гөззаллықта кәмилсең. Сен Едемде, Қудайдың бағында болдың; ҳәр бир қымбатлы тас сениң жабыўың еди.Едем бағында болған бул ким еди? Тир ҳүкимдары емес, ҳәм бул жерде Адам да айтылмаған: бул Шайтаннан басқа ҳеш ким емес еди, оның жоқарыда айтылған қымбатлы таслары бар еди, ҳәм ол олардың отының арасында жүрген, бул олардың жарқырағанлығын билдиреди. Бул уллы зат «Жабыўшы керуб» деп аталған, жаратылған затлардың ең гөззалы, периштелер топары үстинен ҳүкимдарлыққа ийе, бирақ тәкәббирлик пенен көтерилип, Қудайдың тахтына умтылған, бирақ Қудай оны өз дәрежесинен қуўып, даңқынан айырған.
Бас Руханидың Көкірекшеси
Бул «Майланған керубтың» жабыўында тоғыз қымбатлы тас бар еди, бирақ Бас Руханиға берилген көкірекшеде он еки тас бар еди, Египеттен Шығыў 28:15–21-де сүўретленгендей; ҳәм ол қандай гөззал еди, оның ҳәр бир өзгешелиги Ийениң даңқын билдирер еди. Ол «тийкарғы жумыс» пенен, үлкен шеберлик ҳәм гөззаллық пенен исленген еди, себеби ол барлық даналық, гөззаллық ҳәм кәмилликтиң көриниси болған Оның өзгешеликлерин билдириў ушын жаратылған еди. «Сен оны алтыннан, көк, қызыл, қызыл-сары ҳәм нәзик ийрилген зығырдан ислеўиң керек».Алтын
Алтын — ажайып металл, қымбатлы, ҳәм таза болғанда атмосфера тәрепинен оңайлық пенен булғанбайды. Сонлықтан, алтынның илаҳий болған Биреўге тийисли нәрсени символ етиў ушын таңланғаны қандай орынлы. Ийе Ийса адамлар менен болған ҳеш бир байланысынан булғанбады; қандай атмосферада, қандай жағдайларда болмасын, Ол булғанбаған, таза ҳәм мухаддес болып қалды.
Көк, Қызыл-сары ҳәм Қызыл
Көк бизге Қудай Улының аспанлық минезин айтады; қызыл-сары Оның патшалық даңқын; қызыл, көк ҳәм қызыл-сарының араласыўы, Адам Улы сыпатында ҳүким сүретуғын аспанлық Биреўди айтады. Шымылдықтағыдай, қызыл көк ҳәм қызыл-сарының арасына қойылған, бул Ийениң даңқлары айқын болса да, олар бирлескен ҳәм ажыралмас екенин көрсетеди.
Нәзик Ийрилген Зығыр
Орнатыў нәзик ийрилген зығырдан еди, бул Ийениң жердеги кәмил турмысын айтады, гөззал үлги, таза, ақ ҳәм тегис, ҳеш қандай кемшилиги жоқ. Ол Қудайдың Қозысы еди, кемшилиги ҳәм дағы жоқ, ҳәм Қудай Өзиниң сүйкли Улының тазалығын бизге Оны усыныў ушын қолланылған ҳәр бир символда сақлаўға итибарлы.
Көкірекше төртмүйеш еди, бул Масихтың универсал ҳүкимдарлығын айтады; ол еки қабат еди, бул Оның ҳүкимдарлығының артында турған күш ҳәм қудиретти билдиреди; оның өлшеми бир қарыс еди — адамның өлшеми, себеби Ийса Ийемиз кәмил Адам болса да, ҳақыйқый Қудай еди. Қымбатлы таслар таза алтыннан исленген қапасларға орнатылған еди, себеби Масихтың ҳәр бир даңқы Оның илаҳий болғанлығына байланыслы бекитилген. Енди көкірекшедеги қымбатлы тасларды, олар Масихтың ҳәр түрли даңқын көрсететуғын тасларды қарастырайық.Сардиус
Сардиус — қызыл тас, ол Ийени бизге «Қуўаныш Ҳүкимдары» сыпатында көрсетеди. Оның бул дүньяға келиўинде қуўаныш бар еди, аспаннан периштелер Оның туўылыўын «үлкен қуўанышлы хабар» деп жәриялады. Ҳәм Оны Қутқарыўшы ҳәм Ийе сыпатында таныған көпшиликке қандай үлкен қуўаныш келтирилди! Ол Өз шәкиртлерине айтты: «Мен бул нәрселерди сизлерге айттым, мениң қуўанышым сизлерде қалсын, ҳәм сизлердиң қуўанышыңыз толық болсын».
Топаз
Топаз — сары жылтыр тас. Сары, яғный натрий нуры, максимал жарықты шағылыстырады, ҳәм өмирди қоллап-қуўатлаўшы нур, бул «Мен дүньяның Жарығыман» деген Оны айтады, ҳәм Ол ҳаққында Юханна былай жазған:
Ҳақыйқый Жарық дүньяға келип, ҳәр бир адамды жарықландыратуғын еди.Бул тастағы аттың мәниси «сыйлық»; ҳәм Өз Улын Өз қасынан аямаған Ата ушын қандай сыйлық болды, Оның еркин кәмил орынлағанын көрип, аспанларды ашып жәриялай алды:
Бул мениң сүйкли Улым, Одан мен разыман.Карбункул
Карбункул — жарқыраған қызыл тас, ол Ийе Ийсаның жердеги турмысында ашылған, ҳәм Оның мың жыллық патшалығында көрсетилетуғын мораллық даңқларды айтады. Карбункулдағы аттың мәниси «жасаў»; ҳәм Масихтың мораллық өзгешеликлери Ол жасағанларда табылмай ма?
Зүбәржат
Зүбәржат — алма-жасыл тас, Аян 4-те айтылған, онда тахттың әтирапындағы кемпирқосақ «зүбәржатқа уқсас» деп сүўретленген. Сол аспанлық көринистиң илаҳий даңқлары арасында Қудайдың жер менен болған келисими еслетиледи. Ийе Ийса аспаннан келгенде, Ол тек ғана Өз Атасының даңқында көрсетилмейди, сонымен бирге Даўыт Улы, ҳәм патшалардың Патшасы ҳәм ийелердиң Ийеси сыпатында көринеди; жердеги патшалықлардың барлық даңқы Оның болады. Тастағы аттың мәниси «жайылған»; ҳәм Оның даңқы сол ўақытта пүткил әлемге жайылады.
Сапфир
Сапфирдиң қойыў көк реңи бар, бул Масихтың аспанлық даңқларын билдиреди. Мухаддес Китап бизге айтады:
Екинши Адам аспаннан келген Ийе,
ҳәм
Аспанлық [Биреў] қандай болса, аспанлықлар да сондай болады (1 Коринфлилерге 15:47, 48),
себеби әўлиелер Ийе Ийсадан минез алады. Исраил балаларына буйрылған еди:
кийимлериниң шетлерине көк таспабайлаў, бул әўлиелердиң бул дүньядан өткенде ҳәр бир қәдеминде Масихтың турмысының аспанлық өзгешеликлери менен белгилениўи керек екенин билдиреди. Сапфирдеги аттың мәниси «ажыратылған», ҳәм ол Ийе Ийсаның жерде болғанда да, ҳәзир аспанда да Өз Атасының ерки ушын толық ажыратылғанын қандай бахытлы айтады. Юханна 17-де Атаға мүрәжат еткенде, Ул айтты:
Мен Өзимди мухаддес етемен, олар да ҳақыйқат арқалы мухаддес болсын.
Бриллиант
Бриллиант — ашық тас, оның жарқырағанлығы кесилгенде ҳәм жылтыратылғанда жарықты өткеретуғын ҳәм шағылыстыратуғын қасиетине байланыслы, ҳәм Қудайдың жарығы сөнбестен жарқыраған, Оның сүйиўшилик тәбиятында Қудайды толық ашып берген ашық жарықты айтады. Бул тастағы аттың мәниси «әскер» яки «үлкен топар»; ҳәм Ийе Ийсаның өлими ҳәм тирилиўи арқалы Өзи ушын сатып алынған, Оның жүрегиниң келини болатуғын қудиретли топар қорғалған ҳәм жарыққа шығарылған.
Лигур
Лигур (яки опал) үстинде «екки есе мийўе» деген ат бар еди. Бул қымбатлы таста көрилген реңлер қандай бай ҳәм ҳәр түрли; ҳәм Адамлықта Қудай Улында көрсетилген аспанлық турмыстың өзгешеликлери қандай бай ҳәм ҳәр түрли еди, ҳәм Қудай Оны даңқлаған жерден Оның даңқлары қандай бай ҳәм мол жарқырайды.
Көп мийўеМасихтың өлими арқалы алынған (Юханна 12:24); Өзине уқсас болғанларда, көп улында, Өз Қудайы ҳәм Атасы ушын мийўе; ҳәм Өзи ушын Оның келини бар, ол жақында Оның қасында, барлық даңқта, дақсыз, бырыссыз яки сондай нәрселерсиз көринеди.
Агат
Агат — ҳәр түрли реңли тас, ол бизге Юсуфты ҳәм оның көп реңли кийимин еслетеди. Юсуф Ийе Ийсаның гөззал үлгиси еди, ҳәм Фираун оған берген ат былай тәржиме етилген:
сырларды ашыўшы,
ҳәм дүньяның қутқарыўшысы.Ийсада илаҳий тәбияттың барлық гөззал өзгешеликлери, ҳәм Қудайдың жүрегиниң барлық ажайып сырлары көрсетилген. Бул тастағы аттың мәниси «умытыў», бул бизге тағы да Юсуфты еслетеди, ол өз улына Менаше деп ат қойған:
Себеби Қудай,деди ол,
мениң барлық мийнетимди, ҳәм атамның үйин умыттырды.Ҳәм Масих ушын қандай ажайып компенсация, Ол ҳәзирги ўақытта Өз жердеги халқы Исраилден ажыратылған, шіркеўди Атадан Өзиниң сүйиўшилик саўғасы сыпатында қабыл етип атыр.
Аметист
Аметист — үшинши қатардағы биринши тас, яғный сол жақта, себеби иврит тәртиби оңнан солға. Бул қатардағы таслардың ҳеш бири Тир патшасының безениўине киргизилмеген. Аметист қызыл-көк, ҳәм бизге адамлардың мысқыл етип, Адам Улын қызыл-көк кийимге кийдиргенин еслетеди. Бирақ Адам Улы жақында қызыл-көкте көрсетилген даңқта көринеди, ҳәм ҳәр бир тизе Оның алдында ийиледи, ҳәм ҳәр бир тил Оның Ийе екенин мойынлайды. «Саўға» бул тас атының мәниси, бул бизге Оның Қудай адамларды қутқарыў ушын берген Биреў екенин еслетеди. Бирақ Ол Атадан саўға алған ҳәм Өз адамлары ҳаққында былай айтады:
Сен маған бергенлер.Берилл
Берилл — теңиз-жасыл, ҳәм бизди жайытлар, тынышлық ҳәм парахатшылық ҳаққындағы ойларға алып барады. Ийениң жақсы Шопан сыпатында Өз қойларын жасыл жайытларға алып барып, олар Оның қорғаўы астында тынышлықта отырғанын ойлағанда, биз бериллде не айтылғанын бир аз түсинемиз. Тастағы аттың мәниси «бағындырыў», ҳәм биз жақсы Шопан деп билген Биреў еле де
барлық халықларды темир таяқ пенен бағады (Аян 12:5),
барлық жаманлықты бағындырып, тынышлық орнатады, ҳәтте Ол ҳаққында жазылғандай:
Патша әдалат пенен ҳүким сүреди, ҳәм ҳүкимдарлар әдалат пенен басқарады.Оникс
Оникс — қымбатлы тас, онда ҳәр түрли реңлер қабатлар сыпатында көринеди, ҳәр бириниң өз айқын тартыўшылығы бар, бирақ басқалары менен араласып кетеди. Ҳәм Масихтың даңқлары менен де солай емес пе? Юханна 1, Колослыларға 1 яки Еврейлерге 1 сыяқлы Мухаддес Китап аятларын оқысақ та, барлығында Қудай Улының айқын даңқларының ажайып презентациялары бар, бирақ барлығы Оның уллы Шахсын, Оның уллылығын, үлкенлигин ҳәм үстинлигин бизге усыныў ушын араласып кетеди. Бул тастың мәниси «жарқыраған даңқ», ҳәм биз айтылған Мухаддес Китап аятларын оқығанда, Масихтың даңқларының жарқырағанын көрмеймиз бе?
Яшма
Яшма бизди Аян китабындағы Мухаддес Китап аятларына бағытлайды, онда ол илаҳий даңқты көрсетиў ушын қолланылған. Аян 4-те Қудайдың тахтының көриниси бар, ҳәм Ол
отырған яшмаға уқсас еди; ҳәм Аян 22-де, аспанлық қалада жарқыраған Қудайдың даңқы
яшма тасына уқсас, кристал сыяқлы ашық.Шіркеўге Мың жыллық дәўирдиң илаҳий даңқын көрсетиў ушын берилген имканият қандай ажайып. Яшма атының мәниси «күш»; ҳәм тахтта отырған Оның күши қандай үлкен; Ол барлық нәрсени Өз қудиретиниң сөзи менен қоллап-қуўатлайды, ҳәм келешек патшалықта барлығын сақлайды.
Жуўмақ: Он еки тас ҳәм Урим ҳәм Туммим
Барлығы болып, көкірекшеде он еки тас бар, бул сан Қудай Улына берилген уллы басқарыўды символ етеди. Көкірекше менен байланыслы Урим ҳәм Туммим бар еди, олардың мәниси
Жарықлар ҳәм Кәмилликлер; ҳәм олар Қудайдың ақылы ҳәм ерки табылған, өмирде ҳәм өлимде Қудайдың талапларын қоллап-қуўатлаған, ҳәм келешек күнде Өз универсал ҳүкиметинде барлық басқарыўды сақлайтуғын Оның бахытлы кәмилликлерин билдиреди.
