"Мине, Оның менен еки адам сөйлесип турған еди, олар Муса ҳәм Илияс еди. Олар даңқ ишинде көринип, Оның Иерусалимде орынлайтуғын өлими ҳаққында сөйлести" (Лука 9:30). Қандай тема! Оның өлими! Қудай Улының бул өмирден кетиўи! Бул аспанды ийеледи ҳәм сол бийик ҳәм мухаддес орын ушын мүнәсип тема еди, себеби өлимин орынлайтуғын Ол аспанның Ийеси еди. Периштелер топары Оны дүньяға кириўинде табынған еди, себеби Қудай Биринши туўылғанды дүньяға киргизгенде, Ол: "Қудайдың барлық периштелери Оған табынсын" деди. Олар Оның бул дүньядағы пәс жолын бақлаған еди, себеби денеде көринген Қудай болған Ол "периштелерге көринген" еди, ҳәм енди Ол дүньядан кетиўи керек болғанда, олар бул фактке толық берилген болыўы керек еди. Ол аспанға, Атасына қайтып баратырған еди, жердиң тийкарлары салынбастан алдынғыдай емес (Оның Шахсы ҳаққында Ол ҳеш қашан болған нәрсеси, Қудайлықтағы Ул болыўдан тоқтамаған болса да), бирақ Қудайдың барлық еркин орынлаў ушын адам болып. Оның қайтып келиўине байланыслы Қудайдың периштелери арасында қандай күтиў болған болыўы керек, ҳәм сонда да Оның жерден кетиў усылы олар ушын терең сыр ҳәм таң қаларлық болған болыўы керек, олар "оны көриўди қәлеген" болыўы керек (1 Петр 1:12). Олар оны түсине алды ма? Мен буған гүман етемен, себеби периштелер өлмейди, ҳәм Оның жерден кетиўи өлим арқалы болыўы керек еди. Сол себепли Оның жердеги өмириндеги сол үлкен кризисте Оның менен сөйлесиў ушын даңқ ишинде периштелер емес, ал адамлар – өлимниң басқа тәрепине жеткен еки адам, Муса ҳәм Илияс көринди.
Мусаның Кетиўи
Олардың ҳәр бириниң өз кетиўи болған еди, екеўи де өзине тән ҳәм таң қаларлық, олардың кетиў ўақты келгенде. Буннан алдын ҳеш қашан ҳәм буннан кейин ҳеш қашан адам Муса өлгендей өлмеген еди. Ол жүз жигирма жаста еди, бирақ оның көзи қарайған да, тәбийғый күши азаймаған да еди. Ҳәм оның кетиў ўақты келгенде, Қудай оның сабырлығы ҳәм садықлығы менен басқарған адамларға оның күшиниң азайғанын көриўге рухсат бермеди. Ол қатты даўыс пенен адамларға сол үлкен батаны айтты: "Мәңги Қудай сениң панаң, ҳәм астында мәңгилик қоллар бар. Бахытлысаң сен, Исраил! Саған ким тең, Ийе тәрепинен қутқарылған халық, сениң жәрдемиңниң қалқаны, ҳәм сениң үстинлигиңниң қылышы? Сениң душпанларың саған еңкейип келеди; ҳәм сен олардың бийик орынларын басасаң." Соңынан Ийе оны Писга таўының үстине алып шығып, Уәде етилген жерди Өзи көргендей көргизди, ҳәм сол жерде Өз қолы менен оның көзлерин өлимде жумды. Шайтан оның денесин одан жан шыққанда алыўды қәледи, қандай мақсетте екенин айта алмаймыз, бирақ Исраил ушын турған үлкен князь Микаил оған қарсы шықты, ҳәм сол жерде Моаб жеринде, адамлардың жасаў орынларынан узақта, оны Қудай жерледи, ҳәм ҳеш ким оның қабирин бүгинги күнге шекем билмейди. Бул асыл өлим еди, асыл өмирдиң тәжи – Қудайдың жақсы ҳәм садық хызметшисине "Жақсы иследиң!", себеби Қудай сол саатта оның барлық мийнетлерин еследи, ҳәм Ийениң көзинде Мусаның, Қудайдың әўлийесиниң өлими қымбатлы еди.
Илиястың Кетиўи
Ҳәм Илиястың да, оның кетиўи қандай болды! Иорданның арғы тәрепинде, оған жақын бир садық жолдасы, Елиша, оның орнына Қудайдың пайғамбары болып келетуғын, ҳәм елли пайғамбар уллары узақта бул ўақыяның гүўагерлери сыпатында турғанда, ол аспанға қуйын менен, отлы арба ҳәм атлар менен алып кетилди. Усылай Қудай Өз хызметшисиниң хызметине Өз мөҳрин басты, сонда адамлар оның барлық сөзлери ҳәм күшли әмеллери менен өзгермеген болса да, олар Қудайдың пайғамбары олардың арасында болғанына исениўи мүмкин еди. Буннан алдын ҳеш қашан ҳәм буннан кейин ҳеш қашан адамның бундай кетиўи болмаған еди.
Христостың Өзине Тән Өлими
Бирақ бул еки адам өзлериниң кетиўи ҳаққында сөйлеспеди, олар мухаддес таўда Ийеси менен турғанда – олардың үлкен ҳәм таң қаларлық темасы бар еди. Олардың ҳеш бири ҳаққында оның кетиўин орынлады деп айтыў мүмкин емес еди, ҳәм басқа ҳеш бир адам ҳаққында да айтыў мүмкин емес еди. Ҳәр бир адам өлим себепли жердеги басқарыўын тоқтатыўға мәжбүр, себеби ҳеш ким қәте ҳәм гүнадан азат емес, ҳәтте Илияс жағдайында оның садықлығы өзине тән кетиў менен белгиленген болса да, бирақ Ийса өмир сүриўи мүмкин еди, себеби Онда ҳеш қәте болмаған еди.
Бул еки үлкен адам қатты сынақтан өткен еди, ҳәм өзлериниң минез-қулқының ең күшли тәреплеринде қатты қәте еткен еди. Муса, жердеги ең жумсақ адам, ақырында ашыўланды, ҳәм адамлар алдында Қудайды ҳүрметлемеди. Илияс, Қудай ушын турған ең батыр исенимли адам, путпараст ҳаялдың қорқытыўынан өз орнынан қашты. Олардың өмирлери үзилген деп айтыў мүмкин; олар өз өмирлик миссиясын орынламады, кетиўлери ҳаққында айтпағанда да, себеби Муса адамларды жерге алып кире алмады, ҳәм Илияс оларды Қудайға қайтара алмады. Олар тамамланбаған жумысты басқаларға қалдырды. Бирақ болады өлимде ашыў болмайды Муса ушын, себеби Қудай, үлкен меҳир менен, Өз хызметшиси ҳәм достының көзлерин жумды, ҳәм оның рухын Өзине жыйнады; ҳәм қабирде жеңис болмады Илияс үстинен, себеби ол периштелер күши менен аспанға алып кетилди. Бирақ қараңғылық күшлери бул Қудай адамлары үстинен өз кетиўлеринде жеңиске ерисе алмаған болса, бул Ийе кейин орынлаған өлим себепли еди, ҳәм олар Оның менен ол ҳаққында сөйлескенде оны жақсы билетуғын еди. Ҳәўа, Муса қәте етти ҳәм Илияс рухы түсти, бирақ Ийса ҳаққында былай жазылған: "Ол қәте етпейди ҳәм рухы түспейди." Қудай Өзиниң бул еки көрнекли хызметшисин де сөгиўге мәжбүр болды, бирақ Ийса ҳаққында Ол: "Мине, Мен таңлаған хызметшим; Мениң Сүйкли Улым, Онда Мениң жаным разы!" деди.
Мухаддес Рух Ийсаның өлимин бул жерде сүўретлеген сөзлер қандай жақсы таңланған: "Оның Иерусалимде орынлайтуғын өлими." Ол Өз өлимин орынлады: бул үлкен жетискенлик, Оның өмириниң ең жоқары әмели еди. Бул "бир бойсыныўдың" орынланыўы, Оның жердеги миссиясының тамамланыўы еди. Оның Өз Атасына айтқан сөзлери оны сүўретлейди. "Мен Сени жерде даңқладым, Сен Маған берген жумысты тамамладым." Ол Мухаддес Таўда турғанда, барлық жол Оның алдында жатқан еди. Оның шәкиртлери тахт ҳаққында арман еткенде, Ол крестти көрди, ҳәм оған барар жолдың душпан күшлер тәрепинен қоршалғанын ҳәм тосылғанын көрди. Адамлардың Қудайға қарсы нәпери бар еди – олар ойлап таба алатуғын барлық уятты Оның үстине жыйнайтуғын нәпер; ҳәм қараңғылық күшлери бар еди, Оны жаншып таслаў ушын бир үмитсиз урыныста жыйналған. Бул жерде булардан да көп нәрсе бар еди, әдеўир көп, себеби егер адамлар қутқарылыўы керек болса, баҳа төлениўи керек еди, барлық адамлық есаплаўлардан тысқары баҳа: Оның жаны гүна ушын қурбанлық болды. Ол булардың бәрине қарағанда, даңқ сондай жақын еди: бир қәдем ҳәм Ол сол жерде болар еди, ҳәм сол жерде болыўға мүнәсип болар еди, бирақ сол ўақытта Ол буның ушын келмеген еди. Ол Иерусалимде Өз өлимин орынлаў ушын келген еди, ҳәм Ол даңққа арқасын бурып, жүзин Иерусалимге қаратты, ҳәм сол жерде орынлайтуғын Өз өлими ҳаққында сөйлести.
Атаның даўысы үстин даңқтан еситилгени таң қаларлық емес: "Бул Мениң Сүйкли Улым: ОНЫ ТЫҢЛАҢ." Биз ислеўди қәлейтуғын нәрсемиз сол, ҳәм сол себепли биз Оның өлиминиң орынланыўына еремиз, себеби Ол Өз өлими арқалы Өз өмири арқалы сөйлей алмағандай сөйледи; Оның крести арқалы Ол бизге Қудайдың барлық сүйиспеншилигин айтып берди. Себеби "Қудай бизге болған сүйиспеншилигин мынада көрсетти, биз әли гүнакарлар болғанда, Мәсих биз ушын өлди."
Оның Өлиминиң Азап ҳәм Мақсети
Бирақ Оның кетиўи Муса ҳәм Илиястың кетиўинен қандай басқаша еди. Олар сынақ ҳәм мийнет өмирлеринен тосаттан кетти, Қудайда тынышлық табыў ушын; олар Қудайға исенди, ҳәм өз кетиў саатында олар шатаспады; бирақ Оның сааты келгенде ҳәм Ол Өз крестин Калвариге алып барғанда қандай басқаша болды:
Биз Оны сол жерде адамлар тәрепинен нәзерге алынғанды көремиз, Тәж емес, тек тикенлер Оған берилген, Жаманлар менен крестке қадалған, Оның уят кесеси толық толтырылған. Сүйген ҳәм дос узақта турады, Ҳәм Крестке жақынласыўға батыл етпейди; Душпанлар қоршап, ынталы Оның басына сөгис үймелеўге. Биз Оның үзилген налыўларын еситемиз, Бирақ Оның мүтәжлигине аспанлар үнсиз, Ҳеш бир периште Оның жәрдемине ийилип келмейди, Жоқарыдан ҳеш жәрдем келе алмайды. Оған азап ҳәм қайғы берилди, Оған ашыўлы қайғы кесеси, Жеңилликсиз өлимниң қараңғылығы Жоқарыда жарық жоқ, төменде жәрдем жоқ.Бирақ биз не ушын екенин билемиз. Ол бизди сүйди ҳәм бизди қутқарыў ушын келди, ҳәм ҳеш ким Оның өмирин Одан алмады. Ол оны Өзи қойды. Ол Өзин, сойылған қозыдай, душпанларына тапсырды, кресттен Қудайдың сүйиспеншилигин жәриялаў ушын, ҳәм крест арқалы жанларымызды қутқарыў ушын.
Биз Оны сол жерде Орынбасарды көремиз Биздиң гүналарымызды кешириў ушын; Оған биздиң айыбымызды Қудай жүктеди, Ҳәм сол жерде Ол Қудайдың ашыўын жалғыз көтерди; Биз кеширилген ҳәм азат болсын деп – Оның ең қымбатлы қаны менен қутқарылған Гүнадан ҳәм барлық наҳақлықтан – Қудайда тынышлық ҳәм қуўаныш табайық деп.## Оның Өлиминиң Жеңиси ҳәм Даңқы
Оның алдына қойылған қуўаныш ушын Ол крестке шыдады, уятты нәзерге алмай, ҳәм Ол Өз даңқына кирди. Ол Өз кетиўин орынлады, ҳәм сондай жол менен Қудай даңқланды, душпан жеңилди, ҳәм жанларымыз қутқарылды. Ҳәм енди Инжилди ўағызлаў арқалы Ол бул дүньядан Өз Аты ушын халықты, ҳәм Өзиниң мәңгилик қуўанышы ушын келинди жыйнап атыр. Ҳәм биз Инжил арқалы тоқтатылдық ҳәм қутқарылдық; биз Оның Иерусалимде орынлаған өлими ҳаққында сөйлеўимиз ҳәм ол ҳаққында қосық айтыўымыз ҳәм Оның Атын мақтаўымыз керек, Оны Өз даңқында көргенимизде әлбетте солай етемиз.
