Másihshiniń bul dúnyanıń húkimetleri menen qanday qatnası bar
hám olar menen baylanıslı bizdiń juwapkershiligimiz bar ma? Birinshiden, elshiler Pawıl hám Petrus arqalı berilgen úsh anıq buyrıq bar:
«Hár bir jan húkimet baslıqlarına boysınsın. Sebebi, Qudaydan basqa hesh qanday húkimet joq, al bar bolǵan húkimetler Quday tárepinen tayınlanǵan» (Romalılarǵa 13:1 NKJV).- «Olardı húkimdarlarǵa hám húkimetlerge boysınıwǵa, boysınıwǵa, hár bir jaqsı iske tayar bolıwǵa eslet» (Titusqa 3:1).- «Sonlıqtan, Rabbimiz ushın hár bir insannıń nızamına boysınıń, patshaǵa joqarı dárejede, yamasa húkimdarlarǵa... Sebebi, bul Qudaydıń erki, jaqsılıq etiw arqalı nadan adamlarǵa tınıshlıq beresiz – erkin bolǵanıńız benen, erkinlikti nápsilikke jabıw ushın emes, bálkim Qudaydıń qulları sıyaqlı... Qudaydan qorqıń. Patshanı húrmetleń» (1 Petrus 2:13-17).
Joqarıdaǵı ayatlardan kórinip turǵanınday, Másihshiniń ulıwma pozitsiyası boysınıw hám húrmet bolıwı kerek. Keltirilgen bólimlerde berilgen bul úgitlerge hesh qanday istisnolar kórsetilmegen. Geybir Másihshiler biz tek ǵana ádalatlı húkimetlerge – Qudaydıń nızamlarına boysınatuǵınlarǵa boysına alamız dep isenedi hám úyretedi. Biraq bul elshiler tárepinen aytılmaǵan. Haqıyqatında da, Pawıl hám Petrus bul buyrıqlardı áwliyelerge jazǵan waqıtta, imperator Neron Rim imperiyasın basqarıp turǵan edi. Ol qudayǵa qarsı hám jaman edi, onıń húkimeti de sonday edi; ol Másihshilerdi quwǵın etiwshi edi. Sonlıqtan, bizdiń boysınıwımız qanday da bir húkimettiń ádalatlı yamasa ádalatsız bolıwına, yamasa húkimet formasınıń demokratiyalıq, avtoritar yamasa basqa bir nárse bolıwına tiykarlanıp basqarıwı kerek emes. Barlıq húkimetler, qanday formada bolmasın, aqır-aqıbetinde basqarıw ushın óz húkimetin Qudaydan aladı. Olar bul húkimetten nadurıs paydalanǵan bolsa, Oǵan juwap beredi. Geyde Quday mámlekettiń administratsiya túrin ózgertiw ushın urıslardı yamasa revolyutsiyalardı qollanadı. Bunday ózgeris bolǵan waqıtta, Másihshi óz Rabbine sadıq bolıp dawam etedi.
Pawıl Romalılarǵa 13:1-7 de húkimetlerdiń qanday jumıs islew kerek ekenligin súwretlep bermegen. Ol húkimdarlarǵa yamasa húkimdar bolǵısı keletuǵınlarǵa húkimetti qanday basqarıw yamasa qáliplestiriw kerekligi haqqında jazbaǵan. Kerisinshe, elshi Másihshilerge ne ushın boysınıwları kerek ekenligi hám húkimettiń maqseti haqqında úyretken. Quday húkimetke tártipti saqlaw ushın «qılısh» (4-ayat) kúshin bergen, bul policiya yamasa áskeriy kúsh túrinde bolıwı múmkin. Áytpese, anarxiya hám tártipsizlik sebepli adam ómir súre almas edi – «qılısh» insaniyat paydasına berilgen. Bul suw tasqınnan keyin Nuhqa berilgen kelisimge shekem sozıladı (Jaratılıs 9:4-6).
Elshi Petrus ta bizge boysınıw ushın bir sebep beredi: bul «Rabbimiz ushın» (1 Petrus 2:13). Rabbimiz Isa Masiy jerdegi xızmetinde Matta 17:24-27 de Simon Petrusqa bunı júdá jeke túrde úyretken edi. Ol jerde bul Izrail húkimetleri, basqarıwshı keńes, Sanhedrin menen baylanıslı edi. Rabbimiz Petrusqa «balalar erkin» (26-ayat) ekenligin ayttı, yaǵnıy Qudaydıń balaları álemniń ullı Patshasınıń balaları bolǵanı ushın olardıń salıq qaǵıydalarına boysınıwǵa minnetli emes edi. Biraq, «olardı renjitpew» (27-ayat) ushın ol olardıń húkimetine boysınıwı kerek edi – Petrus ushın ullı sabaq! Bul minez-qulıq elshiniń, Muqaddes Ruhtıń basshılıǵı menen, 1 Petrus 2:13-17 de «Rabbimiz ushın» (13-ayat) hám «erkin» (16-ayat) bolǵanlar sıyaqlı qaytalap aytqan sabaǵı edi. Haqıyqatında da balalar erkin, biraq biz húkimetler aldındaǵı minez-qulqımızdıń Másih ushın gúwalıǵımızǵa qanday tásir etetinin hárdayım esapqa alıwımız kerek.
Biraq bul dúnyanıń húkimetlerine boysınıwda istisnolar joq pa? Haqıyqatında da bar. Hákimlerdiń isleri 5:29 da Petrus húkimdarlarǵa: «Biz [imanlılar] adamǵa emes, Qudayǵa boysınıwımız kerek» dedi. Bul jaǵdayda húkimdarlar Másihshilerdiń Injildi waz etiwine hám adamlarǵa Másihniń tiriliwi haqqında aytıwına tosqınlıq etiwge háreket etip atırǵan edi. Bul máselede bizde joqarı húkimet, Qudaydıń húkimeti bar. Ol bizge Injildi waz etiwdi buyırǵan. Qudaydıń húkimeti adamnıń húkimeti menen qarama-qarsılıqqa kelgen waqıtta, biz adamǵa emes, Qudayǵa boysınıwımız kerek. Bunday jaǵdaylardıń basqa mısalları da bolıwı múmkin, hám geyde imanlılar ushın bunday jaǵdaylarda ne islew kerek ekenligi anıq bolmawı múmkin. Bul bolǵan waqıtta biz Qudayǵa Onıń danalıǵı ushın jalbarıwımız kerek, hám bir-birimizge miyrim hám kishipeyillik kórsetiwimiz kerek.
Jaǵımlı tárepinen, bizdi qızıqtırıwı kerek bolǵan ruwxıy shınıǵıwlar hám juwapkershilikler bar:
«Birinshiden, men barlıq adamlar ushın, patshalar hám húkimet basındaǵı barlıq adamlar ushın jalbarıwlar, duwalar, ótinishler hám shúkirshilikler etiliwin qıstanısh penen sorayman, sonlıqtan biz barlıq taqıwalıq hám qádir-qımbat penen tınısh hám tınısh ómir súriwimiz múmkin» (1 Timoteyge 2:1-2 NASB95).
Biz húkimdarlar ushın «tınısh hám tınısh ómir súriwimiz ushın» duwa etemiz. Basqasha aytqanda, biz olardıń tınıshlıq hám tártipti saqlay alıwları ushın duwa etemiz, sonlıqtan biz ómir súriwimiz hám Injil tosqınlıqsız tarqalıwın dawam ettiriwi múmkin. Taǵı da, Pawıl bul sózdi jazǵan waqıtta Neron imperator edi. Hám bunnan tısqarı, Neron aqır-aqıbetinde Pawıl hám Petrustı da óltirgenin aytıw kerek. Álbette, ol óziniń jamanlıǵı ushın Qudayǵa esap beredi.
Rabbimiz Isa jerde bolǵan waqıtta Injildi waz etip, nawqaslardı emlep, adamlarǵa jınlardıń kúshinen qutqarıp, tınısh ómir súrdi (Hákimlerdiń isleri 10:38). Onıń geybir shákirtleri, ózgeriwinen aldın, «Simon Zelot» sıyaqlı (Mark 3:18 NKJV) zelotlar bolǵan edi. Grek termini, sikarioi, «qılıshlı adamlar» yamasa «qanlılar» degen mánisti bildiredi. Bunday adamlar Yahudiyada Rim húkimetin awdarıwǵa arnalǵan edi. Biraq Isa olardı bul ómirden shaqırdı. Másih Rim hám onıń siyasatına hesh qashan aralaspaǵan. Kerisinshe, Onıń dushpanları Onı bul máselede tutqınǵa alıwǵa háreket etkenlerinde, Ol olardı Qudayǵa hám Sezarǵa boysınıwǵa ayttı (Matta 22:15-21).
Másih dushpanlarınıń eki júzliligi
bul jerde shok etiwshi hám anıq edi: olar Onı Sezarǵa qarsı qozǵalańshı, qozǵalań yamasa kóterilis qálewshi degen ayıplaw menen tapsırdı. Bul ótirik edi! Biraq, Ol bul ádalatsız ayıplawǵa qarsı narazılıq bildirmedı. Kerisinshe, Ol «óziniń isin ádalatlı húkim etiwshige tapsırdı» (1 Petrus 2:23), hám biz «Onıń izinen eriwimiz kerek» (21-ayat). Másihke qarsı jamanlıqtıń ironiyası sonda edi, olar qozǵalań ushın ayıplanǵan Barabbastı soradı (Luka 23:19). Másih hesh qashan qozǵalań yamasa kóteriliske aralaspaǵan, hám biz de aralaspawımız kerek.
Másihshiler siyasiy háreketler menen baylanıslı bolmawı kerek, ásirese ózleri jasaytuǵın jerde sociallıq tártipti hám tınıshlıqtı buzatuǵınlar menen. Olar basqa jerdiń elshileri bolıwı kerek – aspanlıq tınısh jerdiń, onıń Patshası belgilengen waqıtta dúnyaǵa ullı kúsh hám dańq penen ashıladı. Sonnan keyin dúnya aqır-aqıbetinde ádalatlı húkimet qanday bolatuǵının bile aladı hám túsine aladı. Sol waqıtqa shekem, biz óz jeke turmısımızda hám jıynalıslarımızda Quday patshalıǵınıń ózgesheliklerin kórseteyik:
«Sebebi Qudaydıń patshalıǵı... ádalatlılıq, tınıshlıq hám Muqaddes Ruhta quwanısh» (Romalılarǵa 14:17)!
Ámin.
