SHAŃARAQ MASHQALALARI: Kesellik belgileri hám sheshimleri
Shańaraq shaytannıń tiykarǵı nıshanlarınıń biri sıyaqlı kórinedi.
Búgingi shańaraqlar dushpannıń kóplegen tuwrı hújimlerine dus kelip atır. Materializmge, gumanizmge, ádep-ikramlılıqqa hám hátte dástúriy nekege degen itibar joǵalıp barmaqta. Shańaraq shaytannıń tiykarǵı nıshanlarınıń biri sıyaqlı kórinedi.
Biraq biz Qudaydıń dushpannan úlken ekenin (1 Yuhanna 4:4) hám Máshixshi shańaraqtıń tiykarı Isa Máshix ekenin bilemiz. Mısalı, mına ayatlardı qarap kóriń: “Hayallar, óz erlerińizge boysınıń, Rabbiyge boysınǵanday... Erler, hayallarıńızdı súyiń, Máshix shirkewdi súyip, Ózin onıń ushın bergenindey... Balalar, ata-anańızǵa Rabbiyde boysınıń” (Efesslerge 5:22,25; 6:1 NKJV). Rabbiyge ... Erler, hayallarıńızdı súyiń, Máshix shirkewdi súyip, Ózin onıń ushın bergenindey... Balalar, ata-anańızǵa Rabbiyde boysınıń” (Efesslerge 5:22,25; 6:1 NKJV).
Tiykarlar haqqında aytqanda, bizge bir tiykar qazǵanda, shúńqır tereń hám jaman bolıwı múmkinligi esletiledi, bul bizge ólim haqqında aytadı. Sol tiykardan qurıw bizge tiriliwdi esletedi. Bul maǵan shańaraq Rabbiyimiz Isa Máshix ólimi hám tiriliwine tiykarlanǵan bolıwı kerek ekenin aytadı. Joqarıǵa shıǵıwdan aldın tómengi jaqqa túsip ketiw bar – shańaraq aǵzaları Onıń tiriliw kúshinde jasawdan aldın óz-ózin óltiriwi kerek.
Birinshi shańaraq
Keliń, birinshi shańaraqqa, yaǵnıy Adamnıń shańaraǵına qısqasha qaraymız hám shańaraq jaǵdayları ushın geybir belgiler hám sheshimlerdi anıqlaymız. Injildegi birinshi sózlerdi hárdayım eslep qalıw jaqsı: “Basında Quday” (Jaratılıs 1:1). Biz hárdayım shańaraǵımızdı Quday menen baslawımız kerek. Ol shańaraqtı ornatqan hám onı saqlay aladı.
Bizge “basında” Adam menen Hawanıń kámil nekege iye bolǵanı esletiledi. Olar kámil jup edi, kámil jerde hám kámil tınıshlıqta jasaytuǵın edi. Adam Hawanıń hár bir úmitin qanaatlandırdı, hám ol onıń mútájliklerine juwap berdi. Biraq keyin shaytan shańaraqtıń úylesimligine qarsı shıǵıp, onı buzıp tasladı, hám bul sol waqıttan berli hár bir shańaraqqa tásir etti. Adamnıń shańaraǵında, gúna nátiyjesinde, aǵa-iniler arasında kúshli ashıw hám qızǵanısh boldı, bul birinshi óltiriwge alıp keldi.
>Endi jılan Rabbiy Quday jaratqan dala haywanlarınıń hámmeinen de ayyar edi. Ol hayalǵa: “Quday baǵdaǵı hár bir terekten jemeytuǵınıńızdı ayttı ma?” – dedi. Hayal jılanǵa: “Biz baǵdaǵı tereklerdiń miywesin jey alar edik; biraq baǵdıń ortasındaǵı terekten Quday: ‘Onı jemeytuǵınıńızdı, oǵan tiymeytuǵınıńızdı, áytpese ólesiz’ – dedi” – dedi. Sonnan keyin jılan hayalǵa: “Siz álbette ólmeytuǵınıńızdı. Sebebi Quday onı jegen kúni kózlerińiz ashılıp, jaqsılıq penen jamanlıqtı bilip, Quday sıyaqlı bolatuǵınıńızdı biledi” – dedi. Hayal terek jemis ushın jaqsı ekenin, kózge jaǵımlı ekenin hám adamdı aqıllı etiw ushın qálewli terek ekenin kórgeninde, onıń jemisinen alıp jedi. Ol ózi menen birge bolǵan kúyewine de berdi, hám ol jedi (Jaratılıs 3:1-6).
Jaratılıstan alınǵan bul ayatlar neke hám shańaraq kelispewshilikleriniń geybir tiykarǵı sebeplerin kórsetedi. Shaytan ayyar, shatastırıwshı, isendiriwshi hám nápsiháwes – hám eger biz oǵan qulaq salsań, ol bizdi aldaydı. Ol Quday Sóziniń húkimetin, durıslıǵın hám qabıl etiliwin soradı. Hawanıń oǵan qulaq salǵanı ushın, ol onıń gúman urıqlarına, Quday Sózine boysınbawshılıqqa hám óz ómirinde Qudaydı taxttan túsiriwge berildi. Nátiyjede, búgingi kúnde shańaraqta ele de keń tarqalǵan kóplegen belgiler kórindi.
Belgiler
Bul belgilerdiń geybirleri: Quday menen sheriklikte tosqınlıq, sebebi Adam menen Hawa ózleriniń boysınbawshılıǵın sezingen edi; baylanısta úzilis, sebebi olar jasırınıp júrgeni ushın Quday menen baylanısta bolmaǵan edi; hám jasırınıwda qorqıw hám ayıplılıq sebepli bir-biri menen haqıyqıy baylanıs joq edi.
Olar ózlerin qabıl etiw ushın óz kúshleri menen injir japıraqları menen jabılıp alǵan edi. Ayıptı basqaǵa júklew hám óz háreketleri ushın juwapkershilikti moyınlawdan bas tartıw boldı. (Jaratılıs 3:9-13). Sonnan keyin aǵa-iniler arasında ashıw, bas tartıwǵa sezgirlik, qızǵanısh, jek kóriw hám keyin ólim boldı. Ekewi de Rabbiyge qurbanlıq alıp keldi. Qabildiń júregi Quday menen durıs bolmaǵanı ushın, Quday onıń qurbanlıǵın qabıl etpedi.
>Hám waqıt ótiwi menen Qabil Rabbiyge jer miywelerinen qurbanlıq alıp keldi. Abel de óz qoylarınıń birinshi tuwılǵanlarınan hám olardıń mayınan alıp keldi. Hám Rabbiy Abeldi hám onıń qurbanlıǵın húrmetledi, biraq Qabildi hám onıń qurbanlıǵın húrmetlemedi. Hám Qabil qattı ashıwlandı, hám onıń júzi túsip ketti... Endi Qabil óz inisi Abel menen sóylesip turǵan edi; hám olar dalada bolǵanda, Qabil óz inisi Abelge qarsı shıǵıp, onı óltirdi. (Jaratılıs 4:3-5,8).
Búgingi shańaraqta Quday menen sheriklikke tosqınlıq etetuǵın belgilerdiń geybirleri: bizdiń boysınbawshılıǵımız, júdá bánt bolıwımız, baylanısta úzilis (bizdiń duwalarımızda hám Quday Sózin oqıwda), shańaraq máselelerin jasırıw yamasa olardı kilem astına sıpırıw tendenciyası, bir-birin ayıplaw tendenciyası, ashıw, qızǵanısh hám bir-birine hújim etiw sezimleri (hátte psixologiyalıq ólimge shekem). Gúna bizge dos sıyaqlı keledi hám bizdi qızıqtıradı, biraq eger biz gúnada dawam etsek, ol bizdi qul etiw ushın bizdiń húkimdarıńız boladı.
Sheshimler
Biraq biz úmitsizlenbewimiz kerek, sebebi Rabbiy Isada joqarıdan qutqarıw bar. Quday ushın júdá úlken mashqala joq. Bizge úlken bolıp kórinetuǵın nárse Quday ushın kishkene. Oh, Qudaydıń teńsiz miyrimi! Adam menen Hawanıń boysınbawshılıǵına qaramastan, Quday olar ushın jańa kiyimlerdi támiyinledi – qurbanlıq arqalı, bul pútkilley Qudaydan edi hám Adam menen Hawadan hesh nárse emes edi. Quday Qabildiń gúnasın kózden jasırǵan joq, sebebi Ol oǵan inisiniń ólimine ayıplı ekenin bildirdi. Biraq Ol oǵan fizikalıq ólim jazası bermedi, hátte onı qorǵadı. “Hám Rabbiy oǵan: ‘Sol ushın, kim Qabildi óltirse, onnan jeti ese ósh alınadı’ – dedi. Hám Rabbiy Qabilge belgi qoydı, onı tapqan hesh kim onı óltirmesligi ushın” (Jaratılıs 4:15).
Qısqasha aytqanda, joqarıdaǵı belgilerdiń geybir sheshimleri Rabbiy Isa Máshix penen jaqın sheriklikti óz ishine aladı. Bizdiń bánt kún tártibimizge qaramastan, biz duwa etiwge hám Injildi oqıwǵa waqıt bóliwimiz kerek. Bizdiń barlıq jaǵdaylarımızda, duwa bizdiń birinshi juwabımız bolıwı kerek, sońǵı shara emes. Biz úyde ruwxıy jaqtan ósiwimiz kerek, páseńlewimiz kerek emes. Qudaydıń hár bir shańaraq ushın maqseti bar – Quday shańaraǵın, Máshix penen Shirkew arasındaǵı qatnasıqtı sáwlelendiriw.
Bizdiń júregimiz benen Onıń arasında hesh nárse bolmay, Quday menen jaqın sherikligimiz bar ma? Biz shańaraq bolıp birge duwa etemiz be? Bizdiń shańaraqta hesh qanday jasırın niyet bolmay, ashıq hám shın júrekten baylanısımız bar ma? Bir-birimizdi tıńlawǵa úlken mútájlik bar. Biz shańaraǵımızda qáwipsizlik, ashıw, ózin basqara almaw, qızǵanısh, awızeki qorlaw, óz-ózine qızıǵıwshılıq sıyaqlı máselelerdi anıqlawımız hám sheshiwimiz kerek. Eger Máshix bizdiń júreklerimizde jasasa, Ol bizdiń úyimizde de basshılıq etiw kerek. Bálkim, máselelerdi anıqlaw hám sheshiw ushın waqıt-waqıtı menen shańaraq jıynalısların ótkeriw paydalı bolıwı múmkin.
Tómendegi sorawlarǵa juwaplar bizdiń shańaraq mashqalalarınıń geybir deregin ashıwǵa járdem beriwi múmkin: Biz balalarımızdı Quday tárepinen bizge berilgen sawǵalar dep qabıl etemiz be? Biz balalarımızdı húrmet etemiz be hám olardı ata-anaların hám basqalardı húrmet etiwge úyretemiz be? Biz tártipti súyispenshilik penen, turaqlı, sheshiwshi hám húrmetli túrde qollanamız ba? Biz balalarımızdı olardı buzbay tárbiyalaymız ba? Bizdiń balalarımız ushın ómir maqsetlerimiz Qudaydıń maqsetlerine sáykes kele me?
Kimdir danalıq penen súyispenshilik sózleri jeńil túsedi, biraq awır salmaqqa iye dedi. Sonlıqtan, shańaraǵımızdı Rabbiy ushın jeńiwde, biz sózlerimizdi itibar menen ólshewimiz kerek hám balalarımızǵa Quday Sózine sáykes jasaw arqalı jaqsı úlgi bolıwımız kerek, ol: “Balalarım haqıyqatta júrgenin esitiwden artıq quwanıshım joq” (3 Yuhanna 4) deydi. Búgingi kúnde hár bir awırǵan shańaraq ushın úmit, emlew hám járdem bar – Rabbiy Isada.
