«Men sizlerdiń jańa ay bayramlarıńızdı hám belgilegen bayramlarıńızdı jek kóremen; olar Maǵan júk boldı ... Sonlıqtan sizler qolıńızdı namazda jayǵan waqıtta, Men kózimdi sizlerden jasırıp alamın; há, sizler namazlardı kóbeytseńiz de, Men tıńlamayman. Qollarıńız qan menen qaplanǵan. Ózińizdi juwıń, ózińizdi taza etiń; jaman islerińizdi kózimnen alıp taslań. Jamanlıq qılıwdı toqtatıń, jaqsılıq qılıwdı úyreniń; ádillikti izleń, qáweterli adamdı ayıplań; jetimdi qorǵań, tul ushın arza etiń. Házir keliń hám birge pikirleseyik,» deydi Iye, «Gúnalarıńız qızıl bolǵanı menen, olar qar sıyaqlı aq boladı; olar qızıl sıyaqlı qızıl bolǵanı menen, olar jún sıyaqlı boladı» (Ishaya 1:14-18).
Bul bayram máwsiminde kóp adamlar dinge beriledi. Olar Ráhmet aytıw kúninen baslap háreketlerdi baslaydı, hám keyin Rojdestvoda «shıńına» jetedi. Shirkew xızmetlerine qatnasıladı, gimnler aytıladı hám rásmiy namazlar oqıladı. Biraq bul diniy tokenizm Jańa Jıl keshesine shekem tamamlanadı – tap sol waqıtta Rojdestvo sahnası kelesi jılǵa shekem jıynap qoyıladı.
Háreketler
Háreketlerdi orınlaw jańa nárse emes. Áyyemgi Yahuda patshalıǵı da bul ámeliyatqa qatnasqan. Shın mániste, háreketlerdi orınlaw máselesi Eski Ahd payǵambarlarınıń tiykarǵı temalarınıń birine aylandı. Ishaya 1:14-18 den kórip turǵanımızday, Quday adamlar júregi ózgermegen waqıtta sırtqı diniy formalar hám dástúrlerdi jek kórgen. Sol dáwirdegi bayramlar hám toy-mereke, bizdiń dáwirimizdegi Ráhmet aytıw hám Rojdestvo sıyaqlı, Qudayǵa unamlı emes edi, sebebi adamlarǵa kóbinese diniy háreketlerdi orınlap júrgen edi.
Dástúr artında haqıyqıy ibadat bolmaǵanı ushın, diniy bayramlardıń barlıq iskerligi Qudayǵa jek kórinishli edi (14-ayat). Hátte kóbeytilgen namazlar, aspanǵa kóterilgen qollar menen birge, Quday ushın hesh nárse ańlatpaǵan, sebebi bul barlıǵı muqaddes emes minez-qulıqlar hám jaman háreketlerdi jasırıw ushın edi. Qudaydıń bunday taqıwalıqtan kózlerin jasırıp, bunday namazǵa qulaq aspaytuǵının aytqanı tań qalar emes (15-ayat). Iye sóziniń búgin bizge xristian bayramların belgilewimizge baylanıslı aytatuǵın nársesi bar ma?
Dinnen qaytıw
Ishaya óz dáwirindegi diniy dinnen qaytıw dáwirinde payǵambarlıq etken, bizdiń dáwirimizge júdá uqsas. Izrail xalqı Qudaydıń óz ata-babaları menen dúzgen kelisimin sadıqlıq penen qabıl etken dáwirler ámelden qaldı. Onıń ornına, pútkil jerde keń tarqalǵan butparastlıq hám ádep-ikramlılıq joq edi. Balalardı qurban etiwdiń butparastlıq dástúri tek ǵana qollap-quwatlanbaǵan, bálki ayırım adamlar tárepinen ámelge asırılǵan (2 Patshalar 16:3; 17:17). Hátte Patsha Ahaz (Ishaya 1:1) óz balasını butparast qudayǵa qurban etken. Adamlar Qudayǵa qarsı qanday úlken qozǵalań kótergen hám Onnan jamanlıq qılıw ushın burılǵan edi (2-4-ayatlar). Mine sonıń ushın Iye olardı tártipke salıwǵa hám Óziniń bereketlerin olardıń jerinen alıp taslawǵa májbúr boldı (5-9-ayatlar).
Izraildegi ádep-ikramlılıq sonshalıq jaman edi, Ishaya bul xalıqtı Sodom hám Gomorra dep atadı, Quday jıllar burın ádep-ikramlılıqqa baylanıslı tolıq joq etken sol jaman qalalar (10-ayat). Hám solay bolsa da, adamlarǵa kóbinese «ibadat» dep atalǵan háreketlerdi orınlap júrgen edi – qurbanlıqlar hám sadıqlar (11-ayat), ibadatxanalarǵa zıyaratlar (12-ayat), tútetki tútetkiler (13-ayat), muqaddes xızmetlerge qatnasıw (14-ayat), hám diniy bayramlardı úlken sadıqlıq kórsetiwleri menen belgilew (14-15-ayatlar).
Jaǵdaylar
Ishaya dáwirindegi milliy jaǵdaylardıń bul súwretlemesi búgingi kúndegi bizdiń milletimizdagi jaǵdaylarǵa uqsas emes pe? Bizde ele de kóp shirkewler hám diniy iskerlik bar. Biz ele de «Qudayǵa isenemiz» dep jazılǵan teńgelerdi qollanamız. Biz ele de «Quday astında bir millet» bolıwǵa wáde beremiz. Biz ele de qolımızdı Injilge qoyıp ant etemiz. Bizde ele de «Injil jılı» hám «Milliy namaz kúni» sıyaqlı diniy iskerliklerimiz bar. Hám bizde ele de Ráhmet aytıw hám Rojdestvo sıyaqlı diniy bayramlarımız bar.
Biraq kóbimiz ushın bul iskerliktiń barlıǵı tek diniy tokenizm. Bir waqıtları milletimizdi xarakterlegen Qudayǵa isenim hám Injil standartlarına sadıqlıq qayerde? Haqıyqıy isenim menen tiri Qudayǵa baǵdarlanǵan shın shúkirshilikler qayerde? Haqıyqıy mánisi toy-mereke hám bezewlerde emes, bálki Máshihtiń adam bolıwı mújizesinde bolǵan Rojdestvolar qayerde? Bizdiń milletimiz Qudaydan hám Injil standartlarınan bas tarttı. Post-xristian emes, bálki anti-xristian, bizdiń haqıyqıy jaǵdayımızdı kóbirek súwretleytuǵın sıpat. Sırtqı diniy kórsetiw tek ǵana eki júzlilik hám háreketlerdi orınlaw.
Ishaya 1:21-23 búgingi kúndegi milletimizdiń jaǵdayların qanday anıq qısqasha bayanlaydı. Bir jeńiltek hayal sıyaqlı, biz ózimizdiń ádep-ikramlılıq standartlarımızdan bas tarttıq (21-ayat). Bizdiń kóp járdemsiz kambaǵallar siyasiy paraxorlıq hám sociallıq ádilsizlik sebepli azap shegiwde (23-ayat). Hám nızamlastırılǵan aborttıń qorqınıshların oylaǵanımızda, biz ózimizden Ishaya dáwirinde balalardı qurban etkenlerden jaqsıraqpız ba dep sorawımız kerek! Álbette, bizdiń qollarımız da qan menen qaplanǵan (15-ayat).
Ózgeris
Biz ne qılıwımız kerek? Biz 16-20-ayatlardaǵı ilahiy kórsetpelerge ámel etiwimiz kerek. Bir millet retinde biz óz háreketlerimizdi dúzetiwimiz kerek (16-ayat). Biz tek ǵana nızamdı buzǵanlardıń kóbiregin ádillikke tartıp qoymay, bálki shın mániste kambaǵal hám mútáj bolǵanlarǵa – Qudaydan bas tartqan «ádillik» sisteması astında ezilip atırǵanlarǵa kóbirek ádillik alıp keliwimiz kerek. Bul jalqawlar ushın kóbirek paydalar degen mánisti ańlatpaydı, bálki ashgózler tárepinen az sociallıq ádilsizlikti ańlatadı.
Álbette, bul aytıwǵa ańsat, biraq orınlawǵa qıyın. Shın mániste, bunday ózgeris 19-ayattaǵı qupıyadan tıs múmkin emes – biz «qálewli hám boysınıwshı» bolıwımız kerek. Eger biz Qudayǵa qaytıwǵa hám Injil standartlarına boysınıwǵa qálewli bolsaq, múmkin emes bolıp kórinetuǵın nárselerdi orınlaw ushın kúsh tabamız. Hám biz bul jerde Qudaydıń bereketin tabamız (19-ayat). Quday aqılsız emes. Ol 18-ayatta bizden aqılıńızdı qollanıwǵa hám Oǵan qaytıwǵa jalbaradı. Ol bizdiń ótken qátelerimizdi keshire aladı. Biz Sodom hám Gomorraǵa kóbirek uqsap qalǵanımızǵa hám milliy gúnalarımız aq matadaǵı anıq óshpes izler sıyaqlı kórinetuǵınına qaramastan (18-ayat), eger biz ózgeriwge qálewli bolsaq, Quday bul kemshiliklerdi alıp taslaydı.
Tap jeke isenim iyeleri 18-ayattaǵı tazalawshı haqıyqattı bilgenindey, milletler de Iyege qaytsa, Qudaydıń keshirimin hám bereketin basdan keshire aladı. 18-ayattaǵı usınıs búgin biz ushın da áyyemgi Yahuda patshalıǵı ushın bolǵanınday jaqsı. Biraq bizdiń diniy isenimlerimiz tek ǵana háreketlerdi orınlawdaǵı kúsheytilgen hárekettiń ózinen artıq bolıwı kerek! Quday sırtqı háreketler hám maskalardı emes, bálki ishki niyetlerdi kóredi. Quday aldında shın mániste táwbe hám boysınıw bolıwı kerek.
Namaz etiń
Xristianlar retinde biz milletimizdiń júregi ózgerip, Qudayǵa hám Injil standartlarına qaytıwı ushın namaz ete alamız. Bálkim biz ózimizden jeke xristianlar retinde qayta tikleniwge tayınbız ba dep sorawımız kerek. Milliy qayta tikleniw Qudaydıń xalqına qayta oyanıw alıp keledi. Biz shın mániste Qudaydıń bizdi jeke adamlar retinde ózgertiwini qáleymiz be? Bul bizdiń ańsat ómir súriw tártibimizge hám ózimizshil turmıs tártibimizge kesent etiwshi bolıwı múmkin! Bizdiń ayırım apatik minez-qulıqlarımız joq bolıwı kerek. Prioritetler qayta dúziliwi múmkin. Bizdiń jeke qádiriyat sistemalarımız Qudaydıń qayta shólkemlestiriwine boysınıwı kerek. Biz shın mániste ruwxıy qayta tikleniwge tayınbız ba? Bul áhmiyetli sorawdı hár birimiz ushın basqa bir jol menen fokuslaw ushın: «Eger Quday men arqalı milliy qayta tikleniwdi baslasa, ómirimniń qaysı tarawında birinshi isley baslaydı?»
Wáde
Ishaya 1-diń qalǵan bólegin oqıǵanımızda, Iye Izrailge bergen wádesi menen ruwxlanamız. Ol olardı tártipke salıwǵa májbúr bolsa da, olardı qayta tikleydi de. Bizdiń miyrimli Iye ele de qayta tiklew isinde. Onıń tártibi hárdayım jazalawdan góre emlewshi. Onıń áyyemgi Yahuda xalqı ushın qayta tiklew wádesi búgingi kúndegi Amerika xalqına – bir waqıtları Injil Qudayın tán alǵan milletke álbette qollanılıwı múmkin. Onıń 2 Shejire 7:14 tegi miyrimli wádesin tıńlań:
Eger Meniń atım menen atalǵan xalqım ózlerin kishipeyillik etip, namaz etip, Meniń júzimdi izlep, ózleriniń jaman jollarınan qaytsa, onda Men aspannan tıńlayman, hám olardıń gúnasın keshiremen, hám olardıń jerin emleymen.
Baslań
Bul bayram máwsiminde biz jerimizde ele de Qudaydı tán alatuǵın hám Injil standartların saqlaytuǵın jeke basshılar ushın shın mániste shúkir ete alamız. Biz elimizde ele de anıq kórinetuǵın shın isenimniń hár bir belgisi ushın shúkir ete alamız. Qudaydıń bul millet xalqınıń júreklerinde sociallıq ádillik hám tuwrılıqqa qaray úlken háreket baslawı ushın namaz eteyik. Eger biz diniy bayramlarımızdıń haqıyqıy taqıwalıq hám ibadattı sáwlelendiretuǵının, hám tek ǵana háreketlerdi orınlawdıń masqaralıǵın emes, kóre alsaq, qanday mújize boladı! Qalay baslaymız? Menen!
