Ийса Мәсихти хызмет ететуғын Қутқарыўшы сыпатында қарастырғанымызда, Қудайдың қуллының ашылған минез-қулқы оның не ислегени сыяқлы әҳмийетли екенлигин атап өтиўимиз керек. Қудайдың қуллы Оны минез-қулқы ҳәм ис-ҳәрекети менен көрсетеди. Марк, басқа Инжил жазыўшыларына қарағанда, Ийсаның жумсақ, мейирбан, кишипейил тәбиятын, Оның Қудай берген хызметинде қыйыншылықларға, бийкарлаўға ҳәм машақатларға шыдап атырғанын ашып береди. Солай етип, Атаның ҳәммеге «Мениң Қулдыма қараңлар» (Матта 12:18) деген жәриясы, Оның хызмети сыяқлы Оның Өзин де ҳүрметлеўге шақырыў болып табылады. Қудайдың Қуллы басқалар ушын ыхлас пенен хызмет етеди ҳәм буны ислеп атырғанда ҳүжимге ушырайды ҳәм бийкарланады.
Қысқаша кириспе болса да, Марк өзиниң биринши аятында Қудайдың Қуллы ҳаққындағы төмен көзқарастан сақлайды: «Ийса Мәсих, Қудайдың Улы Инжилиниң басланыўы». Адамгершилик жағынан айтқанда, сизге хызмет етип атырған адамға қарата тәкаббарлық қылыў тәбийғый, бирақ Марк оқыўшыларының буның Қудай Улының еркин кишипейиллиги екенлигин түсиниўин тәмийинлейди. Усы себепли, Ийса Маркта ҳеш қашан «Мениң Атам» яки «Биздиң Атамыз» деп айтпайды; Оның адамға кишипейил хызмети, Ата менен болған қатнасы емес, әҳмийетли. Бирақ бул мәселеде ҳеш қандай шатасыў болмаўы ушын, Марк Мәсихтиң илаҳыйлығын төменлетпеўге бирден сақланады.
Бәнт Қул
« King James Version » китабында Марктың 16 бабының 12си «ҳәм» сөзи менен басланады, ал Марктағы аятлардың көпшилиги «ҳәм», «ҳәзир» ҳәм «сонда» сыяқлы жалғаўлар ҳәм рәўишлер менен басланады. Мысал ушын, Марк 1-баптың 45 аятының 35и «ҳәм» сөзи менен басланады. Атап айтқанда, Марктағы көп аятлар «Ҳәм Ийса» яки «Ҳәм Ол» деп басланады. Марк оқыўшыларына хызмет ететуғын Қутқарыўшыны усыныўға итибарлы болады.
Бирақ ол буның менен тоқтап қалмайды. Оқыўшының Ийсаның шаршататуғын хызмети ҳаққында жоқары түсиникке ийе болыўы ушын, ол Оның хызметин сүўретлейтуғын феъллерге «дереў» ҳәм «бирден» сыяқлы сөзлерди қосып, көбирек анықлық киргизеди. Бул еки грек рәўишин 46 мәрте қайта-қайта қолланыў арқалы әмелге асырылады – eutheos , яғный «тиккелей», ҳәм euthus , яғный «бирден». Бул рәўишлер басқа Инжил китапларында неше мәрте қолланылған? Маттада он тоғыз мәрте, Лукада 10 мәрте, ал Юҳаннада тек 7 мәрте. Есиңизде болсын, Маркта тек он алты бап бар, Маттада 28, Лукада 24 ҳәм Юҳаннада 21 бап бар.
Маркта қолланыў жыйылығы айрықша. Ийса Мәсихтиң турмысын көз алдыңызға келтире аласыз ба? Күн сайын, күнниң яки түнниң ҳәр қандай ўақтында адамлар Оған өзлериниң машақатлары, мүтәжликлери ҳәм кеселликлери менен келетуғын еди. Оның хабарын бийкарлағанлар Оған үзликсиз қарсы шықты. Оның кемениң арқа жағында ухлап қалып, кеме қатты даўылда чайқалып атырғанда оянбағаны таң қаларлық емес. Буған Оның ыхласлы дуўа өмирин қосың. Оның өмири физикалық шаршаў менен белгиленген болса да, Ол әне сол ўақытта да Атасы менен сөйлесиў ушын ерте турды. Марк тек ғана сүйимли Қутқарыўшыны емес, бәлки Өз өмирин басқаларға хызмет етиў ушын арнаған Биреўди көрсетеди.
Көретуғын ҳәм Қол Тийгизитетуғын Қул
Марк көп ҳалларда Ийсаның басқаларға қарағанын ҳәм қол тийгизгенлигин айтады. Буны ислеп, ол басқалардың мүтәжликлерин билетуғын Қулды көрсетеди – Ийсаның крестке қарата тар көзқарасы емес, бәлки Оның әтирапындағы басқалардың мүтәжликлерин кеңнен аңлаўы бар еди. Ҳәр өткен күн Қутқарыўшыны Голготаға жақынластырды, бирақ жол даўамында Ол басқаларға хызмет етиў ушын жасады. Ийса мүтәжликлерди таныды, соң жеке өзи жәрдем берди.
Марк Ийсаның басқаларға тоғыз мәрте қарағанын айтады; басқа Инжил китаплары көп ҳалларда бул ўақыяның бул тәрепин қалдырып кетеди. Ийсаның басқаларға мейирбанлық көрсетиў ушын қол тийгизгенлиги ҳаққында, мен Маркта алты, Маттада үшеў, Лукада екеў ҳәм Юҳаннада ҳеш бирин таптым. Марк Ийсаның қуллы басқалардың мүтәжликлерин таң қаларлық дәрежеде аңлайды, соң оларға жәрдем бериў ушын тез ислейди.
Мәсих қалай хызмет етти?
Марк Қудайға қуллық ететуғын адамның минез-қулқының кемис емес сүўретлемесин береди.
Ийсаның хызмети сүйиспеншилик пенен дәртлендирилген еди: «Ийса мейирбанлыққа толып, қолын созып, оған қол тийгизди» (Марк 1:41). Ийса бизге мәсихши хызмет ушын жалғыз ҳақыйқый дәртлендириў сүйиспеншилик екенлигин үйретеди. Инжилдеги сүйиспеншилик қурбанлық бериўди баслатады: «Себеби Қудай дүньяны сондай сүйди, Ол Өзиниң жалғыз Улын берди». Марк Өзиниң Инжилинде Ийсаның өзин қурбан етиў үлгисин көрсетеди (Марк 3:20; 4:35-36; 4:38; 6:31; 7:34; 8:12). Сүйиспеншилик аңлайды ҳәм хызмет етилип атырған адам ушын не жақсы екенлигин түсинеди. Сүйиспеншилик, аяныш емес, мүтәжлерге хызмет етиўимиздиң себеби болыўы керек, әйтпесе биз билместен олардың өмириндеги Қудайдың тәрбиялаўшы қолына кедерги болыўымыз мүмкин.
Ийса Өзинен алдын басқаларға хызмет етти: «Ҳәм халық тағы да жыйналды, сондай-ақ олар нан жей алмады» (Марк 3:20; 6:31-33). Ийса басқаларға хызмет етиў менен сондай бәнт еди, адамзатқа сондай берилген еди, қыйыншылықтағыларға сондай қол жетимли еди, Оның көп ҳалларда Өзине ғамхорлық етиўге ўақты болмады. Басқа бир ўақытта, биз Ийсаның кемеде, күндизги ўақытта ҳәм қатты даўылдың ортасында ухлап атырғанын көремиз (Марк 4:35-41). Физикалық шаршаў ҳәм эмоционаллық шаршаў Оның денесинде көп болды, бирақ биз Оның шағымланғанын ҳеш қашан оқымаймыз.
Ийса қаттылық пенен хызмет етти. Дерлик ҳәр бир машақаты бар адам, ҳәм ең кишкене ийманға ийе болғанлар, Ийсадан жәрдем сорап атырған еди. «Себеби Ол көплерди емлеген еди; сондай-ақ олар Оған қол тийгизиў ушын Оған қысым көрсетти, қанша адамда кеселлик болса да» (Марк 3:10). Шәкиртлер Оған айтты: «Ҳәмме адамлар Сени излеп атыр» (Марк 1:37). Бул сөз Мәсихтиң хызметиниң үлкенлигин көрсетеди. Сиз 100% табыслы болған шыпакерге барыўды қәлемейсиз бе?
Ийса атақ-даңқ излемеди. Шәкиртлери Оған «ҳәмме адамлар Сени излеп атыр» деп айтқанда, Ийсаның жуўабы не болды? Ол жуўап берди: «Келиңлер, басқа қалаларға барайық, сол жерде де ўағыз етейин» (Марк 1:38). Ол Өзин алға сүриў ҳәм мухлислер клубын раўажландырыў ушын имканияттан пайдаланыўы мүмкин еди, бирақ Ол Өзиниң излеўшилериниң өмирине көбирек қызықты. Өзиниң «Неге төрт Инжил?» китабында, Артур Пинк былай деп жазды: «Биз хызметимизге қатнасатуғын көпшилик ҳаққында мақтаныўды жақсы көремиз. Бирақ Қудайдың кемис Қуллы ҳеш қашан атақ-даңқ излемеди; Ол одан қашты! Ҳәм шәкиртлери келип, Оған, әлбетте, қуўанышлы мақтаныш пенен: ‘Ҳәмме адамлар Сени излеп атыр’, – деп айтқанда, Оның дереў жуўабы: ‘Келиңлер, кетейик’, – болды».
Марк Ийсаның тез атақ-даңққа жуўап ретинде кишипейилликтиң прогрессив көзқарасын анық көрсетеди. Дәслеп, Ол атақ-даңқты «Оның даңқы Ғалилеяның әтирапындағы барлық аймаққа тарқалғанда» (Марк 1:28) шыдады. Бирақ соң Ол одан қашты, ҳәм ақыры одан толығы менен қашыўға тырысты: «Бирақ Ийса Өзиниң шәкиртлери менен теңизге шегинди; ҳәм Ғалилеядан ҳәм Яҳудеядан үлкен көпшилик Оның артынан ерди» (Марк 3:7).
Марктың ҳәр түрли емлеў ўақыяларынан көринип турғанындай, Ийса атақ-даңқ яки атақ-даңқты қәлемеген, бәлки басқаларға ҳақыйқый хызметтиң жасырын екенлигин көрсетти. Ҳәр биримиз Оның жумсақ ҳәм кишипейил үлгисине ерисиўди үйренейик.
Ийса мейирбанлық пенен хызмет етти. Оның көзлери басқалардың мүтәжликлерине ашық еди; Ол аңлайтуғын еди: «Ол шығып, көп адамларды көрди, ҳәм оларға қарата мейирбанлыққа толды» (Марк 6:34). Алапес, еки соқыр адам ҳәм үшеў шәкирттиң ортақ неси бар? Олардың ҳәммеси Мәсих тәрепинен мүтәжликлерин қанаатландырыў ушын қол тийгизилген еди. Алапес жәмийеттен шетлетилген еди ҳәм қол тийгизилиўди ҳәм емлениўди қәлеген еди (Марк 1:40-45). Соқырлар ушын ҳәр бир қыйын қәдем белгисизликке бағытталған еди, бирақ Ийса олардың қараңғылығын көтерди ҳәм жанларына қәўипсизлик берди (Марк 8:22-26; 10:46-52). Өзгериў ўақытында, қорқыўлы шәкиртлер паника ўақтында жубатылды: «Ҳәм Ийса келип, оларға қол тийгизди ҳәм айтты: ‘Турыңлар, ҳәм қорықпаңлар’. Ҳәм олар көзлерин көтергенде, олар ҳеш кимди көрмеди, тек ғана Ийсаны» (Марк 9:2-8; Матта 17:7-8). Неге Ийса оларға тек ғана жақсы сөз айтпады? Себеби Ол сүйимли қол тийгизиў сөзлер жеткизе алмайтуғын нәрсени жеткизе алатуғынын түсинди. Мүтәжлерге қол тийгизиўден қорықпайық, сонда олар да Ийсадан басқа ҳеш кимди көрмеўи мүмкин!
Ийса мүтәжлерге ғамхорлық етти: шайтан басқанларға, наўқасларға, соқырларға, кереңлерге, гүңлерге, паралич болғанларға, кеселлерге, азап шегип атырғанларға ҳәм өлгенлерге. Ол көп ҳалларда емлегенлерге қол тийгизди (Марк 1:30-31). Дүнья мүтәж адамларға толы, ҳәм Мәсих оларды көриў ҳәм оларға қол тийгизиўден қорықпаў ушын көзлеримизди ашады. Тыңлаў ҳәм қол тийгизиў сүйиспеншиликке итибарлы ишаралар болып табылады.
Ийса қарсылыққа қарамастан хызмет етиўди даўам етти. Голгота ўақыяларынан алдын, Ийсаның қыйыншылықларға, нәпсине ҳәм бийкарлаўға қарамастан хызмет еткенлиги ҳаққында Маркта жигирмаға шамалас мағлыўмат бар (мысал ушын 2:6-7; 2:16; 2:24). Мәсих бизге егер сиз Ийса ушын бир нәрсе ислеп атырған болсаңыз, азап шегиўди күтиўиңиз мүмкин екенлигин көрсетеди. Мәсихтиң өмири даўамында болған фарисейлик көзқарас бүгинги күнге шекем даўам етип атыр. Ийса Мәсих бизге өзин қурбан етиў үлгисин қалдырды. Ҳақыйқый қул өзи ҳаққында яки басқалар оны не деп ойлайтуғыны ҳаққында ҳеш нәрсеге итибар бермейди; оның жалғыз итибары Хожаның буйрығын орынлаў болып табылады (1 Петр 2:19-21).
Ийса жақсы басқарыўшы еди. Ийса жердеги ўақтынан ең көп пайда алды ҳәм хызмет етип атырғанда жақсы басқарыўшылық қәбилетлерин көрсетти. Инжилди тарқатыўға байланыслы, Ол Өзиниң шәкиртлерин «еки-екиден» жиберди (Марк 6:7). 5000 адамды (ҳәм әйеллер ҳәм балаларды) тойдырыў мөжизасын әмелге асырыўда, Ийса оларды жүзликлер ҳәм елликликлер қатарларына отырғызды (Марк 6:39-40). Қолланыўда, биз жаңа хызметлер ҳәм жуўапкершиликлерди қабыл етпестен алдын, тәртипти, жақсы шөлкемлестириў қәбилетлерин ҳәм Қудай басқарған хызметти әмелге асырыўдың нәтийжели усылларын үйрениўимиз мүмкин бе? Егер биз Ол бизден сораған нәрсени нәтийжели ислеўди үйренбеген болсақ, неге Ийса бизге Өзиниң патшалығы ушын көбирек ислеўге береди? Бүгинги күнде Ийсаның көп адамлары өз ўақты яки ақшасы менен шеттен келген мүтәжликлерге жуўап бере алмайды, себеби олар қарызға батып қалған ҳәм жумыс бериўшиге яки бизнеске ҳәдден тысқары берилген. Ҳәммемиз Ийсадан ҳәр бир ўазыйпаны жақсы басқарыўды үйренейик.
Ийса хызмет етпестен алдын дуўа етти. Буның еки мысалы: «Ҳәм ертең менен, күн шықпастан әне сол ўақытта турып, Ол шығып, жалғыз жерге кетти, ҳәм сол жерде дуўа етти» (Марк 1:35); «Ҳәм Ол оларды жибергеннен кейин, дуўа етиў ушын таўға кетти» (Марк 6:46). Марк ҳәм Лука Ийсаның дуўа өмири ҳаққында Маттаға қарағанда көбирек айтады, Матта Мәсихтиң тек үшеў ўақытта дуўа еткенин жазады. Бул айырмашылық ҳәр бир жазыўшының темасына сәйкес келеди, себеби жоқарылатылған Патша (Маттада) төменги Қулға қарағанда жоқарыдан жәрдемге азырақ тәўелли болады.
Биз Қудайдың кемис режесинен қаншалық көп алға шығамыз? Күтиў көп ҳалларда ислеўден қыйын, себеби биз бир нәрсе ислеўге мәжбүрмиз деп сеземиз – бирақ дуўа етиўге емес! Дуўа Ийсаға Өзиниң қәлеўи бойынша өмиримиздиң ҳәр бир мәселесин баслаў, басқарыў ҳәм жуўмақлаў ушын толық ийманды көрсетеди (1 Юҳанна 5:14). Қудайдың қолын Оның даңқын әмелге асырыў ушын ҳәрекетке келтириўден тысқары, дуўа ойымызды Мәсихтиң ойына сәйкеслендириў арқалы жүреклеримизди өзгертеди.
Шүкиршилик ҳәм миннетдаршылық пенен, Қудай Ата барлық жаратылысқа: «Мениң Қулдыма қараңлар!» – деп жәриялады. Ийсаның жумсақ ҳәм кишипейил минез-қулқы, Оның азап шегип атырғанларға мейирбанлығы ҳәм қарсылыққа қарамастан қатты руўхы бизди Оның үлгисине ерисиўге ҳәм ҳақыйқый «Қудайдың қуллары» болыўға шақырады. Ҳақыйқый сүйиспеншиликке хызмет етиў ушын атақ керек емес, тек ғана күш керек. Ҳәм буны биз Мәсихтен үйренемиз.
