Өткен айда биз Ананияны, мақуллаўшы ҳәм Ананияны, қәўип-қәтерге баратуғын адамды қарадық. Бул айда биз Ананияны, динге өрлеўши адамды қарап жуўмақлаймыз.
Анания: Динге Өрлеўши
Биздиң ақырғы Анания да яҳудий еди, Нызамды қатты услаўшы ҳәм жоқары ҳүрметке ийе еди. Көп жыллық пидәкерлик мийнетлери арқалы ол яҳудий диний басқышына көтерилди ҳәм ақыры олардың бас руўханийи болды (Ҳаўарийлер 23:2). Бас руўханий лаўазымы Қудайдың Өзи тәрепинен жаратылған еди, ҳәм Исрайыл Қудайдың адамлар менен қатнасықларында орайлық орын тутқан дәўирлерде, бул үлкен жуўапкершиликке ийе имтиязлы жумыс еди.
Бирақ заманлар өзгерип атырған еди ҳәм Қудайдың адамлар менен қатнасықлары да өзгерип атырған еди. Бул өзгерислерден хабарсыз Анания өз күшин қатты услап турды: сиясий емес, себеби оны римлилер услап турған еди; руўхый да емес, себеби оны жаңадан пайда болған Мәсих Шеркеўи услап турған еди. Анания өзи басқара алатуғын жалғыз күшти қорғады: шөлкемлескен дин ҳәм экономикалық тәсир. Қашан Хожа Өзиниң шамданын (Өзиниң барлығын) жергиликли шөлкемнен алса, басшылық Ананияның жағдайында қалады.
Үлгили фарисей болғаннан кейин, Паўыл енди Анания ҳәм басқа диний басшылар ушын үлкен ашыўландырыўшы болды. Дәслеп яҳудий ҳүкиметин Ийса шақырық еткен еди. Енди Оның излеўшилери олардың басшылығына бойсынбай атырған еди. Паўылдың Мәсих Шеркеўиниң кеңейиўи ушын пидәкерлик пенен бас тартыўы олар тәрепинен былай түсиндирилди: «Биз бул адамды дүнья жүзиндеги яҳудийлер арасында тәртипсизлик туўдыратуғын, мазақшы деп таптық. Ол Назарет сектасының басшысы ҳәм ҳәтте ибадатхананы нәпак етпекши болды» (Ҳаўарийлер 24:5-6).
Бул шөлкемлескен динниң барлық түрлериндеги жасырын қәўипти көрсетеди: руўхый өсиў диний структуралар ишинде алға басыў менен теңлестириледи. Руўхыйлыққа усы усыл менен қарайтуғын мәсихшилер «директорлар кеңесинде» болыўға умтылады. Содан кейин олар өзлериниң мүнәсип екенлигин көрсеттиўи керек. Кейин олар өз лаўазымларын қорғаўы керек. Бәлким, сонлықтан да Хожа Өзиниң Шеркеўин жер жүзиндеги ең жоқары ҳүкиметти жергиликли шөлкем басшыларына бергендей етип жобаластырған, олардан тек ғана Мәсих жоқары. Жалпы, көтерилетуғын үлкен басқыш жоқ!
Бир ўақыт алдын мен оқыдым, исениўшиниң қандайда бир бөлиниўи болмаған «мәсихши орталығында» 50 жыл жасаўы мүмкин емес. Қудайдың халқы арасындағы бөлиниў ҳәрдайым аўыртпалықлы болады, бирақ диний басқышларды ҳәм ҳүкимет структураларын сүйетуғынлар арасында одан да көп. Жәнжел дәўирлеринде «аға-инилериңизге шын жүректен сүйиўшилик» (1 Петр 1:22) болыўы мүмкин бе? Кейбирлери: «Ҳаўа, егер мен менен келиспейтуғынлар ҳақыйқатқа мендей бойсыныўға таяр болса» дейди. Биз егер аға-инимиз Қудай алдында адал болса, ол ҳақыйқатты мендей көреди деп ойлаўға бейимбиз. Ҳәм биз барлық айырмашылықларды тәнлик, нызамлық, руўхый емес, бос ямаса бойсынбаўшылық деп көриўге бейимбиз.
Ҳаўарийлер 23-бапта Паўылды Синедрион алдына турғызды. Ҳаўарий өзиниң қорғаныўын былай баслады: «Аға-инилерим, мен бүгинги күнге шекем Қудай алдында барлық жақсы ар-намыс пенен өз миннетимди атқардым». Буған бас руўханий Анания Паўылдың қасында турғанларға оны аўзына урыўды буйырды» (Ҳаўарийлер 23:1-2). Паўыл Ананияны неге сонша ашыўландырды? Неге бундай агрессия? Анания ушын өзиниң душпаны Қудай алдында таза ар-намыс пенен ҳәрекет етип атырғанлығын көриў мүмкин емес болып қалған еди.
Бәлким, егер биз аға-инимиздиң Мухаддес Жазыўдың бир бөлегин бизден басқаша түсиниўи мүмкинлигин, ҳәм буны Қудай алдында таза ар-намыс пенен етиўи мүмкинлигин ақыл-ойымызда қабыл етсек, бул биздиң «оны аўзына урыў» қәлеўимизди азайтар еди. Бул бизге жәнжел ортасында шын жүректен сүйиўшилик көрсетиўге жәрдем бериўи мүмкин. Ҳақыйқат әлбетте ар-намыстан әҳмийетлирек. Мысал ушын, Паўыл мәсихшилерди өлтирип атырғанда таза ар-намысқа ийе еди. Буны етиўде Паўыл қәте етти, бирақ ол еки жүзли емес, бузық емес еди.
Анания ҳәм оның дослары Паўылдан қутылыўға бел байлаған еди. Олар буны диний басқыштағы өз орынларына байланыслы миннетлери деп билди. Олар болжады, салтанатлы антлар ишти, жобалады, сылтаўларды қолланды ҳәм айлакер болды (Ҳаўарийлер 21:29; 23:12-15). Римлилер Паўылды Ерусалимнен Кесарияға көширгенде, Анания ҳәли де миннетке байланыслы сезди. Оның руўхыйлыққа болған усылы бул толық қуўдалаўды талап етти. Ол бир неше ақсақалларды ҳәм адвокаты Тертуллусты алды, ҳәм олар «губернатор алдында Паўылға қарсы айыплаўларын келтирди» (Ҳаўарийлер 24:1).
Адам күшине тийкарланған дин топар басымына ҳәм диний адвокатларға сүйенеди. Қудайдың ҳақыйқаты беккем ҳәм сабырлы турады. Бирақ, егер биз Паўылдың орнында, ямаса Паўылдың шынжырларында болсақ, Ананияға қалай қараймыз? Анания Паўылдың еркинлигин қайтарып ала алмай өлгени менен өз мақсетине жетти. Бул әдалатлы ма еди? Паўыл қарсы ҳүжим етиўди жобаластырып атырған ба еди? Ол өш алыўды изледи ме?
Паўыл бул қыйын жағдайларда да пайдалы болып қалды, себеби ол ашыў, ғәзеп ямаса кектиң жүрегин ийелеп алыўына жол қоймады. Бизге айтылғандай, «адамның ғәзеби Қудай қәлейтуғын әдалатлы турмысты алып келмейди» (Яқуб 1:20). Үш тәртип Паўылдың жүрегин қорғады: ол Хожаның оны менен екенлигин билди (Ҳаўарийлер 23:11); ол «Қудай ҳәм адам алдында таза ар-намысты сақлаў» ушын өзин тутты (Ҳаўарийлер 24:16); ҳәм ол оны ким шақырғанын ҳәм қандай мақсет ушын шақырғанын ҳеш қашан умытпады. Ол шекленген еди, бирақ үнсиз емес, қоршалған еди, бирақ қорқынышлы емес, шынжырларда еди, бирақ ҳәли де елши еди (Ефесликлер 6:19-20).
Биздиң жүреклеримизде ашыў, ғәзеп ямаса кек тамыр жайып атыр ма? Ҳеш қандай ақлаў жоқ. Бул қәўипли ҳәм нәпак кислота өзимизди қорғаўға умтылғанымызда пайда болады. Оны гүна деп таныў ҳәм мойынлаў керек. Содан кейин биз жүреклеримизди қорғаў ҳәм бизди пайдалы етиў ушын Паўылдың үш тәртибин орынлай аламыз.
Хожа содан кейин бул ашыўландырыўшы ҳәм шеклеўши жағдайларды Паўылдың хызметин қайта бағдарлаў ушын қолланды. Оның қамаққа алыныўы оған губернатор Феликске, Порций Фестке, Патша Агриппаға ҳәм Берникеге, жоқары лаўазымлы офицерлерге ҳәм қала басшыларына, ҳәм Римдеги көп адамларға гүўалық бериўге мүмкиншилик берди (Ҳаўарийлер 24:2,10,27; 25:23; 28:30-31). Оның апостоллық хатларды жазыўға да көбирек ўақыты болды.
Биз жақында жақын адамымыздан айрылдық па? Еркинлигимиз жас ямаса жаман денсаўлық себепли шекленип атыр ма? Биз қандайда бир қаржылық кризистен өтип атырмыз ба? Бәлким, Хожа өзгериў, аўыртпалық ямаса жәнжелди хызмет аймағымызды қайта бағдарлаў ушын қолланып атыр ма? Хожаға Өзиниң өткендеги садықлығы ушын шүкир етиң. Шеклеўлерге қарамаң. Жоқарыға қараң ҳәм Хожа ашқан жаңа есиклерден сабырлылық пенен өтиң. Хожаның алдынғы Ананияға айтқан пайғамбарлық сөзлери орынлана баслады: «Бул адам Мениң таңлаған қуралым, Мениң атымды басқа миллетлерге ҳәм олардың патшаларына алып барыў ушын» (Ҳаўарийлер 9:15).
Қайсы Анания болады?
Паўыл жаңа исениўшилердиң өсип, «руўхый» болыўын қәледи (1 Коринфликлер 3:1). Жергиликли шөлкемге «руўхый» адамлар керек (Галатиялықлар 6:1). Қайсы Анания сиздиң руўхыйлыққа болған усылыңызды ең жақсы көрсетеди? Руўхый болыў биз жететуғын жағдай емес, ал биз жасайтуғын жол, Ийса менен жүретуғын жол. Дәслепки мәсихшилер «Жолға тийисли» болғанлар еди (Ҳаўарийлер 9:2). Олар Қудайға Жолдың излеўшилери сыпатында табынған (Ҳаўарийлер 24:14).
«Жол» термини ҳәрекет ҳәм барар жерди билдиреди. Биз не шетте турғанлар ушын секирип күлиўге, немесе Жолда биз бенен жүрип баратырғанлардың мақуллаўын излеўге шақырылмағанбыз – биринши Анания сыяқлы. Бул руўхыйлық жолында басқышлар, структуралар ҳәм имтиязлы орынлар деген нәрселер жоқ. Биз басқа жолларды айыплаў ямаса басқа мәсихшилердиң жүриў стиллерин сынға алыў арқалы тез өспеймиз. Биз ақырғы Анания сыяқлы агрессив болмаўымыз керек. Жол бирдей, бирақ көринис үнеми өзгерип турады. Бүгин күн ашық, бирақ ертең самаллы болыўы мүмкин. Кейде жол жоқарыға, кейде тыныш суўлардың қасынан өтеди.
Сапарлас, руўхый өсиўдиң жалғыз жолы – ҳәр күни басшымыз Ийса Мәсихке жақын жүриў, Оның қатнасынан ләззетлениў, Оның даўысын тыңлаў ҳәм Оның көрсетпелерине бойсыныў – екинши Анания сыяқлы. Илтимас, Хожамыз Ийсаның сол белгили сөзлерин қайта ойланыўға ҳәм сиңириўге бир аз ўақыт бөлиң: «Мен жолман, ҳақыйқатман ҳәм өмирмен» (Юханна 14:6).
