Adam hám Hawa kiyingen
Jaratılıstıń basında, hayaldıń aldawı hám er adamnıń boysınbawı arqalı dúnya gúnaǵa batırıldı. Quday adamdı ájayıp ortalıqqa, Eden baǵına jaylastırǵan hám onıń barlıq mútájliklerin qanaatlandırǵan edi. Adam ayıpsız jaǵdayda edi; ol sorawǵa bolatuǵın hámme nárseni qanaatlandırıwı múmkin edi. Ol tek Quday jarata alatuǵın jánnettiń sulıwlıǵına iye edi. Ol ózi at qoyıw húrmetine iye bolǵan barlıq haywanlar menen birge edi, bul onıń aqılın kórsetti. Ol Quday oǵan bergen súyikli zayıbı Hawa menen birge edi. Ol densawlıqqa, kúshke, ómirlik kúshke hám úmitli keleshekke iye edi. Biraq eń áhmiyetlisi, ol kúni boyı salqın waqıtta Eden baǵında ózi menen birge bolǵan Quday menen doslıqqa iye edi (Jaratılıs 3:8).
Biraq bulardıń hámmesi aldaw hám boysınbaw waqıtında joǵaltıldı, sebebi Shaytan óz jumısın islewge kelgen edi. Biz búgin sezip atırǵan hám ásirler dawamında sezilgen barlıq qayǵı, Qulawdıń tuwrı nátiyjesi. Hám sol waqıttan berli gúna principi Eden baǵında bolǵan waqıyanıń nátiyjesinde ámelde. Biz kesellik, awırıw hám ólimdi basdan keshiremiz. Biz jınayat, kambaǵallıq hám jek kóriwshilikti basdan keshiremiz. Biz rasizm, seksizm hám narsizmdi sezemiz. Hám dizim sheksiz. Biraq biz Qudayǵa shúkir etemiz, sebebi Ol óz miyrimi menen bizdiń jalanaǵashlıǵımızdı qaplaǵan. Ol bizdi Másih qanı menen qaplaǵan. Biz injir japıraqların sheship, teri kiyimler menen tolıq qaplanıwımız múmkin.
Hám Rabbı Quday Adam hám onıń zayıbı ushın teriden kiyimler islep, olardı kiyindirdi (Jaratılıs 3:21 NASB).
Shaytan bizdi jalanaǵash qaldırdı
Adamnıń qulawı onı jalanaǵash qaldırdı; Shaytannıń wádeleri bos hám suwıq edi. Ol Hawanıń qasına barıwdı bildi. Ol onıń aqılına gúman urıǵın ege alǵan hám oǵan Quday bir nárseni jasırıp atırǵanday sezdirgen. Ol hayalǵa soraw beriwden basladı:
«Haqıyqattan da, Quday: ‘Baǵdaǵı hár qanday terekten jemeytuǵın bolıńlar’, – dedi me?» (Jaratılıs 3:1). Hawa oǵan juwap berdi hám Qudaydıń aytqanına qosıp, Onıń sózin qáte keltirdi: «Baǵdaǵı tereklerdiń miywesinen jemiz múmkin; biraq baǵdıń ortasındaǵı terekten Quday: ‘Onnan jemeytuǵın bolıńlar yamasa oǵan tiymeytuǵın bolıńlar, áytpese ólesizler’, – dedi» (Jaratılıs 3:2-3). Qudaydıń Sózin oǵan qosıp yamasa onnan alıp taslap qáte keltiriw hárdayım qáwipli. Bul tayǵaq jolǵa qoyılǵan birinshi qádem. Endi Shaytan Hawanıń dıqqatın awdarǵannan keyin, oǵan ótirik ayttı. Hám jılan hayalǵa: «Sizler álbette ólmeytuǵınsızlar», – dedi (Jaratılıs 3:4). Quday Adamǵa, Jaratılıs 2:17 de, jaqsılıq hám jamanlıq bilim tereginen jew nátiyjesinde anıq ólim bolatuǵının aytqan edi.
Metaforalıq túrde aytqanda, Shaytan Hawanı kiyimlerinen sheshiwdi dawam etti. Ol Rabbıdan alıslap, Shaytan menen shugʻullandı. Ol terekti basqasha kórdi. Quday Adamǵa jaqsılıq hám jamanlıq bilim teregi haqqında buyırǵan edi, hám ol óz zayıbına úyretken edi. Biz bunı bilemiz, sebebi ol Shaytanǵa qalay juwap beriwdi bilgen, tek Qudaydıń buyrıǵına qosqan. Ol terekti azıq ushın jaqsı («deneniń nápsiligi»), hám kózler ushın quwanısh («kózlerdiń nápsiligi»), hám aqıl deregi («ómirdiń maqtanıshlı maqtanıshı») dep kórdi (1 Yuhanna 2:16). Ol miyweni jep, bir bólegin óz kúyewine berdi (Jaratılıs 3:6). Jegennen keyin, olar dúnyanı gúnaǵa batırdı hám ózleriniń jalanaǵash ekenliklerin anıqladı. Shaytan óz maqsetine eristi. Er adam hám onıń zayıbı endi jalanaǵash hám uyatlı edi; aldın olar ayıpsız, jalanaǵash hám uyatlı emes edi (Jaratılıs 2:25). Gúna hárdayım bizdi ashıq, uyatlı hám ayıplı qaldıradı.
Adamnıń injir japıraqları
Hám adam sol waqıttan berli ashıq, uyatlı, ayıplı hám ózin qaplawǵa háreket etip kelmekte. Ol ózin qaplawǵa kúshli háreketler etedi. Ol bilimlendiriwdiń injir japıraǵın sınap kórdi. Ol ózin bilim menen qaplaw ushın dúnyanıń ullı universitetlerinde rawajlanǵan hám oqıǵan. Ol jaqsı bilimlendirilgen bolıwı múmkin, hátte doktorlıq dárejesin alǵan bolıwı múmkin, bul onı Ph.D. dárejesine iye gúnákar etedi. Onıń bilimi onı ele de
ashıq hám esap beriwimiz kerek bolǵan Onıń kózleri aldında ashıq qaldırdı (Evreylerge 4:13 NIV).
Ol mádeniyattıń injir japıraǵın sınap kórdi. Ol kórkem óner hám tariyxtı biliwi múmkin. Ol durıs etiketten paydalanıwı múmkin. Ol hátte bir neshe tilde sóylewi múmkin, biraq ol ele de jalanaǵash hám mádeniyatlı gúnákar. Ol óz gúnálarında kóbirek jetilisken bolıwı múmkin, biraq bul onı aspanǵa alıp baradı.
Ol jetiskenliktiń injir japıraǵın sınap kórdi. Onıń kóp isleri dúnyanı jaqsıladı, biraq ol ele de jalanaǵash hám Qudaydan alıslasqan. Bul jetiskenlikler jandı qutqarmaydı, sebebi olar «jaqsı islerden» basqa hesh nárseni emes, bul adamdı «maqtanıwǵa» alıp keledi (Efesslerge 2:8-9).
Ol baylıqtıń injir japıraǵın sınap kórdi. Ol pul onıń barlıq máselelerin sheshedi dep oylaydı. Ol aspanǵa pul menen kiriw múmkin dep oylawı múmkin. Keyin ol pul baxt keltirmeytuǵının hám tek Quday isenim arqalı bere alatuǵın qaplamanı satıp ala almaytuǵının anıqlaydı.
Aqırında, ol dindiń injir japıraǵın sınap kórdi. Ol qolaylı dindi sınap kórdi. Ol Qudaydı ózi qálegen nársesine shekem qısqartadı. Din adamnıń ózin-ózi ádilli, biraq nátiyjesiz háreketi, Qudayǵa jetisiw ushın, Ol bizge óz súyikli Balası arqalı jetisken bolsa da (Jaratılıs 11:1-9; 2 Korinflilerge 5:17-19).
Ózimizdi qaplawǵa barlıq háreketler injir japıraqları sıyaqlı nátiyjesiz boldı. Biz jalanaǵash, suwıq hám jaǵdayımızdan uyatlımız. Biraq Quday Másih arqalı tolıq qaplama berdi. Adam hám Hawanıń birinshi kiyimlerin támiyinlew ushın haywanlar óltirilgeni sıyaqlı, Quday biz ushın óz súyikli Balası arqalı qaplamanı támiyinlegen.
Quday bizge bolǵan óz súyispenligin kórsetedi, sebebi biz ele gúnákar bolǵanımızda, Másih biz ushın óldi (Romalılarǵa 5:8). Adam hesh qashan ózin qaplay almaydı, biraq Másih Adam hám Hawanıń gúnaǵa batırǵan dúnyası ushın Qutqarushı sıpatında bar.
Gúna bizdi ashıq qaldırdı
Biz ózimizdi qaplaymız, qatal ortalıqqa ashıq bolmaw ushın. Biz elementlerdiń bizge ne isley alatuǵının bilemiz. Biraq biz gúnanıń keltire alatuǵın apatına tań qalamız. Biz gúnaǵa jalanaǵash dene qatal elementlerge ashıq bolǵanı sıyaqlı ashıqmız hám biz birdey apatshılıqtı basdan keshiremiz. Adamnıń qulawı gúna principin iske túsirdi hám bizge gúnákar tábiyat berdi. Biraq biz ele de óltiriw, zorlaw, urlıq hám manipulyatsiyada kórinetuǵın sol buzıq tábiyattıń nátiyjelerine tań qalamız. Biz korrupciya, ashgózlik hám aldaw menen qaplanǵanbız.
Jaratılıs gúna qullıǵı astında nalıp tursa da (Romalılarǵa 8:22), biz ele de jer silkiniwler, dawıllar hám basqa tábiyiy apatlarǵa tań qalamız. Dúnya júzinde júz beretuǵın genocid sıyaqlı qorqınıshlı jınayatlar ele de bizdi shokqa salıp, joq etedi, hám olar sonday bolıwı kerek. Biraq «ne ushın» degen soraw payda bolǵanda, juwap máselege anıq: Biz gúnaǵa ashıqmız hám Rabbı hámme nárseni durıslap, húkimranlıq etiwge kelgenge shekem onı basdan keshiriwdi dawam etemiz. Bálkim endi biz Rabbı Hawanıń ne ushın aytqanın túsinemiz,
«Sen ne islediń?» (Jaratılıs 3:13). Adam kóbirek juwapker boldı, sebebi ol óz juwapkerliginen bas tarttı hám zayıbına basshılıq etiwge múmkinshilik berdi: «Sen zayıbıńdı tıńlaǵanıń ushın... jer qárǵıslandı... ómirińniń barlıq kúnleri» (Jaratılıs 3:17). Biz gúna sebepli azap hám ólimdi basdan keshiremiz. Biraq jaǵday úmitsiz emes, sebebi bizdiń aspanlıq Ákemiz bizdi qaplaǵan. Ótiriklerdiń ákesi bizdi jalanaǵash qaldırdı, biraq bizdiń Ákemiz bizdi óz Balası Isa Másihtiń ádilligi menen kiyindirdi (Romalılarǵa 3:21-26).
Teri kiyimler
Jaratılıs 3:8-21 de Quday Qulawǵa qatnasqanlarǵa húkim shıǵardı. Sol húkimlerdiń nátiyjeleri búgin kórinedi. Ol endi qarnı menen súyretiletuǵın jılan menen basladı. Biraq bunnan da úlkeni, onıń bası maydalanǵan fakt. Jılan Shaytan bolıp, ol Rabbı Isa tárepinen Golgota krestinde jeńilgen edi (Evreylerge 2:14-15). Shaytan Rabbıdıń ókishesin jaralaǵan bolsa da, Rabbı onıń basın maydaladı. Másih jeńimpaz, hám biz Onıń ishinde jeńimpazbız.
Keyin Quday endi tuwıwda awırıwdı basdan keshiretuǵın hayal menen shugʻullandı. Onıń miyrimi menen milliardlaǵan balalar tuwıldı, hám másihshiler olardan lázzet alıw húrmetine hám olardı Rabbı ushın tárbiyalaw juwapkerligine iye. Onıń kúyewi Qudaydıń kózinde onıń ústinen basshılıq etiwdi dawam etse de, Hawa baslaǵan gúres búgin de dawam etpekte.
Aqırında Quday endi óz miynetinde terleytuǵın er adam menen shugʻullandı. Gúna dúnyaǵa kelmesten aldın berilgen jumıs ádewir qıyınlastı, sebebi jer qárǵıslanǵan. Biraq Ol bizge kúsh beredi, sonlıqtan biz shańaraqlarımızǵa qaray alıwımız ushın.
Hám álbette, eger Rabbı bizdiń ómirimiz dawamında túspey bolsa, biz ólemiz. Biz alınǵan jerge qaytamız (Jaratılıs 3:19). Biraq eger biz Másihtiń qanı menen qaplanǵan bolsaq, ólim ómir menen tawsıladı. Onıń qaplaması ushın Qudayǵa shúkir! Jaratılısta, Quday Adam hám Hawanı qaplaw ushın haywanlar óltirilgen edi (Jaratılıs 3:21). Injillerde, Onıń súyikli Balası, Isa Másih, bizdiń gúnákar jalanaǵashlıǵımızdı tolıq qaplaw hám bizdiń baxtsız janlarımızdı qutqarıw ushın óldi.
Óziniń ullı súyispenligi hám miyrimi menen Quday bizdi Másihtiń ádilligi menen qapladı. Hám bunıń sebebinen biz Pawl menen birge ózimizdiń hesh qanday ádilligimiz joq, tek Másihke bolǵan isenim arqalı bizge tiyisli bolǵan ádillik bar dep ayta alamız (Filipililerge 3:9).
Adam hám Quday: Jasırınbaq hám izle
«Adamnıń qulawı haqqındaǵı jańalıq aspanǵa jetkennen keyin bolǵan eń birinshi nárseniń ózi, Quday joǵalǵan adamdı izlew ushın tuwrı túsip keldi. Ol kúni boyı salqın waqıtta baǵda júrip atırǵanda, Onıń: «Adam! Adam! Sen qaydasań?» – dep shaqırǵanın esite alasız. Bul miyrim, shápáát hám súyispenlik dawısı edi. Adam izlewshiniń ornın iyelewi kerek edi, sebebi ol qáteshilik etken edi. Ol qulaǵan edi, hám ol Eden boylap júrip: «Meniń Qudayım! Meniń Qudayım! Sen qaydasań?» – dep baqırıwı kerek edi. Biraq Quday aspanı qaldırıp, qarańǵı dúnya boylap qulaǵan qozǵalańshını izlew ushın keldi – onı jer betinen quwıp jiberiw ushın emes, bálkim onıń gúnasınıń azabınan qutqarıw ushın rejelestiriw ushın. Hám Quday onı qay jerden tabadı? Óz Jaratıwshısınan baǵdıń putaları arasında jasırınıp atırǵan jerden.» — D. L. Moody (1837-1899)
