Awır shalpıwdan keyin kóp tolqınlar payda boldı, keyin pir astındaǵı suw tınıshlandı. David Morse, missioner, pirde tómen iyilip otırdı, kózleri suw astınan tereńnen kóterilip atırǵan kishkene kóbikler aǵımına qadalǵan. Bir sániyada onıń eski dosı Rambhau, hind marjan suwshısı, payda bolıp, dockqa shıqtı, kúlip.
“Mınaǵan qara, dosım,” dedi Rambhau, úlken ustritsanı tisleri arasınan alıp. “Menimshe, bul jaqsı boladı.”
Morse onı alıp, qaltı pıshaǵı menen ashıp jiberdi. “Rambhau! Qara!” dep ayqayladı Morse, “Bul qazına!”
“Ha, jaqsı,” dedi suwshı iyinlerin qısıp.
“Jaqsı! Bul kemshiliksiz, sonday emes pe? Sen hesh qashan bunnan jaqsıraq marjan kórgenbe?” dep ayqayladı Morse, marjandı qolında aylandırıp.
“A, ha, jaqsıraq marjanlar bar, ádewir jaqsıraq. Meniń bir bar…” onıń dawısı tınıshlandı. “Mına jerge qarań — kemshilikler — mına jerdegi qara noqat, mına kishkene oyıq. Ol hátte dóńgelek te emes, biraq marjanlar ushın jetkilikli jaqsı.” “Seniń kóziń seniń jaqsılıǵıń ushın júdá ótkir, dosım,” dep qayǵırdı Morse. “Men hesh qashan bunnan kemshiliksiz marjan soramas edim!”
“Bul seniń Qudayıń haqqında aytqanıń sıyaqlı,” dep juwap berdi Rambhau. “Adamlar ózlerin kemshiliksiz kóredi, biraq Quday olardı shın mánisinde kóredi.” Eki adam qalaǵa qaray sháńli jol menen ketti.
“Sen haqsan, Rambhau, biraq Quday óziniń súyikli Ulı arqalı qutqarıwdıń biypul usınısına isengen barlıq adamlarǵa kemshiliksiz ádillikti usınadı.”
“Joq, dosım. Men saǵan kóp márte aytqanımday, bul júdá ańsat. Seniń diniń sol jerde buzıladı. Bálkim men júdá maqtanıshlı shıǵarmın, biraq men aspanlardaǵı orınım ushın islewim kerek. Sol jerdegi adamǵa qarańba? Ol zıyaratshı, bálkim Bombay yamasa Kalkuttaǵa. Ol eń ótkir taslar ústinen jalańayaq júredi — hám qarań — hár bir neshe qádemde ol tize búgip, jolǵa súyedi. Bul jaqsı. Jańa jıldıń birinshi kúni men óz zıyaratımdı baslayman. Pútkil ómirim boyı men onı joybarlaǵanman. Bul jolı aspanlardıń anıq bolıwın támiyinleymen. Men Dehliǵa tize búgip baraman.” “Rambhau! Bul aqılǵa sıymaydı! Dehliǵa toǵız júz mil! Seniń tizelerińniń terisi jarıladı, hám sen ol jerge jetkenshe infektsiya yamasa kesellikke shalıǵasıń.”
Joq, men Dehliǵa barıwım kerek. Azap tatlı boladı, sebebi ol maǵan aspanlardı satıp aladı.” “Rambhau, dosım, sen isley almaysan! Isa Másih óziniń ólimi hám tiriliwi menen aspanlardı satıp alıw ushın barlıǵın islep qoyǵanda, men saǵan bunı qalay isletemen?”
Biraq qart adamdı qozǵaltıw múmkin emes edi. “Sen jer júzindegi eń qádirli dosımsan. Kóp jıllar boyı sen meniń qasımda turdıń. Kesellik hám joqshılıqta sen kóbinese meniń jalǵız dosım boldıń. Biraq hátte sen de meni máńgilik baxttı satıp alıwǵa bolǵan bul ullı qálewimnen qaytara almaysan. Men Dehliǵa barıwım kerek.” Bul paydasız edi. Qart marjan suwshısı túsine almadı, Másihtiń biypul qutqarıwın qabıl ete almadı.
Bahalı Sawǵa Ashıldı
Keyinirek bir tústen keyin Morse esiginiń qaǵılıwına juwap berdi, Rambhaudı tapqanda.
“Meniń jaqsı dosım!” dep ayqayladı Morse. “Kir.”
“Joq,” dedi marjan suwshısı. “Men seniń meniń úyime keliwińdi qáleymen. Saǵan kórsetetuǵın nársem bar.”
Missionerdiń júregi sekirdi. Bálkim Quday aqırında onıń duwalarına juwap berip atırǵan shıǵar. “Álbette, men kelemen.”
Rambhaudıń úyiniń ishinde, Morse kóp márte suwshıǵa Qudaydıń qutqarıw jolın túsindirgen orınlıqta otırdı. Rambhau kishkene, biraq awır temir qutı menen qaytıw ushın bólmeden shıqtı. “Meniń bul temir qutım kóp jıllardan beri bar,” dedi ol. “Men onda tek bir nárse saqlayman. Endi men saǵan ol haqqında aytaman. Meniń bir waqıtları bir ulım bar edi.”
“Ulıń! Rambhau, sen ol haqqında bir sóz de aytpaǵan ediń!”
“Joq, men ayta almadım.”
Suwshı sóylegende, onıń kózleri jasqa tolı edi.
“Endi men saǵan aytıwım kerek, sebebi men tez arada ketemen, hám kim biledi, men hesh qashan qaytaman ba? Meniń ulım da suwshı edi — Hindistan jaǵalarındaǵı eń jaqsı marjan suwshısı. Onıń eń tez súńgiwi, eń ótkir kózi, eń kúshli qolı, marjan izlegen hár qanday adamnan eń uzın dem alıwı bar edi. Ol maǵan qanday quwanısh keltirdi! Ol hárdayım basqalardan asıp túsetuǵın marjan tabıwdı árman etken. Bir kúni ol onı taptı, biraq onı alıwǵa bolǵan qálewinde, ol suw astında júdá uzaq qaldı. Ol tez arada ómirinen ayrıldı. Barlıq bul jıllar boyı men marjandı saqladım, biraq endi, dosım, men onı saǵan berip atırman.” Qart adam, sezim menen qaltırap, temir qutınıń qulıbın ashıp, onnan ıqtıyatlılıq penen oralǵan paketti shıǵardı. Kiyimlerdi áste ashıp, ol úlken marjandı alıp, missionerdiń qolına qoydı. Bul Hindistan jaǵasınan tabılǵan eń úlken marjanlardan biri edi, hám ol Morseniń hesh qashan kórmegen jıltıraqlıǵı hám jarqıraqlıǵı menen nurlandı. Ol hár qanday bazarda ájayıp summa keltirer edi.
Bir sániyege missioner sóyley almay qaldı hám marjanǵa tańlanıw menen qaradı. “Rambhau! Qanday marjan!”
“Sol marjan, dosım, kemshiliksiz,” dep juwap berdi ol tınısh.
Missioner jańa oy menen tez kóterildi.
“Rambhau bul ájayıp marjan, tańqalarlıq marjan. Maǵan onı satıp alıwǵa ruqsat ber. Men saǵan onıń ushın on mıń dollar beremen.”
“Ne degeniń?”
“Ja, men saǵan onıń ushın on bes mıń dollar beremen, yamasa eger kóbirek kerek bolsa, men onıń ushın isleyemen.”
“Dosım,” dedi Rambhau, pútkil denesi qattılasqanda, “bul marjan barlıq bahadan joqarı. Pútkil dúnyada hesh bir adamda bul marjannıń maǵan qansha turatuǵının tólewge jetkilikli pul joq. Men onı hesh qashan sata almayman. Sen onı tek sawǵa retinde ala alasız.” “Joq, Rambhau, men onı bunday qabıl ete almayman. Bálkim men júdá maqtanıshlı shıǵarmın, biraq bul júdá ańsat. Men onı tabıwım kerek.”
Qart marjan suwshısı tań qaldı.
“Sen hesh nárse túsingen joqsız. Kórmey turıpsızba? Meniń jalǵız ulım bul marjandı alıw ushın ómirin berdi, hám seniń islegen hesh nárseń onı hesh qashan tabıwǵa bolmaydı. Onıń bahası meniń ulımnıń ómir qanında. Onı tek seniń ushın bolǵan súyispenshiligimniń belgisi retinde qabıl etiń.” Qudaydıń Sawǵasın Túsiniw
Bir sániyege missioner sóyley almay qaldı. Keyin ol óziniń eski dosınıń qolın qattı qıstı. “Rambhau,” dedi ol tómen dawıs penen, “kórmey turıpsızba? Quday saǵan mine sol nárselerdi aytıp atır edi.”
Suwshı missionerge uzaq hám izertlewshi kóz benen qaradı hám áste-áste túsine basladı.
“Quday saǵan qutqarıwdı biypul sawǵa retinde usınıp atır. Ol sonsha ullı hám bahalı, jer júzindegi hesh bir adam onı satıp ala almaydı — millionlaǵan dollar júdá az. Hesh bir adam onı tabıwǵa bolmaydı — mıń zıyaratta sen onı taba almaysan. Qudayǵa seniń ushın aspanǵa kiriwdi jaratıw ushın Óziniń jalǵız Ulıń ómiri kerek boldı. Sen isley alatuǵın barlıq nárse — onı Qudaydıń saǵan, gúnákarǵa bolǵan súyispenshiliginiń belgisi retinde qabıl etiw.” “Rambhau, álbette men marjandı tereń kishipeyillik penen qabıl etemen, seniń súyispenshilińe ılayıq bolıwım ushın duwa etemen. Biraq sen Qudaydıń máńgilik ómir sawǵasın tereń kishipeyillik penen qabıl etpeysizbe, Onıń saǵan onı usınıw ushın Óziniń jalǵız Ulıń ólimi kerek bolǵanın bilip?” Qart adamnıń betinen úlken jaslar aǵıp atır edi. Parda kóterilip atır edi. Ol aqırında túsinip jetken edi.
“Men endi kórip turıppan. Men Onıń qutqarıwı biypul ekenine isene almadım, biraq endi túsindim. Ayırım nárseler satıp alıwǵa yamasa tabıwǵa bolmaytuǵın dárejede bahalı. Men Onıń qutqarıw usınısın qabıl etemen.” “Sebebi Quday dúnyanı sonsha súydi, Óziniń jalǵız tuwılǵan Ulıń berdi, Onıńǵa isengen hár kim joq bolmasın, bálkim máńgilik ómirge iye bolsın” (Yoxanna 3:16). “Sebebi sizler isenim arqalı miyrim menen qutqarılǵansızlar; hám bul ózińizden emes: bul Qudaydıń sawǵası: islerden emes, hesh kim maqtanbasın” (Efesslikler 2:8,9).
