Jámiyetlik Televidenie kórsetiwinde, bir lesbiyan ravvin óz kásibi, jınıslıq baǵdarı hám diskriminaciyaǵa baylanıslı máselelerdi ashıqtan-ashıq talqıladı. Onıń Levililer kitabında tek bir ǵana jazıw gomoseksuallıq máseleleri haqqında sóyleydi degen nadurıs málimlemesine tań qaldım.
Hár kimdi qabıl etiw, maqullaw hám shıdamlı bolıwǵa umtılıwshı dáwirde, Bibliyanıń morallıq máselelerde qanshelli “shıdamsız” ekenligi hám gomoseksuallıq haqqında ne aytatuǵını hám ne aytpaytuǵını haqqında úlken bilimsizlik bar sıyaqlı. Kelin, kórip shıǵayıq.
Lesbiyan ravvin aytqan jazıw Levililer 18:22,24 edi, ol—Xuday jek kóretuǵın hám húkim etetuǵın jınıslıq minez-qulıqlar dizimi kontekstinde—bılay deydi:
Er adam menen hayal menen jatqanday jatpa; bul jek kóriwli... Ózińizdi bul jollar menen nájis etpeń, sebebi milletler... nájis boldı. (Levililer 18:22,24) Bul júdá anıq hám qosımsha málimleme kerek emes. Biraq gomoseksuallıq máseleleri Xuday ushın sonsha áhmiyetli, sonlıqtan Ol Eski hám Jańa Wásiyatlarda bul tema haqqında ashıqtan-ashıq sóyleydi.
Sodom waqıyası (Jaratılıs 19) Musa payǵambardıń bes kitabınıń birinshisinde, eń muqaddes Evrey jazıwlarında jaqsı belgili jazıw; hesh bir ravvin onı ótkizip jiberiwi múmkin emes. Lut Sodomda jasawǵa jaqınlasqanda, muqaddes túsindirme: “Sodom adamları jaman edi hám Rabbimizge qarsı úlken gúná islep atırǵan edi” (Jaratılıs 13:13 NIV). Keyinirek, Xudaydıń ózi de onıń qanshelli jaman ekenligine isene almaytuǵın sıyaqlı. Ol Luttıń ákesi Ibrahimǵa aytadı: “Sodom hám Gomorraǵa qarsı shıǵıw sonsha úlken hám olardıń gúnásı sonsha awır, men túsip, olardıń islegenleri maǵan jetken shıǵıwday jaman ekenligin kóremin” (Jaratılıs 18:20-21).
Haqıyqattan da sonsha jaman edi. Sonlıqtan Ol eki perishteni Lut hám onıń shańaraǵın húkim tógiwden aldın qutqarıw ushın jiberdi. Sodomdıń buzılıwınıń qorqınıshlı dárejesi hám intensivligi “Sodom qalasınıń hár bir bóleginen barlıq adamlar—jaslar hám qartlar—úydi qorshap alıp, Lutqa shaqırdı: ‘Búgin tún Sizge kelgen adamlar (perishteler) qayerde? Olardı bizge alıp shıǵıń, biz olar menen jınıslıq qatnasta bolayıq’” (Jaratılıs 19:4-5) degennen kórinedi. Bul isenilmez sıyaqlı: Sodomdaǵı hár bir er adam qızıǵıwshı, ámeliy gomoseksual edi!
Eger múmkin bolsa, bunnan da buzılǵan jaǵday, Lut óz úy qonaqların qorǵaw ushın óziniń qızların toparǵa usındı! Buzılǵan jámiyettiń morallıq normaları Xudaydıń bilimsiz adamlarınıń oylawın hám minez-qulqın qalay buzıwı múmkin! Biraq Sodom adamları jas qızlarǵa qızıǵıwshılıq kórsetpey, ózleriniń buzılǵanlıǵın jáne de basım etti; olar er adamlardı qáledi!
Búgin, eń qopal jınıslıq buzılıwlar ele de “sodomlıq” dep xarakterlenetuǵını qızıqlı emes pe, onı Amerikan Miras Sózligi Levililer 18:22-23-ke uqsas túrde anıqlaydı.
Buzılıw sonsha tolıq edi, Xuday Sodom hám Gomorranı aspannan ot hám kúkirt penen kúydirip taslawdan basqa em tabalmadı.
Piter bul tragediyaǵa baylanıslı kózqarasın usındı, ol Xudaydıń “Sodom hám Gomorra qalaların kúldirip, olardıń gúnákarlarǵa ne bolatuǵınına úlgi etip qoyǵanın” (2 Piter 2:6) ayttı. Xuday hár bir áwladqa, sonday-aq bizdiń áwladqa da sóylep, barlıq gúnákarlar, sonday-aq gomoseksuallar da qatań túrde húkim etilip, jazalanatuǵının eskertedi.
Xudaydıń miyrimi hám shápááti de bul jazıwda anıq kórinedi. Luttıń isenimi buzılǵan bolsa da, Piter arqalı Xuday bizge úsh ret onıń Xudaydıń isenim kriteriyası boyınsha “ádil” ekenligin aytadı. Piter jazdı: “Lut ádil adam edi, ol nızamsız adamlardıń nájis ómirinen qıynalǵan edi” (2 Piter 2:7-8).
Kelip shıǵıwı
Jańa Wásiyatta, Pawıl jınıslıq buzılıwdıń morallıq kelip shıǵıwına eń jaqsı túsindiriwshi jazıwda isharat etedi: “Xudaydıń qahar-ǵazabı aspannan barlıq Xudaysızlıq hám adamlar jamanlıǵına qarsı ashıqlanıp atır, olar óz jamanlıqları menen haqıyqattı basıp turadı” (Rimlikler 1:18). Jaratıwdan Xuday haqqındaǵı dáliller anıq— “sonlıqtan adamlar bahana etiwge tiyisli emes”—biraq adamzat Xudayǵa hám dálillerge arqa burıp, Onıń aldında juwapkerlik túsinigin hám Onıń húkim etiw huqıqın biykar etti.
Pawıldıń súwretlemesi tariyx boyınsha hár bir jámiyet hám civilizatsiyaǵa sáykes keledi. Barlıǵı baslanǵanda, “olar Xudaydı bildi,” biraq tez arada “Onı Xuday sıyaqlı dańqlamadı hám Oǵan shúkirshilik etpedi.” Nátiyjede, “olardıń oylawı paydasız boldı hám olardıń aqılsız júrekleri qarańǵılandı. Olar ózlerin danıshpan dep dáwalasa da, aqılsız boldı” (Rimlikler 1:21-22).
Xudaydıń rejesin biykar etip, Ol olardı óz qálewlerine—hám onıń aqıbetlerine—bir qatar tómengi basqıshlar menen buzılıwǵa berdi. “Olar Xudaydıń haqıyqatın jalǵanǵa almastırıp, Jaratıwshıdan góre jaratılǵan nárselerge tabınıp, xızmet etkenlerinen” keyin, Xuday olardı óz jollarına qaldırdı, hám olar tez arada jınıslıq artıqmashılıqqa, keyin gomoseksuallıqqa ótti: “Hayallar tábiyiy qatnaslardı tábiyiy emes qatnaslarǵa almastırdı... er adamlar da hayallar menen tábiyiy qatnaslardı taslap, bir-birine bolǵan qumar menen janıp ketti. Er adamlar basqa er adamlar menen uyatsız isler isledi, hám óz buzılıwları ushın tiyisli jazanı ózlerinde aldı” (Rimlikler 1:25-27).
Gomoseksuallıq adamnıń Xudaydan “ǵárezsizlik deklaratsiyası” menen baslanıp, bizdiń kúndelik jańalıqlarımızda normaǵa aylanǵan morallıq buzılǵan hám juwapkersiz minez-qulıq penen juwmaqlanatuǵın reakciya shınjırında anıq áhmiyetli buwın bolıp tabıladı (Rimlikler 1:28-32). Gomoseksuallıq Xudaydıń Sózinde “uyatsız” hám “tábiyiy emes” (27, 26-ayatlar)—buzılmaǵan tábiyatqa tolıq sáykes kelmeydi.
Pawıl 1 Timotiyde gomoseksuallıq haqqında jáne jazdı: “Nızam ádiller ushın emes, bálkim nızambuzarlar hám qozǵalańshılar, Xudaysızlar hám gúnákarlar, muqaddes emesler hám dindarlar emesler ushın; ákelerin yamasa anaların óltiretuǵınlar ushın, qatiller ushın, zınaqorlar hám buzılǵanlar ushın, qul sawdagerleri hám jalǵanshılar hám jalǵan ant ishiwshiler ushın—hám Xudaydıń dańqlı Injiline sáykes keletuǵın durıs táliymatqa qarsı bolǵan basqa hár qanday nárse ushın” (1 Timotiy 1:8-11). Búgin gomoseksuallıq geybirler tárepinen eń bolmaǵanda shıdamlı, eger pútkilley jaqsı bolmasa da, dep esaplanadı. Olar onıń zorlıqshıl yamasa sırtqılarǵa zıyanlı emesligin aytadı. Yamasa sonday ma? Xudaydıń sózliginde, kórsetilgen barlıq minez-qulıqlar Xudaydıń jaratılǵan tártibine, Onıń koinat nızamlarına hám Onıń morallıq standartlarına zorlıq isleyedi.
Emlew
Xudaydıń gomoseksuallıqqa bolǵan kózqarası haqqında hesh qanday gúman bolıwı múmkin emes: bul gúná, Xudaydıń adamlar arasındaǵı jaqınlıq tártibiniń buzılıwı. Biraq Isa gúná ushın—barlıq gúná ushın—óldi, hám ayıplı adam óz gúnásın ashıqtan-ashıq moyınlaw tiykarında hám ólgen-keyin tirilgen Isa Masihdi Orınbasar hám Qutqarushı retinde qabıl etiw arqalı keshiriliwi múmkin.
Pawıl 1 Korinfliklerde júdá jaqsı jańalıq jazdı: “Bilmeysiz be, jamanlar Xuday patshalıǵın miyras etpeydi? Aldanbań: Jınıslıq buzılǵanlar da, butparastlar da, zınaqorlar da, er adam prostitutkaları da, gomoseksual gúnákarlar da, urlıqshılar da, ashqózler de, ishimlikkeshler de, gápsózler de, aldawshılar da Xuday patshalıǵın miyras etpeydi” (1 Korinflikler 6:9-10). (1 Timotiy 1:10-daǵı “buzılǵanlar” hám bul jerdegi “gomoseksual gúnákarlar” bir grek sózi arsenokoites bolıp, onı Strongdıń Konkordansiyası “sodomlıq” dep anıqlaydı.) Tek gomoseksuallar emes, bálkim barlıq kategoriyadaǵı gúnákarlar Xudaydıń miyrimi yamasa patshalıǵı úmitin joǵaltadı. Úmitsiz sıyaqlı, sonday emes pe? Biraq Pawıl dawam etti: “Hám sizlerden geybirlerińiz sonday edińiz. Biraq sizler juwıldıńız, sizler muqaddeslendińiz, sizler Rabbimiz Isa Masih atı menen hám Xudayımızdıń Ruwhı menen aqlanıldıńız” (11-ayat).
Xuday óz haqıyqatına hám tazalawına boysınǵan hár qanday gúnákardı tazalay aladı hám onı óz shańaraǵınıń tolıq aǵzası ete aladı. Hesh bir gúnákar Xudaydıń qutqarıw qábiletinen tıs emes. Qıyınshılıq, gúnákar óz gúnákar ómirin aqlawdı hám dawam ettiriwdi qáleǵanda, Xudaydıń ayıplı húkimin hám Onıń tazalawın biykar etkeninde payda boladı. Tek bir ǵana nátiyje bolıwı múmkin.
Gúná Ósedi
Qayǵılısı, bunday múnásibet shirkewge kirip keldi. Jaqında, Amerikadaǵı Episkopal Shirkewi eki balası bar ajırasqan ákeni regionallıq yepiskop etip sayladı, ol bir neshe jıl ashıq gomoseksual qatnasta jasaǵan. Christianity Today (Oktyabr ’03) Episkopal wákili Jeyms Bredberridiń bul háreketti qorǵawın keltirdi: “Bibliyada biz endi islemeytuǵın kóp nárseler bar, sebebi bizdiń isenimimiz rawajlandı. Bul bizdiń isenimimiz rawajlanıwda dawam etetuǵın taraw.” Hám jańa yepiskop Jin Robinson ózi ayttı: “Tek ǵana bul (onıń ómiri hám yepiskop retinde muqaddesleniwi) dástúrge hám shirkew táliymatına hám Jazıwǵa qarsı keledi dep aytıw onıń nadurıs ekenligin bildirmeydi.”
Bibliyanıń deklaratsiyaları anıq hám biykar etilmes. Sonlıqtan, qarsı minez-qulıqtı aqlaw ushın, Bibliya endi áhmiyetli emes dep esaplanıwı kerek—biz “bizdiń isenimimiz rawajlanǵannan” keyin Bibliyadan aqıllıraqpız. Hár qanday shirkewdiń hár qanday morallıqtı, gomoseksual yamasa emes, qorǵawı qáweterli. Bunnan da qáweterlisi, shirkewdiń bunday adamdı óz qatarında avtoritetli basshılıq lawazımına kóteriwidir. Bunnan da basqa, Jin Robinson tek ǵana maqtanıshlı ámeliy gomoseksual emes, bálkim “kelisim buzıwshı” (Rimlikler 1:31 KJV), yamasa “isenimsiz” (NIV), Xuday aldında berilgen neke minnetlemesin, sonday-aq óz hayalı hám qızların taslap ketken. Bul shirkewdegi basshı ma?
Xudaydıń Miyrimi
Xudaydıń húkimi anıq. Biraq Onıń miyrimi de sonday. Pawıl Xudaydıń keshiriminiń kólemin—jetiwshiligin—járiyalaǵanda ayttı: “Isa Masih dúnyaǵa gúnákarlardı qutqarıw ushın keldi—olardıń ishinde men eń jamanıman” (1 Timotiy 1:15). Eń jamanın qutqarıw arqalı, Xuday ózin basqa barlıq adamlarǵa qutqarıw ushın tayar ekenligin járiyaladı.
Biz esimizde tutıwımız kerek, gomoseksuallıq Jazıwda Xuday ushın ayrıqsha jek kóriwli dep anıqlansa da, ol ele de adamlar gúnáları hám buzılıwlarınıń uzın dizimindegi gúná túrleriniń bir túri ǵana. Gomoseksuallıq emes, bálkim gúnádıń ózi haqıyqıy másele. Hám Xuday bul máselelerdi Óz Ulıwı Isa Masih arqalı sheshti, Ol bizdiń ornımızǵa Golgota krestinde óltirilip, barlıq adamlar gúnáları ushın esap berdi.
Bul klishe, biraq pútkilley durıs, Xuday barlıq gúnálarǵa jek kóriwshilik etedi, biraq barlıq gúnákarlardı súyedi. Hesh bir gomoseksual Xudaydıń súyiwshiligi hám qutqarıwınan tıs emes. Hám máshixiyler Xuday súygen barlıq adamlardı súyiwge itibar beriwleri kerek. Biz ózlerin “gey” dep ataytuǵınlarǵa qarsı qáweterli diskriminaciyaǵa ayıplı boldıq, gúya Xuday olardı jek kóredi hám olar Onıń miyrimi hám qutqarıwına ılayıq emes sıyaqlı. Men bir ret “Xuday Gomoseksuallardı Súyedi” atlı maqala baspadan shıǵardım, hám Rabbimizdiń bir qulınan kúshli narazılıq aldım, ol bul málimleme menen qatań túrde kelispedi. Ol Xudaydıń gúnákarlardı súyetuǵının moyınladı, biraq Xudaydıń gomoseksuallardı súyiwi ushın orın taba almaǵanday boldı—olar, aqırında, gúnákarlar bolsa da. Ol Jazıwǵa sáykes nadurıs edi.
Gomoseksuallıq gúná. Barlıq gúnálar gúnákardı qutqarıwǵa ılayıq etedi, hám Xuday “hár jerdegi barlıq adamlardan táwbe etiwdi” (Hákimler 17:30) ótinish etedi.
