Арасында тығыз байланыс болса да, күнә ҳәм күнәкарлық олар ҳәр түрли нәрселер. Екеўи де Римлилерге 5:12 де айтылған: «Бир адам арқалы күнә дүньяға кирди, ҳәм күнә арқалы өлим кирди; ҳәм солай өлим барлық адамларға өтип кетти, себеби барлығы да күнә иследи».
Күнә Адамның қулаўы менен дүньяға кирди. Жыланның зәҳәри бир шаққаннан кейин пүткил денеге тарқалып, өлимге алып келетуғын исин ислегениндей, күнә - сол жыланның, шайтанның зәҳәри - адамның руўхый тәбиятын толық қамтып алып, оны бузды. Нәтийжеде, барлығы күнә иследи. Солай етип, күнәкарлық ой, сөз яки ис арқалы ислеген яки ислемеген күнәлеримиз ушын ҳәр биримиз жуўапкермиз. Күнә сонда, түп принципи яки тәбияты болып табылады, ал күнәкарлық сол жаман теректен шыққан жаман мийўелер болып табылады.
Күнә ҳәм күнәкарлықты түсиниў
Күнәни нызамсызлық деп анықлаў
Биз не екенин билемиз күнә 1 Юхан 3:4 те: «Ким күнә ислесе, нызамсызлық ислейди, себеби күнә нызамсызлықтыр» (Қайта қаралған версия). Король Джеймс Версиясы (KJV) «нызамды бузыў» деген терминди «нызамсызлық» орнына қате қолланған, бирақ екеўи арасында үлкен айырма бар. Нызамды бузыў тек ғана анық нызам болғанда ғана мүмкин, ал Адамнан Мусаға шекем жазба нызам болмаған. Сонлықтан, нызамды бузыў болмаған ҳәм күнә есапқа алынбаған. Бирақ күнә де, күнәниң жазасы болған өлим де бар еди (Римлилерге 5:13-14). Екинши жағынан, нызамсызлық бул барлық қағыйдаларды қабыл етпеў, илаҳий шеклеўлерди таслап таслаў, Қудайдың еркин тән алыўдан бас тартыў. Солай етип, Адам тыйылған мийўени жегенде күнә жолына түсти.
Күнәниң үстемлиги
Адам енди хожа болмастан, өзин тапсырған жаман нәрсеге басқарылады. Күнә оның үстинен үстемлик етеди ҳәм үнеми күнәкарлықты ислеўге себеп болады. Күнә ар-намысқа сондай өлимшилик тәсир етеди, сонлықтан күнәкарлар Қудайдың мәрҳаматынан тысқары өзлериниң қорқынышлы қәўипли жағдайын толық түсинбейди.
Күнәкарлықты кешириў
Қудайдың мәрҳаматы әмел еткенде ҳәм Мухаддес Руўх жанға өмир бериўши күш пенен иске түскенде, сол жанның биринши налысы мүтәжлик ҳәм азап ҳаққында болады. Оның өткен күнәкарлығы оның ар-намысын жүклейди ҳәм бул жүк Мәсихтың қымбатлы қанының қунлығы билинбей ҳәм адам: «Мениң күнәларым кеширилди!» деп айта алмайынша таўсылмайды.
Күнәниң турақлы тамыры
Сосын, әдетте бир аздан кейин, күнә мәселеси жаңа исенимли адам менен көтериледи. Биз күнәларымыз кеширилген болса да, күнәлар келип шығатуғын түп принципи (күнә) әли де бизде екенин анықлаймыз. Күнә менен не ислеў керек?
Түсиниў әҳмийетли, себеби күнә биздиң машқалаларымыздың тамыры. Биз көп ўақыт мийўе (күнәкарлық) менен бәнт болып, тамырды есапқа алыўды умытып кетемиз. Бир жас жигит үлкен христианға шағым етти, ол барлық дуўаларына ҳәм ҳәрекетлерине қарамастан, әли де үнеми күнә ислеп атырған еди. «Alma miyweler qaysı tereklerde ósedi?" degen juwap aldı ol. "Nege, alma tereginde," dedi tańqalǵan jigit. Soraw áhmiyetsiz kóringen edi. "Al, erik miyweleri qaysı tereklerde ósedi?" degen keyingi soraw boldı. Jigit juwap berdi, "Erik tereginde." Sonnan keyin úlken isenimli adam soradı, "Gúnálar qaysı terekte ósedi?" Jigit kúlip juwap berdi, "Gúná tereginde." Sonnan keyin ol, biz máshiyler isleytuǵın gúnálar shaytan tárepinen bizdiń ómirimizge qandayda bir jol menen kirgizilgen kishi jamanlıq bólekleri emes ekenligin túsinip jetti. Bul gúnálar miywe sıyaqlı payda boladı gúná ol ishimizde bar. "Eger bizde gúná joq desek, ózimizdi aldaymız hám haqıyqat bizde joq" (1 Yuhanna 1:8).
Gúnáǵa Em
Gúnáǵa birden-bir em ólim! Ólim (yamasa tiriliw-ózgeris, 1 Korinflilerge 15:51-53, eger Isa biz ólmesimizden aldın kelse) biz ushın gúnánı toqtatadı. Sonnan keyin sońǵı izi de joq boladı. Biz bul waqıttı quwanısh penen kútemiz!
Máshih ólimi menen birdey bolıw
Biz quwanısh penen qaraymız ba artqa Isa ólimi, ullı Em, kelgen waqıtqa? Rimliklerge 6:10 da aytılǵan, "Ol ólgeninde, gúnálar ushın bir ret óldi, biraq ol jasasa, Quday ushın jasaydı." Ol óldi ushın bizdiń gúnálarımız, olardıń keshiriliwi ushın, biraq ol da óldi ǵa gúná. Sonlıqtan, Muqaddes Ruwhtıń úyretkenindey, biz isenim menen ózimizdi ullı Wákilimiz benen birdey dep bilemiz: Onıń ólimi bizdiki. Biz de, "gúnáǵa óli" hám biz endi turaqlı túrde gúnáda jasay almaymız (Rimliklerge 6:2). Usılayınsha, biz ózimizdi "gúnáǵa shın mániste óli, biraq Rabbımız Isa Máshih arqalı Quday ushın tiri dep esaplaymız" (Rimliklerge 6:11).
Máshih ólimi hám Gúnánıń Húkimi
Itibar beriń, Isa ólgen gúná Onıń ózine tiyisli sırtqı nárse edi. "Onda gúná joq" (1 Yuhanna 3:5). Bizdiń gúnáımız sırtqı da, ishki de. Sonıń menen birge, Máshih ólimi tek ǵana bizdiń gúnáǵa ólimimiz emes, bálki biz ólgen gúnánıń tolıq húkimi edi. Rimliklerge 8:3 te aytılǵan, "Quday Óz Ulıwın gúnákar deneniń uqsaslıǵında jiberip hám (qurbanlıq arqalı) gúná ushın, denede gúnánı húkim etti." Krestte, gúná óziniń tolıq jamanlıǵında ashıldı, sebebi nızamsızlıq sol jerde eń joqarı shegine jetti, hám sol muqaddes qurbanlıqta onıń húkimi kóterildi hám onıń húkimi bildirilgen edi.
Usılayınsha gúnálar kóterildi hám olardıń húkimi tamamlandı. Gúná ashkaralandı hám húkim etildi hám biz Máshih óliminde oǵan óldik. Krest bulardıń bári hám onnan da kóp edi!
Dúnya Gúnásı hám Deneniń Gúnásı
Yuhanna 1:29 hám Rimliklerge 8:3 te biz "dúnya gúnásı" hám "denedegi gúná" haqqında oqıymız. Birinshi ańlatpa júdá keń, gúná (tamırı) hám dúnyadaǵı gúnánıń hár bir tarmaǵı Qudaydıń Qońarı tárepinen alıp taslanadı. Ol bunı Ashkaralaw 19-21 de kórsetilgenindey krest tiykarında isleytuǵın boladı. Ekinshi ańlatpa, "denedegi gúná" basqa nárse. Gúná (tamırı) hárdayım birdey, biraq "dene" - Adam balalarınıń eski, qulaǵan tábiyatı - ol jasaytuǵın hám hár bir adamda gúnálar payda etiw ushın isleytuǵın ullı qural.
Qalanıń úlken elektr tarmaǵın izolyatsiyasız barlıq sımlar menen kóz aldına keltiriń. Qorqınısh, shok hám ólim hámme jerde boladı. Гуна ол ҳәр тәрепке өз тәсирин көрсетип турған нәзик электр тогы сыяқлы. Тән генератор ҳәм сымлар сыяқлы – электр тогының орны ҳәм оның әмел етиўи ушын қуралы сыяқлы. Гуналар нәтийжеде өлимге алып келетуғын жеке соққылар сыяқлы. Дүньяның гунасы пүткил электр тармағы сыяқлы. Бирақ хош пүткил нәрсени жоқ етеди.
Гунаның емес, гуналардың кеширилиўи
Биз Мухаддес Китапта «гунаның кеширилиўин» (тамыры) таппаймыз. Биз гуналардың ҳәм бир гунаның кеширилиўин табамыз . Буны мысал менен түсиндирейик. Ананың тез арада қорқыншылы минези қәлиплесип атырған улы бар. Бир күни ол сиңлисин қуўыршақлары менен ойнаўға қызығып турғанда, оны үйдеги бир нәрсеге қараўға мәжбүрлемекши болады. Гүрес ўақтында ол сиңлисиниң басын әйнекке урып жибереди ҳәм оның басы сынған әйнек пенен кесиледи. Анасы оны өз бөлмесине жибереди ҳәм әкеси қайтып келгенде, улы дурыс жазаланады. Кешке дейин жазалаў өз нәтийжесин береди. Ол көз жаслары менен ата-анасына келип, қәтесин мойынлайды. Олар ашшылық әмелин кеширеди, бирақ олар оның келип шыққан жаман минезин кеширеди ме? Жоқ! Егер олар кеширгенде, бул оны мақуллаў болар еди. Керсинше, олар оны қатты айыплайды ҳәм меҳир менен, бирақ қатты түрде улына оның жаман тәбиятын ҳәм ақыбетлерин көрсетеди, ҳәм олар оны өзлери сыяқлы жек көриўге ҳәм айыплаўға баслаўға умтылады.
«Қудай ... гунаны тәнге айыплады» (Римлилерге 8:3). Ол оны мақулламады яки кеширмеди. Енди, Мухаддес Рухтың биздеги жумысы бизди Қудай оны айыплағандай айыплаўға алып барады, сонда биз оның күшинен азат болыўды билиўимиз мүмкин.
Исениўшиниң турмысындағы гуна
Исениўшилердиң еле де гуна етиўиниң ҳақыйқаты
Бул исениўшилер гуна етпейди дегенди аңлатпайды. Айыплаў жоқ етиў емес. Гуна еле де бизде (1 Юҳанна 1:8). Мухаддес Китап исениўшиниң гуна етиўи мүмкинлигин болжайды, себеби ол бундай жағдай ушын илаҳий тәмийнат береди (1 Юҳанна 2:1). Ол ҳәтте бәршемиз гуна ететуғынымызды айтады (Жақып 3:2).
Исениўшилердеги гуна ҳәм тәнниң мақсети
Қудай исениўшилерде гунаны ҳәм тәнди (ески тәбиятты) қалдырды, сонда олар өзлериниң ҳақыйқый тәбиятын үйрениўи, тәжирийбе арқалы Қудайдың хошта оларды айыплаўына сәйкес келиўи ҳәм басқада өмир ҳәм азатлық табыўы мүмкин. Содан кейин ол Ийса Масих арқалы Қудайға жеке өзи шүкир етиўи мүмкин, себеби ол азат етилген (Римлилерге 7:24-25).
1 Юҳанна 3:9 ды анықлаў
1 Юҳанна 3:9 көп ўақыт жоқарыдағыға қарама-қарсы деп ойланады, себеби ол KJV да былай дейди: «Қудайдан туўылған ҳәр бир адам гуна етпейди». Бул аят Қудайдан туўылған адамның тәбиятын көрсетеди. Ол гунаны әмелге асырмайды – бул « етпейди » сөзиниң дурыс аўдармасы. Гунаны әмелге асырыў оның тәбияты емес. Ҳаўарий Юҳанна бул жерде исениўшилерди Қудайдан туўылған тәбиятында, турмыс қыйыншылықларында жүз бериўи мүмкин болған ҳеш қандай аномал, шеклеўши өзгешеликлерге силтеме жасамай қарайды.
Масихшиге гунаның тәсири
Масихши гуна еткенде оған қандай тәсир етеди? Буның оның қәўипсизлигине ҳеш қандай қатнасы жоқ, себеби Масихтың хошы биздиң қәўипсизлигимиздиң тийкары. Ол жерде гуна айыпланды ҳәм төлем төленди, сонда биз исенгенимизде мәңгиликке кеширилемиз. Бул кеширим илаҳий мәрҳамәттиң саўғасы ҳәм «Қудайдың саўғалары ҳәм шақырыўы өкинбейди» (Римлилерге 11:29) – олар Қудай тәрепинен пикир өзгериўине ушырамайды. Бирақ, қутқарылғаннан кейинги гуналар Масихшиниң бахытын азайтады ҳәм өз-өзин айыплаўда бундай гуналар мойынланғанға шекем биздиң кеширилиўимиздиң ҳәм Қудай менен қатнасымыздың қуўанышын жоқ етеди. Содан кейин, Масихтың шапаатшылығы арқалы, биз Әкениң кеширимин аламыз (1 Юҳанна 1:9-2:1). Бәршемиз бул жол менен аўыртпалы, бирақ пайдалы сабақларды үйрениўимиз керек ҳәм солай етип ишимиздеги тәнниң ҳақыйқый тәбиятын анықлаўымыз керек, ҳәм оның қәлеўлерин қанаатландырмаўдың жалғыз жолы «Рухта жүриў» (Галатиялықларға 5:16).
Христостың Хаш Үстиндеги Иси
Оның Исиниң Қудайға Қараған Тәрепи
Жуўмақлап айтқанда, Ийемиз Ийсаның хаш үстинде гүнаға байланыслы не ислегенине және бир аз қарайық. Ол ҳәммениң гүналарын көтерди ме? Мухаддес Китапта былай делинген: «Ол ҳәмме ушын өлди» (2 Коринфлилерге 5:15), Ол «Өзин ҳәмме ушын төлем етип берди» (1 Тиметейге 2:6), ҳәм «Ол бизлердиң гүналарымыз ушын, тек ғана бизлердиң емес, ал пүткил дүньяның (гүналары) ушын да гүналарды жуўыўшы қурбан» (1 Юханна 2:2). Бул аятлар Оның исиниң Қудайға қараған тәрепин көрсетеди. Ҳәмме оның нийетине киреди. Гүналарды жуўыўшы қурбанлық (Қудайдың қанаатланыўы) пүткил дүньядағы ҳәр бир адамның атынан исленип болды.
Ҳақыйқый Нәтийжелер ҳәм Нызам
Оның исиниң нийети емес, ал ҳақыйқый нәтийжелерине келсек, жағдай басқаша қойылады. Биз Оның ҳәммениң гүналарын көтерди деп айта алмаймыз, себеби Мухаддес Китапта былай делинген: «Ол Өзи бизлердиң (мүминлердиң) гүналарымызды көтерди» (1 Петр 2:24) ҳәм «Мәсих көплердиң гүналарын көтериў ушын бир мәрте қурбан етилди» (Еврейлерге 9:28). Көплердиң қатарында болғанымыз ушын Қудайға шүкир!
