Bul dúnya keń biyaban! Biz izleytuǵın yamasa saylaytuǵın hesh nársemiz joq; Biz biyabanda qalıw haqqında oylamaymız; Biz ókinetuǵın yamasa joǵaltatuǵın hesh nársemiz joq. —John N. Darby (1800-1882)
Bul qatarlar máselege tiyisli. Olar dúnyada, biraq onnan emes. Quday olar menen birge, hám Muqaddes Ruwx olarda jasaydı – olardıń denesi Onıń ibadatxanası (1 Korinflilerge 6:19). Rabbiy Isa isenetuǵınlarǵa былай деди: «Mine, Men sizler menen hámishe, dúnyanıń aqırına shekem birgemen» (Matta 28:19 KJV), hám Ol wáde etti: «Eki yamasa úsh adam Meniń atımnan jıynalǵan jerde, Men olardıń ortasında bolaman» (18:20).
Quday Óz xalqı menen jaqın qatnasıqlarda bolıwdı qáleydi. Mısalı, Ol Adam menen Eden baǵında párawazdan aldın júrdi hám sóylesi. Ibrahim Qudaydıń dosı edi. Hám Quday Musaǵa ibadatxana qurıw boyınsha kórsetpeler bergende, Ol былай деди: «Olar Maǵan muqaddes jay qursın; Men olardıń arasında jasayım» (Shıǵıw 25:8).
Qudaydıń Óz xalqı Izraildi Mısırdan qutqarıwdaǵı ullı isleri haqqında esitken soń, basqa milletlerden kelgen ayırım adamlar Izrailge kelip, Qudaydıń húkimetine kirisiwdi qáledi. Eger sonday adam ibadatxana qurılǵannan keyin Sinay shólindegi milletke kelgen bolsa, ol 7-8 fut biyikliktegi, taza aq, zıǵır parda menen belgilengen keń tórtmúyeshlikti tapqan bolar edi. Ol pardaǵa tayanısh bolǵan ustınlar ornatılǵan bronzanı kórgen bolar edi, biraq ustınlar hám gúmis biriktirgishler – gúmis qutqarıwdı ańlatadı – kórinbeytuǵın edi. Quyashta bronza hám zıǵır ózleriniń jaqtılıǵı sebepli qaraǵanda qıyın bolar edi. Kámil tazalıq pardası Qudaydıń ádalatlılıǵınıń kámil standartın ańlattı, hám bronza orınları Qudaydıń húkimin hám ádalatın kórsetti. Bul nárselerge qaraǵanda, adam óziniń múnásipsizligin, hátte taza emesligin, bul ájayıp qorshawǵa kiriw ushın seziwi múmkin. Tórtmúyeshlikti tártipli túrde jaylastırılǵan mıńlaǵan shatırlar qorshap turdı.
Biraq ol jeke shatırlardı hám olardıń ortasındaǵı úlken qurılıstı anıqlay almasınnan ádewir aldın, úlken qubılıs onıń kózine túsedi: qurılıstan bultlardan joqarıǵa kóterilgen qalıń bult ustını. Túngi waqıtta ol bulttıń qalay ot ustınına aylanǵanın tań qalar edi, ol gúya aspan biyikliklerine jetedi. Kúndiz bunı baqlap turǵan adam tereń qorqınısh sezimin sezer edi, gúya ol haqqında hámme nárseni bilgen ózgeshe kúshli hám hámme nárseni bilgen Birew bar edi. Túngi waqıtta ot penen kórsetilgen Birewdiń Bar bolıwı átiraptaǵı qarańǵılıqta jaqtılıq berer edi – shatırlarında dem alıp atırǵan adamlar ushın juwanısh hám ilham.
Qorshawdı aylanıp júrgen sayaxatshı sırtqa shıǵarılǵanın sezer edi. Shıǵıs táreptiń ortasına kelgende, bir ájayıp nárse bar edi, ol adamnıń dem alıwın toqtatıwı múmkin edi: basqa parda menen birdey biyikliktegi, biraq kók, qızıl hám qızǵılt reńlerdiń barlıq túrleri menen kestelegen zıǵır parda (Shıǵıw 38:18). Bul ájayıp kestelegen parda adamlarǵa kiriwge shaqırıp atırǵanday kórinwi múmkin edi. Biraq ol jerde turǵan adam óziniń ótmishinde qolaysız jaylasqan barlıq nadurıs oylar hám islerdi sezer edi. Adam bul qapıdan qalay óte aladı?
Sayaxatshı qapıda turǵanda, ájayıp pardanıń bir múyeshi kóterilip, basınan ayaǵına shekem aq zıǵır kiyim kiygen, basında aq qalpaq bar adam payda boldı – onıń kiyimi parda menen birdey tazalıqtı kórsetti dep esaplayıq. Sol adam, ruhaniy, keyin sayaxatshıdan былай dep sorawı múmkin: «Seniń qurbanlıǵıń qayda? Sen qurbanlıq – qoshqar, qozı yamasa hátte kepter – keltirmeseń, kire almaysan (Sanlar 15:14). Quday seni tek qurbanlıq keltirgenińde ǵana qabıl etedi.»
Basın tań qalıp shayqap, sayaxatshı ruhaniydan Quday haqqında sorawlar bergen bolar edi. Eger sonday bolsa, ruhaniy былай dep juwap berer edi: «Bizim Qudayımız Yehova Elohim, Ol aspanlar menen jerdi jaratqan, keń álemdi basqaratuǵın, biz Onıń xalqımız hám bul Onıń jasaytuǵın jeri.» Sayaxatshı basın shayqap былай degen bolar edi: «Sonday ájayıp Quday bul shólde jerde qalay jasay aladı?» Ruhaniy túsindirer edi: «Bizim ulıwma ata-babamız gúna etti hám pútkil adamzat quladı hám jaman boldı; jer zorlıq penen toldı. Sonlıqtan, Quday dúnyanı suw tasqını menen durıs joq etti; tek segiz adam qutqarıldı. Qudaydıń haqıyqatı saqlanıp qaldı, hám Quday bizdiń ata-babamız Ibrahimdı sayladı hám bizdi, onıń áwladların, Quday bizge Óz nızamın beriw ushın bul jerge alıp keldi.» Sayaxatshı gúna etken birinshi adamlar hám adamnıń minez-qulqı sebepli Quday tárepinen jiberilgen suw tasqını haqqında aldın esitken bolıwı múmkin. Ósip atırǵan qálew menen sayaxatshı былай degen bolar edi: «Men haqıyqıy hám shın Quday haqqında – siziń Qudayıńız haqqında kóp bilmekshimen.» Búgin biz Isanıń былай degenin esleymiz: «Maǵan kelińler, barlıq miynet etkenler hám awır júk artqanlar» (Matta 11:28).
Óziniń mútájligin tán alıp, sayaxatshı ruhaniyge былай dep juwap bergen bolar edi: «Men shın mániste gúna júgi menen awır júk artqanman. Endi men siziń Qudayıńızdıń tazalıǵın hám muqaddesligin kórgenimnen keyin, Onıń meniń Qudayım bolıwın qáleymen, eger Ol meni qabıl etse.» Juwap berip, ruhaniy shaqırıq berer edi: «Onda kiriń hám Áskerler Rabbiy haqqında biliń. Bul jerde kórgen hámme nárse sizge Ol haqqında bir nárse aytadı.»
Óz qurbanlıǵın keltirgennen keyin, sayaxatshı qapıdan ótkiziliwi múmkin edi. Sayaxatshı, shıǵısqa hám kóterilip atırǵan quyashqa arqa menen turǵanın kórip, bul jer basqa barlıq qudaylardıń ibadatxanalarınan pútkilley basqasha ekenligin túsindi. Olar oǵan tabınǵanday kóterilip atırǵan quyashqa qarap turdı, biraq bul biri qarama-qarsı baǵıtta turdı, gúya sırdıń aldında turıp, onıń aldında turǵan qurılıstıń ústindegi bulttıń qarańǵılıǵı astında bir jerde sheshiliwin kútip turǵanday.
Qurılıstıń aldında úlken bronza qurbanlıq orın bar edi, hám onıń janında ruhaniyler juwınıwı kerek bolǵan úlken ıdıslar bar edi. Oǵan bul nárseler haqqında aytılǵanda, sayaxatshı Qudaydıń sonsha muqaddes hám taza ekenligin, tek Ol taza etkenler ǵana Oǵan jaqınlasıwǵa batırla alatuǵının túsindi.
«Bul jerde adamlar óz qurbanlıqların keltiredi, hám bul jerde biz erteńgi hám keshki kúydirilgen qurbanlıqtı kúydiremiz, sonlıqtan kúydirilgen qurbanlıqtan tútin hámishe Qudayǵa kóteriledi. Ol Óz xalqı menen bul jerde jasasa da, Onıń haqıyqıy ornı aspanda, biraq aspanlardıń aspana da Onı sıyǵıza almaydı. Ol hámme jerde, hámme nársege qádirli hám hámme nárseni biledi.»
Gúna hám qáte (ayırım gúnalar) ushın turaqlı túrde qurbanlıqlar keltiriw zárúrligi óz ómirindegi gúnadan xabardar bolǵan sayaxatshı ushın mániske iye boldı. Bul qurbanlıqlar ushın haywanlar qurbanlıq orın janında óltirilip, keyin lagerden sırtqa kúydirildi, sebebi olar, gúya, gúnaǵa aylandı. Basqa qurbanlıqlar, pútkil kúydirilgen qurbanlıqlar hám tınıshlıq qurbanlıqları, qurbanlıq orında kúydirildi. Sayaxatshıǵa hesh bir adam Qudayǵa shın mániste sawǵalar bere almaytuǵını túsindirildi. Quday qálegen nárse adamnıń kelip atırǵan Qurbanlıq Beriwshige bolǵan minnetdarshılıǵı edi – Ózin hámishe pútkilley Qudayǵa usınatuǵın, Onıń erkini orınlawdan quwanatuǵın Birew.
Sayaxatshı былай dep tań qalıwı múmkin: «Kim pútkilley taza boladı hám Ózin kúydirilgen qurbanlıq hám gúna qurbanlıǵı sıyaqlı usınadı, sol arqalı Quday menen tınıshlıq ornata aladı?» Ol tań qalsa da, onıń ruwxı ishinde kóteriler edi, qanday da bir ullı hám ájayıp sır ashılıwı kerek ekenligin sezip.
«Bul Maylanǵan, kelip atırǵan Birew, ol bizdiń basshımız Musaǵa uqsas boladı hám Qudaydıń nızamın bizge alıp keledi. Ol hám Qurbanlıq, hám Qutqarushı boladı. Biz qalay ekenligin bilmeymiz, biraq sonday boladı, sebebi Quday sonday buyırǵan.» Ruhaniy bunı túsindirgende, onıń júzinde uzaqqa qaraǵan kózqaras bolǵan bolıwı múmkin, aspanǵa umtılıp qarap, Maylanǵannıń keliwin qálegen.
Qurbanlıq orınnan hám juwınıw ıdısınan kózlerin alıp, sayaxatshı Muqaddes Orınnıń ózine kirisiwdi kórer edi. Qorshawǵa kirisiw sıyaqlı, ol bronza orınlarǵa ornatılǵan bes ustın menen tayanıp turdı. Ustınlar altın menen qaplanǵan akatsiya aǵashınan jasalǵan edi. Sayaxatshınıń sorawları tez hám qálew menen kelip atırǵan edi, bul kók, qızǵılt hám qızıl keste menen altın jip penen kestelegen taza aq zıǵır pardadan keyin ne bar ekenligi haqqında.
Ruhaniy túsindirer edi: «Bular aspan, patshalıq hám adamzat reńleri, qudaylıqtıń altını menen. Maylanǵan – tek Ol ǵana bular barlıǵı Bir Adamda.» Bunı túsiniw qıyın bolǵan sayaxatshı былай dep kekelewi múmkin: «Quday qalay hám Bir, hám birden artıq bola aladı?»
Ruhaniy de pútkilley túsingen joq, biraq ol óz miymanına nızamdaǵı eń birinshi sózler «Basında Quday jarattı» ekenligin túsindirer edi. Keyin ol «Quday» sózi kóp túrde, al «jarattı» feli jeke túrde ekenligin túsindirip, bul Qudaylıqtıń tábiyatı ekenligin juwmaqladı: Bir Quday, biraq úsh adam.
Sayaxatshı pardaǵa uzaq qarap, ishinde ne bar ekenligin tań qalıp, biraq bul Quday Muqaddes, adamzat túsiniginen tıs tazalıqqa iye bolǵanı ushın qorqınıshqa tolı edi. Onıń sorawlarına aq kiyim kiygen adam juwap bergen bolar edi: «Ruhaniy hár kúni altın qurbanlıq orında tútetki kúydiriw ushın kiredi. Qurbanlıq orınnıń bir tárepinde jeti tarmaqlı hám jeti shamlı altın shamdan bar, olar qarańǵılıqta jaqtılıq beredi. Ekinshi tárepinde altın menen qaplanǵan stol bar, onda nan bar. Quday Jaqtılıq hám Ol bizdiń jaqtılıǵımız, bul shól arqalı jolımızdı jaqtırtadı. Ol sonday-aq bizdi támiyinleydi, aspan nanı menen stol tayarlaydı, biz jeytuǵın manna. Bizdiń Rabbiy barlıq ómirdiń deregi bolǵanı sıyaqlı, Ol bizdi Óz ómiri menen qollap-quwatlaydı. Altın qurbanlıq orındaǵı tútetki Ákeniń Óz Ulı, Maylanǵanǵa bolǵan quwanıshın ańlatadı.»
«Al onnan keyin ne bar?» Sorawshı tek qarańǵılıq bar dep kútip, juwap izlewi múmkin. Biraq, ol juwapqa odan da kóp tań qalar edi: «Onnan keyin kók, qızǵılt, qızıl hám altın menen kestelegen basqa parda bar. Onda, Qudaydıń ibadatxanasınıń ishki pardalarındaǵı sıyaqlı, kerubimler, Qudaydıń taxtınıń átirapında turaqlı túrde xızmet etetuǵın qudiretli perishteler kestelegen.»
Sayaxatshınıń «Al sol taxt qay jerde?» degen sorawına ruhaniy былай dep juwap berer edi: «Ol úshinshi aspanda, biraq sonday-aq bul Muqaddeslerdiń Muqaddesinde, kelisim sandıǵı jaylasqan jerde. Altın kerubimler, qanatların jayǵan halda, shápáát taxtına tómen qaraydı, bul Qudaydıń taxtı, Ol Óz xalqı arasında jasaydı.»
Sayaxatshı júregin hám aqılın Payǵambar, Ruhaniy, Patsha, Húkimdar, Qurbanlıq Qurbanı hám Qudiretli Qutqarushı bolǵan Oǵan tapsıradı, yamasa ol narazı hám baqıtsız bolıp ketedi, adam qorqınıshına ilesip qaladı. Biz qaysı birin etemiz, tapsıramız ba yamasa ketemiz be? Qutqarıwǵa erisiw ushın ne isley alamız? Hesh nárse!
Úlken yamasa kishi hesh nárse; Gúna etiwshi hesh nárse joq! Isa onı isledi; hámme nárseni isledi, Ádewir burın. —James Proctor
Injil ápiwayı ǵana былай deydi: «Rabbiy Isaǵa iseniń, sonda siz qutqarılasız» (Húkimler 16:31).
