Бирақ Рут жуўап берди: «Сен қайда барсаң, мен де сонда бараман, ҳәм сен қайда турсаң, мен де сонда тураман. Сениң халқың мениң халқым болады, ҳәм сениң Кудайың мениң Кудайым болады.» Рут 1:16
Золушка ҳаққындағы ҳикая ҳәрдайым қызықлы ҳәм интригалы болады. Бирақ егер биз оның ҳақыйқый екенлигин билсек, ол буннан да қызықлы ҳәм тартымлы болады. Мәсихшилер ушын ең қызықлысы, ҳикая Мухаддес Китаптан шыққанда. Бул жерде ҳикая тек ғана ҳақыйқый емес, бәлки оны бизге Кудайдың Өзи айтып береди. Ески Ўәсияттағы Рут китабы – бул кедейликтен байлыққа жеткен қызықлы ҳикая. Бул әжайып баянды оқығанымызда, өзимизди Кудайдың балалары сыпатында Аспандағы Атамыздың аяқлары астында отырып, Оның бизге ҳикаяны айтып атырғанын көз алдымызға келтирейик.
Руттың ҳикаясы Исраил тарийхындағы ҳәкимлер дәўиринде болып өткен. Бул ўақытта руўхый ҳәм мораллық жағдайлар ең жақсы болмаған. Исраил халқы Муса ҳәм Ешуаның үлкен басшылығы дәўиринен бери әдеўир артқа кеткен еди, ҳәм енди тек ғана Кудай тәрепинен төменге қарай спиралды тоқтатыў ушын ўақты-ўақты менен ҳәким көтерилген. Биз ҳәкимлер дәўиринде «ҳәр ким өз көзине дурыс көринген нәрсени еткен» деп оқыймыз (Ҳәкимлер 17:6; 21:25 NIV). Бул қараңғы фонға қарсы Руттың әжайып китабы айқын қарама-қарсылықта – әсиресе Рут ҳәм Боаздың минез-қулқы.
Руттың қарары
Биринши баптың тийкарғы итибары Руттың турмысын өзгерткен қарарына қаратылған. Рут Моабтан еди – басқа халық, ҳәм Кудайдың Исраилге берген келисим берекетлерине сырттан келген адам. Рут Моабқа көшип келген кедей еврей шаңарағына турмысқа шыққан еди. Бирақ оның күйеўи қайтыс болған ҳәм оның балалары болмаған. Рут сол дәўир ҳәм мәденият ушын «ең төменги жағдайды» басынан өткерген, себеби ол кедей, жесир ҳәм перзентсиз еди. Оның жесир еврей қайын анасы Наоми Яҳудияға қайтыўға қарар еткенде, Рут үлкен турмыс өзгеретуғын қарар менен бетпе-бет келди. Ол өз халқы менен өз елинде қалыўы керек пе, ямаса артындағы көпирлерди өртеп, Наоми менен Исраилге барыўы керек пе? Рут толық жүреги менен Наоми менен Исраилге барыўға қарар етти.
Руттың қарар қабыл еткен ўақыттағы классикалық ҳәм руўхландырыўшы миннетлеме билдириўине итибар бериң:
«Сен қайда барсаң, мен де сонда бараман, ҳәм сен қайда турсаң, мен де сонда тураман. Сениң халқың мениң халқым болады, ҳәм сениң Кудайың мениң Кудайым болады» (Рут 1:16).
Тәбийғый айтқанда, Руттың Моабта қалыўы әдеўир логикалық еди. Қайта турмысқа шығыў ҳәм шаңарақ қәўипсизлиги ушын имканиятлар ол жерде әдеўир көп еди. Басқа халық қызының Наоми сыяқлы кедей кәри жесир менен Яҳудияға барыўы кедейликтен кедейликке үмит еткендей еди. Бирақ Рут бул қыйыншылықларға қарсы барыўға қарар етти (1:18). Неге? Себеби Рут Исраил Кудайына исенимин арттырған еди! Рут Наомини сүйген, ҳәм ол өз халқын да сүйген болыўы керек, бирақ айырмашылықты Наоминиң Кудайы жасаған. Рут өзи исеним арттырған Ийсаның оның келешегине ғамхорлық ететуғынына исенген.
Ийса бизди де руўхый кризис дәўирлеринде әҳмийетли қарарлар қабыл етиўге шақырады. Мәсихке ерисиў таңлаўы, мысал ушын, ең әҳмийетли болған ҳәм айырымларымыз ушын әдеўир қымбатқа түскен болыўы мүмкин. Мәсих ушын шаңарақтан айырылыў ҳәм дос-яранлар тәрепинен шетке қағылыў дүньядағы ең жақсы сезим емес. Ҳикаядағы Орпа сыяқлы болыў қаншалық аңсат. Орпа Рут пенен бир жағдайда еди (1:4-5). Орпа дурыс бағдарда баслаған (1:6-7). Ол қарар ҳаққында эмоционаллық жақтан тәсирленген (1:9,14), ҳәм толық барыўын айтқан (1:10). Бирақ ол бармады! Ол өз халқына, өз елине ҳәм өз кудайына қайтып кетти (1:15). Бүгинги күндеги көп мәсихши болыўды қәлеўшилер ушын қаншалық ҳақыйқат!
Ийса, сондай-ақ, өсип киятырған мәсихшилерди Рут сыяқлы қарарлар қабыл етиўге шақырады. Ийса ушын хызмет етиў турмысын таңлаў жердеги байлық ямаса қәўипсизликтиң аз болыўына алып келиўи мүмкин. Мысал ушын, Кудайдың сырт ел миссиясы тараўына шақырығына «ҳаўа» деп айтыў шаңарақ ҳәм дос-яранларды таслап кетиўди талап етиўи мүмкин. Руттың жағдайындағыдай, тек ғана Ийсаның Өзи бизге бундай қарар қабыл етиў ушын керек болған исеним, батырлық ҳәм исенимди бере алады.
Руттың берилиўи
Екинши бапта биз Руттың Наомиге ерисиў ҳәм «Исраил Кудайы Ийсаның қанатлары астында пана табыў» (2:12) ҳаққында қабыл еткен қарарына берилиўин көремиз. Рут Бетлехемге келген ҳәмме ўақытта, ол егинзарларға шығып, өзи ҳәм Наоми ушын терип алған. Рут Исраил Кудайының кедей адамларды тәмийинлеў усылы сыпатында Өз Нызамына «терип алыў пунктин» мәрҳәметли түрде киргизгенлигин билген еди. Мүтәж ҳәр қандай адам ҳәрдайым ҳәр қандай егинзарға кирип, теримнен кейин қалған өнимди ала алатуғын еди (Леўилер 19:9-10; Екинши Заң 24:19-21). Терип алыў аўыр жумыс еди, бирақ Рут ҳеш қашан шағымланбады ямаса қабыл еткен миннетлемесинен таймады. Биз де сондай берилген болармыз ба? Көп мәсихшилер мәсихши хызмети ушын шіркеў шақырықларында өте берилген көринеди ҳәм еситиледи, бирақ көп өтпей «егинзарлардағы мийнет» ҳақыйқый берилгенлерди анықлайды.
Руттың берилиўинде табылатуғын руўхый сабақларды толық баҳалай алыў ушын, Боаздың орнын түсиниў керек. Боаз тек ғана бул Золушка ҳикаясының бай жер ийеси ҳәм шаҳзадасы емес еди – ол «туўысқан-қутқарыўшы» еди. Бул айрықша жағдайдың нени қамтығаны жақын арада түсиндириледи, бирақ қысқаша айтқанда, Боаз Ийса Мәсихтиң, биздиң Туўысқан-Қутқарыўшымыздың әжайып үлгиси деп айтыўға болады. Солай етип, Рут мийнет еткен Боаздың егинзарлары, Кудай биз ушын жазған бул ҳикаяда «Ийсаның егинзарын» билдириўи мүмкин. Ийсаның егинзарында терип алыў – бул «дүнья егинзарларынан» бөлинип, Кудайдың мәплери менен шуғылланыў.
Боаз Рутқа басқа егинзарда терип алмаўды айтқаны сыяқлы (2:8), биздиң Ийсамыз да бизге бул дүньяның ўақтыншалық қунлықлары ҳәм тузақларына тартылмаўды айтады (2 Коринфликлерге 6:17; 2 Тиметейге 2:4; 1 Юханна 2:15). Боаз Рутқа өз егинзарында тәмийнат ҳәм қорғаўды ўәде еткени сыяқлы (2:9), биздиң Ийсамыз да бизге Өз егинзарында қалсақ, бизди тәмийинлеўге ҳәм қорғаўға ўәде етеди (Еврейлерге 13:5-6). Боаз Рутқа өз егинзарының жемисин берген ҳәм оны толық қанаатландырғаны сыяқлы (2:14), биздиң Ийсамыз да бизге Өз Сөзин хызмет етеди – тек ғана жанларымызды толық қанаатландыра алатуғын аўқат (Еремия 15:16). Боаз Руттың өз егинзарындағы мийнетиниң сыйлықларын «татлы еткени» сыяқлы (2:15-16), биздиң Ийсамыз да Өз мәплери менен белсене шуғылланыўымызды бай сыйлықлайды (Матта 6:33; 11:28-29; Лука 6:38). Келиң, тек ғана егинзардың бул сабақларын үйренип ҳәм баҳалап қалмай, бәлки терим Ийсасынан барлық бул берекетлерди басынан өткеретуғын берилген терип алыўшылар болайық.
Руттың берилиўи
Үшинши ҳәм төрттинши бапларда биздиң итибарымыз Руттың Боазға болған берилиўине көбирек қаратылады. Үшинши бапқа келип Рут ҳәм Боаздың бир-бирин сүйе баслағанын, ҳәм оның берилиўи ҳақыйқатында оның сүйиспеншилиги ҳәм меҳир-шәпәәтине жуўап екенлигин түсиниў ушын көп оқыўдың кереги жоқ. Үшинши баптағы Рут ҳәм Наоминиң ис-ҳәрекетлери дәслеп таң қаларлық ҳәм ҳәтте гүманлы көриниўи мүмкин, бирақ туўысқан-қутқарыўшының ролы ҳаққындағы айырым алғы билим ҳәр қандай түсинбеўшиликти сапластырыўы керек.
Кудайдың Нызамының айырым шәртлери кеңейтилген шаңарақ ҳәм туўысқанларға ғамхорлық етиў ушын ислеп шығылған еди. Леўилер 25:25 ке сәйкес, бир адам соншалық кедей болып қалғанда, ол өз мүлкин сатыўға ямаса жоғалтыўға мәжбүр болғанда, бай туўысқан кедей шаңарақ ағзасы ушын мүлкти қутқарыўы ямаса қайта сатып алыўы керек еди. Бул жақын туўысқан ушын еврей сөзи «гоел» болып, Ески Ўәсиятта «туўысқан» (туўысқан) ямаса «қутқарыў» деп аўдарылады. Бул адам солай етип «туўысқан-қутқарыўшы» деп аталады.
Жақын туўысқанның басқа жуўапкершилиги Екинши Заң 25:5-10 да табылады. Егер күйеў ер перзент көрместен қайтыс болса, қайтыс болғанның үйленбеген ағасы жесирге үйленип, ағасының атынан туңғыш улды дүньяға келтириўи керек еди. Егер мәмлекетли аға-инилер болмаса, миннетлеме ең жақын мәмлекетли ер туўысқанға өтер еди. Руттың жағдайында аға-инилер жоқ еди, сонлықтан Боаз, жақын туўысқан сыпатында, Рутқа ҳәм Наоми кедейлик себепли сатыўға мәжбүр болған шаңарақ мүлкине қарата жуўапкершиликке ийе еди.
Солай етип, Руттың үшинши баптағы минез-қулқы қандай да бир әдепсиз әмелият емес, бәлки оның Боазға туўысқан-қутқарыўшы сыпатындағы жуўапкершиликлерин өз мойнына алыўға таяр екенлигин айтыў ушын нызамлы түрде дурыс басламасы еди (3:9). Наоми терим тойынан кейин Боаздың, өз хызметшилери менен бирге, тазаланған ғалланы қорғаў ушын бастырыў майданында түнди өткеретуғынын билген еди (Ҳәкимлер 6:11). Наоминиң режеси Руттың Боазға өз қәлеўлерин билдириўи ушын ақылға уғрас, логикалық (ҳәм сондай-ақ романтикалық) усыл еди.
Боаздың минез-қулқы
Боаздың Руттың берилиўине жуўап сыпатындағы ҳүрметли минез-қулқы, сондай-ақ оның Наомиге, төрттинши баптағы басқа жақын туўысқанға қарата болған асыл ис-ҳәрекетлери оның минез-қулқын көрсетеди ҳәм бизге өз Туўысқан-Қутқарыўшымыз, Ийса Мәсихти еслетеди. Бай Боаз жоғалған мүлкти ықлас пенен қайта сатып алған ҳәм Рутқа, кедей басқа халық әйелине үйленген сыяқлы, Мәсих те Өз сүйиспеншилигинде биздиң барлық «жоғалған мүлкимизди» қайтарып алған ҳәм бизди кедей «басқа халықларды» Өзиниң келини етип алған (Ефесликлерге 2:12-13; 5:31-32). Туўысқан-қутқарыўшы ушын үлкен үш шәрт бар еди: ол жақын туўысқан болыўы керек еди, бай ҳәм ықласлы болыўы керек еди.
Биздиң Туўысқан-Қутқарыўшымыз сыпатында, Ийса Мәсих барлық үш шәртти кәмил орынлайды.
Ол жақын туўысқан ба? Еврейлерге 2:5-16 Кудайдың мәңгилик Улының бизди қутқарыў ушын дәл инсан болып келгенлигин анық көрсетеди, солай етип Ол биздиң Туўысқанымыз болады.
Ол бай жақын туўысқан ба? Биринши Петр 1:18-19 Ийса Мәсихтиң ғана қутқарыўдың шексиз баҳасын – кәмил, гүнасыз турмысты төлеўге қәдир болғанлығын атап өтеди.
Ол ықласлы жақын туўысқан ба? Марк 10:45 бизге Инсан Улының бизди қутқарыў ушын Өз турмысын қурбан еткенлигин айтады.
Биздиң жуўабымыз қандай?
Кудайдың мәрҳәмети
Барлық Золушка ҳикаялары сыяқлы, Рут китабының да бахытлы ақыбети бар. Кедейликтен байлыққа жеткен аспект төрттинши баптың ақырында атап өтиледи, онда биз Руттың Патша Даўыттың үлкен әжеси болғанлығын үйренемиз. Ҳәм биз Моабтан келген бул кедей әйелдиң Мәсихтиң туқымына киргизилгенин (Матта 1:5) түсингенде, Кудайдың мәрҳәметиниң байлықларына буннан да көбирек таң қаламыз – гүнакарларды кедейликтен байлыққа алып келетуғын мәрҳәмет әли де бар.
