Бириншиден, мен сорағым келеди, дүньяда еки нәсил бар екенин билесизбе? – еки түрли келип шығыўы бар, еки түрли жоллары бар адамлар. Бул үлкен факт бул аятларда анық көринип тур. Биринши Адам бар, хәм ақырғы Адам бар; биринши адам бар, хәм екинши Адам бар.
Адам биздиң нәсилимиздиң үлкен атасы болған адам; инсаният оннан келип шыққан; ол дерек хәм баслама, хәм оның изи нәсилде анық көринеди. Әсирлер даўамында Адам өзин ашып, өз урпақларының тарийхында толық ашып келген. Сонлықтан, биз Адам ҳаққында ойлағанда, оны үлкен басшы, бул бийшара қулаған нәсилди басқаратуғын басшы деп ойлаймыз, хәм оған ҳәр биримиз тәбият бойынша тийислимиз. Ал Ийса ҳаққында ойлағанда, оны ақырғы Адам деп ойлаймыз, ақырғы, себеби үшиншиси жоқ. Мен ақырғы деп айтылғанына қуўанышлыман, себеби бул екинши Адам, яғный ақырғы Адамда, Қудайдың соңғы шешимине жеткенин билдиреди. Ол ақырғы, оның орнын басатуғын ҳеш ким жоқ, орнын басатуғын ҳеш кимге де мутажлик жоқ. Биринши тәбийий келди, соң руўхый келди, хәм биз Ибранийлерге жазылған хаттың 10-бабындағы бир кишкене ескертпени оның контекстинен алып айта аламыз: «Ол бириншисин алып таслайды, екиншисин орнатыў ушын».
Егер сиз Ески Ўәсияттың мазмуны ҳаққында улыўма билимге ийе болсаңыз, ойланып қарасаңыз, Қудай буны қайта-қайта бириншисин емес, екиншисин таңлаў арқалы көрсеткенин көресиз: Қабыл емес, Абыл; Исмайыл емес, Исхақ; Есаў емес, Яқуб; Ҳаруннан гөре Муса; Менаше емес, Ефрайым. Мен сизге тек ғана есиме түскен бир неше мысал келтирдим, хәм сиз бәлким және бир нешеўин қоса аласыз. Қудай қайта-қайта Өзиниң ойы биринши тәбийий, соң руўхый екенин, хәм екиншиси Қудайдың алдында болғанын айқын көрсетеди. Сонлықтан Ийса Мәсих ақырғы Адам, жаңа нәсилдиң үлкен Басшысы, ҳақыйқатында инсаният, бирақ жаңа хәм толығы менен Қудайға муўапық. Ол соншалық кәмил, ҳеш қашан мәңгиликке үшиншисине мутажлик болмайды, екиншиси ақырғы. Қабыл тек ғана Адамның биринши әўладта қайта жаратылғаны еди. Сиз хәм мен Адамның ўәкиллеримиз, бәлким, 150-әўладта. Сиз ўақыт ағымы бойлап саяхат етесиз, хәм Ийса Мәсихке келгенше ҳеш қашан «екинши адамды» ушыратпайсыз.
Қыздың туўылыўы хәм өзгерелмейтуғын нызам
Мине, бул жерде бул мәжилислерде алдын айтылған ҳақыйқаттың үлкен әҳмийети жатыр, яғный Ийса Мәсихтиң Қыз Мариямнан туўылыўы ҳақыйқаты. Адамлар кейде ойланбастан: «Яқ, биз буны қабыл етемиз бе, яки етпеймиз бе, неси бар? Биз буны Мәсихши ийманның үлкен тийкарғы факти сыпатында қәдирлеўимиз керек пе?» – дейди. Мениң жуўабым: әлбетте, керек; буны қойып жиберсеңиз, ҳәмме нәрсени қойып жибересиз.
Мениң айтпақшы болғанымды анықлаў ушын, Биринши Жаратылыс китабына бир минутқа қараңызшы? Мен бүгинги күндеги иймансыз басшылардың, әсиресе диний иймансызлардың, Жаратылыс китабының 1-бабына қарсы шығып атырғанына ҳеш таң қалмайман, себеби ол бүгинги күндеги ең танымал төрт бидъатқа тиккелей қарсы шығады.
Жаратылыс 1 хәм оның бидъатларды бийкарлаўы
Бириншиден, ол УНИТАРИАНИЗМге тиккелей қарсы шығады, себеби бап бойлап Қудай ушын қолланылған сөз – Элохим – көплик санда. Ибраний тилинде, инглис тилинен айырмашылығы, тек ғана жекелик емес, сонымен бирге екилик хәм көплик сан бар. Яғный, биз оның зат есимлерин үшинши формада табамыз; биреўди көрсетиў ушын жекелик форма, екини көрсетиў ушын екилик, хәм үшеў яки оннан көпни көрсетиў ушын көплик. Қудайдың Руўхы жекелик санды қолламаған, екилик санды қолламаған, Ол Жаратылыс китабының 1-бабында Қудай ҳаққында отыз еки мәрте көплик санды қоллаған. Баптың биринши аятында биз грамматикалық қәте деп есаплайтуғын нәрсе де бар. Бизде Қудай көплик санда, соң «жаратты» сөзи жекелик санда. Буны қалай түсиндиремиз? Жуда әпиўайы.
Бул жерде бизде бирликтеги Үшбирлик – бир Қудай – сонлықтан феъл ҳақыйқатында жекелик санда болыўы мүмкин. Бирақ Қудайдың атының өзи көплик санда, кем дегенде үшеўди билдиреди, сонлықтан Унитарианизм анық бийкарланады. Бийкарланатуғын және бир нәрсе – ПАНТЕИЗМниң жуда танымал идеясы, яғный Қудайды тәбияттан тысқары хәм одан жоқары деп емес, тек ғана тәбиятта жасаўшы деп ойлаў, электр суйықлығы изоляцияланған кабельлерде жасағаны сыяқлы, Қудай имманент – олар қолланатуғын сөз – хәм олар трансцендент Қудайға, тәбияттан тысқары хәм одан айырым турған Қудайға исенбейди. Сиз Оны тек ғана Жоқары Ақыл, барлық нәрселерде жасаўшы Сезим деп ойлаўыңыз керек; бул «Жаңа Теология». Бул Пантеистлик идея анық бийкарланады. Сизде жаратылыстан алдын Қудай хәм тәбияттан тысқары Қудай бар. Жаратылыс китабының 1-бабы Оны имманент Қудай сыпатында емес, трансцендент Қудай сыпатында, жаратылыстан тысқары хәм одан айырым турған Қудай сыпатында анық көрсетеди.
Және бир нәрсе; сиз Жаратылыс китабының 1-бабында ХРИСТИАН ИЛИМИниң тийкарғы идеясының бийкарланғанын көресиз. Бул идея – материя жаман. Руўх жақсы, хәм материя, сол жалған динге бола, тек ғана бир елес. Неге, Жаратылыс китабының 1-бабында қайта-қайта материаллық нәрселер ҳаққында оқыймыз, хәм «Қудай оның жақсы екенин көрди» – Христиан илимине тиккелей қарсы шығыў.
Хәм ақырғысы, мен сизди әсиресе сол үлкен идеяға итибар бериўиңизди қәлеймен, ол ҳәтте Мәсихшилердиң ақылларында да көп зыян келтирген – ЭВОЛЮЦИЯ. Жаратылыс китабының 1-бабында қайта-қайта, он мәрте, Қудайдың жаратылысының өзгерелмейтуғын нызамы бар, яғный барлық нәрселер «өз түри бойынша» көбейеди. Он мәрте «өз түри бойынша» дейди, хәм оны бийкарлайтуғын бир де факт жоқ.
Енди мен сиздиң ақылыңызды бир минутқа буған қаратыўыңызды қәлеймен. Бул Қудайдың жаратылысының өзгерелмейтуғын нызамы, ҳәр бир нәрсе өз түри бойынша көбейеди, хәм Адам қулаған гүнакар болғанда, бул нызам оның барлық урпақларында өлимге алып келетуғын тәсир менен иследи. Биз, мен айтқанымдай, Адамнан 150-әўлад болыўымыз мүмкин, бирақ биз тек ғана: «оның түри бойыншамыз», хәм биз өзимизди көбейтиўди даўам еттириўимиз мүмкин, хәм солай етип биринши адамды хәм оның нәсилин мәңгиликке шексиз даўам еттириўимиз мүмкин, биз тек ғана қулаған адамға ийе болар едик. Он бес мыңыншы яки жүз елиў мыңыншы әўладқа жеткенде де, ол «оның түри бойынша» болар еди. Сиз – менимше – мениң не айтпақшы болғанымды түсинесиз. Биринши адам менен байланыслы гүна хәм өлимниң қорқынышлы нәтийжеси оның зыянлы қолы тийген ҳәр бир нәрсени жоқ етти; хәм Ийса туўылғанға шекем ҳеш қашан ҳақыйқый хәм оригинал екинши адам болмаған, сонда гүна хәм өлимниң нәтийжеси үзилди. Ол Мухаддес Руўхтың күши менен бойына питти. Қыз Мариямнан туўылыўды бийкарлаң, хәм сиз Инжилдиң бул үлкен тийкарғы ҳақыйқатын жоғалтасыз.
Екинши Адам: Жаңа Нәсилдиң Басшысы
Сонда және биреў пайда болды – екинши Адам аспаннан келген Ийе – хәм Ол бул жерде ҳақыйқатында Адам сыпатында пайда болды, бирақ басқа тәртиптеги Адам, аспан тәртибиндеги Адам, Адамның түри бойынша емес, бирақ кәмил, таза хәм нәжисләнбеген. Ол сахнаға шықты, хәм Онда, Қудайға шүкир; биз сыяқлылар ушын қутқарылыў бар. Ол жаңа нәсилдиң Тийкаршысы, хәм мен сизлердиң ҳәммеңиздиң буны түсиниўиңизди, хәм солай етип Ийса Мәсихти усы жарықта көриўди үйрениўиңизди қәлеймен.
Оның Нәсилиниң Бир Бөлеги Болыў
Сиз сорап қалыўыңыз мүмкин, биз Оның нәсилине қалай киремиз? Яқ, биз оқыған аятларда айтылған: «Биринши адам Адам тири жан етип жаратылды». Ҳақыйқатында оның руўхы болған, Қудайдың деми менен, Жаратылыс китабының 2-бабында оқығанымыздай; бирақ оны сипатлаған нәрсе, оның тири жан болғаны, руўхқа ийе болса да, сол арқалы ол Қудай менен ақыллы хәм жеке байланысқа киргизилген. Ақырғы Адамға қарағанымызда, Оның тири жан емес, бирақ тирилтетуғын яки өмир беретуғын Руўх екенин оқыймыз. Ийса Ийе сахнаға шығады, өмир беретуғын Руўх сыпатында, хәм егер сиз хәм мен Оның менен байланысқа киргизилсек, Қудайға шүкир, биз Оның тәрепинен тирилтилдик. Биз Оның тәрепинен хәм Оның Өзинде, азап шеккен, өлген хәм қайта тирилген адам сыпатында жасаўға мәжбүр болдық. Тирилиште Ол жаңа нәсилдиң өмир беретуғын Басшысы болды. О, буны ҳақыйқатында факт сыпатында түсиниў! Биз түс әлемине ушып кетпеймиз; биз Мәсихтиң өлими хәм тирилиўи тийкарында, хәм Қудай Руўхының күши менен ҳақыйқатында болған нәрселер ҳаққында сөйлеп атырмыз. Биз олардың жанларымыздағы тасымаллаўшы күшин қаншалық аз билемиз!Сиз хәм мен, сонда, Оған Қутқарыўшы сыпатында келгенлер, Ийса Мәсихтиң, яғный ақырғы Адамның, өмир беретуғын күши астына кирдик, хәм биз енди Онда жасаймыз хәм Оның нәсилине, хәм Оның тәртибине тийислимиз. Ҳақыйқатында бул әли үстирт көринбейди. Сиздиң басыңызды да, мениң басымды да даңқ ҳәўреси қоршап турмайды. Биз Эдинбург көшелеринен өтемиз, ҳәзирги ўақытта биздиң Қудайдың балалары екенимизди көрсететуғын ҳеш қандай айырмашылықсыз. Ҳаўарий Юханнаның өзи бизге ҳәзир Қудайдың балалары екенимизди айтады, бирақ биз не болатуғынымыз әли көринбейди. Биз жапырақтың шетінде жорғалап, оны жеп атырған қуртқа уқсаймыз. Нәзик көбелек келип, қурттың қасына қонады. Егер ол қурттың қулағына өзиниң де бир ўақытлары жасыл жапырақта жорғалағанын айта алса еди, қурт буған әдеўир исенбес еди, бирақ бул ҳақыйқат. Мине, сизде қурт бар, хәм мине, сизде көбелек бар. Биз қурт басқышында болыўымыз мүмкин, бирақ бизде келетуғын күнде көбелек реңлеринде шығатуғын өмир бар. Биз не болатуғынымыз әли айқын емес; биз билетуғынымыз, Оны Өзи қандай болса, солай көремиз, сонда биз Оған уқсас боламыз. Бизде биринши Адам болған Мәсихтиң өмири бар, сонлықтан бул аятларда бизге ақыр ақыбетте аспанлықтың сүўретин алып жүретуғынымыз айтылған.
47-аятта биз биринши адамды хәм оның минезин көремиз – ол жерден «топырақтан» яки «топырақтан жаратылған». Соң ол айтады, жерлик қандай болса, жерликлер де сондай болады. Биз Адамның өмиринен хәм қулаған жағдайынан үлес аламыз. Адамлық тәбиятта жасырын болған жаман қылықлар айырым адамларда басқаларға қарағанда күшлирек көринеди, бирақ олардың ҳәммеси уйқыда жатады, бир адамда бир түрли жаман қылықлар топламына, басқа адамларда басқа түрли топламға айланыў ушын; бирақ биз ҳәммемиз сол ҳүким етилген өмирге, хәм оның ҳүким етилген тәбиятына ийемиз. Бирақ соң ол айтады: «Екинши Адам аспаннан келген Ийе», хәм ол қосады: «аспанлық қандай болса, аспанлықлар да сондай болады». Аспанлық нәсилден болғанлар өзлериниң үлкен Басшысының минезинен үлес алады. Соң және қосылады: «биз жерлик сүўретин алып жүргенимиздей, аспанлықтың сүўретин де алып жүремиз». Қудайдың шексиз мәрҳаматы бизге аспанлық Адамда орын хәм үлес берди. Бир күн келеди, биз ҳақыйқый минезимизди көрсетемиз, сол ўақытта биз бул қурт басқышын артта қалдырамыз, хәм биз барлық даңқлы реңлери менен көбелек боламыз. Қурт тийкарынан жерлик жанлық; ол жерге тийисли; ол жерде жорғалайды; ол жапырақларды жейди, хәм ол бәлким өзин жерге көмеди, бирақ ол кәмил ҳашарат сыпатында шығады хәм ҳаўа оның орталығы. Бул тек ғана дөреки мысал, есиңизде болсын; сиз оны ҳәр тәреплеме қолланыўға урынбаўыңыз керек; бирақ бул жерде бизде үлкен факт бар, яғный Оның сүйиўин билген хәм барлық гүналарымыз кеширилген биз Мәсихшилерде Оның өмири де бар; биз Оның тирилген өмиринде турамыз; Ол биздиң даңқлы хәм жоқарылатылған Басшымыз.
Егер сиз Мәсихшиниң не болатуғынын көргиңиз келсе, Мәсихке қараң, тирилген, жоқарылатылған хәм аспанлық Адам сыпатында әллеқашан даңқланған. Биз жерлик сүўретин алып жүргенимиздей, аспанлықтың сүўретин де алып жүремиз. Биз Оның минезиниң изин ҳәзир алып жүриўимиз керек. Биз оны сонда кәмил түрде алып жүремиз, ҳәтте денелеримиз бенен де. Бунда, басқа барлық нәрселерде болғаны сыяқлы, Мәсих ҳәмме нәрсе.
