Шіркеў ҳәм Ҳаўа ана
Мухаддес Китапта Ийемиздиң Өз халқын излеген уллы мухаббат тарийхлары толы, олар көбинесе Өз күйеўине алып келинген Келин сыпатында сүўретленеди. Мухаддес Китаптың биринши баплары дәрья (Жаратылыс 2:10), терек (9-аят), адам (8-аят) ҳәм келин (18-24-аятлар) менен басланады. Сол сыяқлы, Мухаддес Китаптың соңғы баплары дәрья (Аян 22:1), терек (2-аят), Қозы сыпатында сүўретленген адам (3-аят) ҳәм келин (21:9) менен тамамланады. Биринши тарийх соңғы ҳәм мәңгилик тарийхтың сүўрети ямаса нышаны. Атап айтқанда, биринши келин, Ҳаўа ана, Аян 21:9 да айтылған Мәсихтиң Келининиң сүўрети.
Мәсихтиң Келини ким? Ефеслилерге 5:25-32 ден билемиз, Мәсихтиң Келини – Шіркеў, Елуўинши күннен баслап Ийемиз Өз халқын Өзине алған ўақытқа шекем Мәсихке исенген барлық мөминлер – әдетте «раптура» деп аталады. Жаратылыстағы Ҳаўа ана ҳәм Аяндағы Мәсихтиң Келини арасында, Мухаддес Китап Мәсих ҳәм Шіркеў арасындағы қатнасықтың ҳәр қыйлы тәреплерин көрсететуғын мухаббат тарийхларына толы. Мысал ушын, Ребекка Ибрахимның шаңарағынан алып келинди ҳәм күйеўи Исхаққа ериў ушын өзиниң туўылған жерин таслап кетиўге мәжбүр болды (Жаратылыс 24). Ол, мөминлердиң дүньядан ҳәм оның әдепсиз қәдириятларынан ажыралып, Ийемиздиң артынан ерип, Оған бойсыныўы керек екенлигин көрсетеди. Буннан тысқары, Мысыр үстинен ҳүкимдар сыпатында Юсуфтың даңқына қосылған Асенат (Жаратылыс 41), Шіркеўдиң Ийемиз Өзиниң мың жыллық патшалығында ҳүкимдарлық еткенде Оған қосылатуғынлығын көрсетеди. Рут Шіркеўдиң биздиң Қутқарыўшымыз Мәсихке мәрхамат арқалы байланысқанлығын көрсетеди, Боаз Рутты қутқарғандай (Рут 4).
Сүўретлер көп, бирақ бул мақалада биздиң дыққатымыз биринши келин, Ҳаўа анаға қаратылады.
Ол Оның атын алды
Мухаддес Жазыўлар адамзаттың жаратылысын былайша жуўмақлаған: «Қудай адамды жаратқан күни, Оны Өзиниң сүўрети бойынша жаратты; еркек ҳәм ҳаял етип жаратты; ҳәм оларға берекет берди, ҳәм олардың атын Адам деп атады» (Жаратылыс 5:1–2 KJV). «Адам» ушын ибраний сөз адам, «адамзат» дегенди аңлатады ҳәм ол «Адам» деген атамаға айланды. Сонлықтан Мухаддес Китаптың көп заманагөй аўдармалары алдыңғы аяттағы Адам атын адам ямаса адамзат пенен алмастырады. Қудай еркек ҳәм ҳаялды жаратқанда, Оларға бирдей ат бергенин еслең, бул ат күйеў ушын қолланылған. Бул Адамның келини оның атын алғанын аңлатады. Сол сыяқлы Мәсихтиң излеўшилери Оның аты менен танылады. Олар «мәсихшилер» деп аталды (Ҳаўарийлер 11:26), олар Оның аты менен дуўа етеди (Юхан 14:13-14, 15:21, 16:24,26), ҳәм келешекте «Оның аты олардың маңлайларында болады» (Аян 22:4 ESV).
Ат белгили бир адамның кимлиги менен байланыслы. Мәсихтиң атына ийе болыў биздиң кимлигимизди Мәсихтен алатуғынымызды көрсетеди. Биз Оның шаңарағына тийислимиз (Ефеслилерге 3:14-15), биз Оның себебинен Қудай тәрепинен берекетленгенбиз (1:3), ҳәм биз Оның атын алып жүргенимиз ушын Оның елшилери сыпатында жасаймыз (2 Коринфлилерге 5:20).
Ол басқа жаратылыс
Қудай Адамды топырақтан жаратты (Жаратылыс 2:7). Бирақ, Ҳаўа ана өзгеше еди, себеби ол Адамның қабырғасынан жаратылған еди (21-22-аятлар); ол жаңа жаратылыс еди. Сол сыяқлы, Мәсихке исенген барлық мөминлер – Шіркеў – жаңа жаратылыс (2 Коринфлилерге 5:17; Галатиялыларға 6:15). Биз бул әҳмийетли тәлимди ҳәрдайым еслеўимиз керек: биз басқа жаратылыспыз, бул Ийемиздиң дүнья менен болған байланысларымызды үзгенлигин аңлатады. Биз жасап атырған жәмийеттиң мәденияты ҳәм әдеп-икрамлылығына ериўимиз керек емес ҳәм ериўимиз керек те емес. Керсинше, биз Мухаддес Жазыўлар нуры астында ҳәмме нәрсени сораўымыз керек.
Ҳаўа ана адамнан жаратылғанлықтан, ол оның даўамы ҳәм оның ДНҚсын алып жүреди. Мухаддес Китап бизге Қудайдан туўылғанымызды (1 Петр 1:23; 1 Юхан 3:9) ҳәм Оның бизге «иләҳий тәбиятқа қатнасыўшы болыў» имканиятын бергенин айтады (2 Петр 1:4). Қудайдың ҳәр бир мөмин ушын режеси – Ийемиз Ийсаның даўамы болыў, Оның қәсийетлерин алып жүриў ҳәм Оның минез-қулқын күнделикли турмысымызда көрсетиў.
Ҳаўа ана тек ғана Адамның даўамы емес, сонымен бирге оның ҳаялы еди, дүньяны оның сүўрети менен толтырыў ушын жаратылған еди: оның балалары. Бул Қудайдың Адам ҳәм Ҳаўа ана ушын режеси еди (Жаратылыс 1:28) ҳәм бул Ийемиздиң Шіркеў ушын режеси (Матта 28:19). Биз барлық халықлардан шәкиртлер таярлаў арқалы Оның мәңгилик өмирин тарқатыўға шақырылғанбыз.
Ол Өз ерине садық еди
Ҳаўа ананың Адамды сүйиўден басқа таңлаўы жоқ еди, себеби ол тири болған жалғыз адам еди деп таласыўыңыз мүмкин. Бирақ Шіркеўдиң сүўрети сыпатында ол Мәсихтен басқа ҳеш қандай хожайын көрмейтуғын мөминлерди көрсетеди. Ол ҳайран қаларлық ҳәм сүйиўге ылайық Жалғыз. Бирақ, Шайтан дүньяның ҳәр қыйлы қызықтырыўларын бизди Мәсихтен алыслатыў ушын қолланады. Ертеги Шіркеўде, Павлус Коринфлилерге жазғанда бул қәўетерге ийе еди: «Себеби мен сизлер ушын иләҳий қызғаныш сеземен, себеби мен сизлерди бир күйеўге, Мәсихке пәк қыз сыпатында усыныў ушын узаттым» (2 Коринфлилерге 11:2). Ийемиз Ийсаны ҳүрметлеў ушын өмиримизди пәк сақлайық.
Ол кемшиликсиз еди
Қудай Ҳаўа ананы Адамға алып келген ўақытты еслең. Бул гүна олардың турмысына кирместен ҳәм өлим қарғысынан алдын еди. Ол өте гөззал болған болыўы керек, ҳеш қандай тырысықларсыз ҳәм қартайыў белгилеринсиз, себеби өлим жоқ еди. Екинши тәрептен, егер биз Шіркеў ҳаққында ойласақ, аға-инилеримиз ҳәм апа-қарындасларымызда көп машқалаларды табыўымыз мүмкин: хызметлеринде жалқаўлық, Ийемизге садықлықтың жоқлығы, ҳәттеки турмысларында аўыр гүналар. Бирақ, Мәсих Өзин Шіркеў ушын берди, «Оны Өзине даңқлы, дақсыз, тырысықсыз ямаса сондай нәрсесиз, мухаддес ҳәм кемшиликсиз етип усыныў ушын» (Ефеслилерге 5:27). Қудайдың көз алдында «кемшиликсиз» екенимизди билиў қандай таң қаларлық факт! Бул Шіркеўге топар сыпатында ҳәм ҳәр бир жеке мөминге де тийисли (Колоселилерге 1:22; Римлилерге 8:1).
Ол Қудайдан саўға еди
Адам ҳаял излемеди ямаса Ҳаўа ананы өзи таппады; Ҳаўа ананы Қудай жаратты ҳәм оны Адамға алып келди (Жаратылыс 2:22). Ҳаўа ананың Адамға алып келиниўи оны оған өте қымбатлы етти.
Бириншиден, Адам Ҳаўа ананы алыў ушын қабырғасынан жарақатланыўы керек еди (22-аят). Салыстырмалы түрде, Ийемиз Ийса Шіркеўди алыў ушын өлиўи ҳәм қабырғасынан тесилиўи керек еди (Юхан 19:34).
Ҳаўа ана пайда болыўынан алдын Адамда жасырылған еди. Қудайдың еркек ҳәм ҳаялды жаратыў режеси бар еди, бирақ Ол Адамнан баслады, ҳәм Қудай одан – оның қабырғасынан – ҳаял жарататуғынын билди. Ефеслилерге хатында, биз кем дегенде 20 мәрте «Мәсихте» ямаса «Онда» екенимиз ҳаққында оқыймыз. Қудайдың бизге болған мухаббаты Оның Мәсихке болған мухаббатына тийкарланған, ҳәм биз баҳра алатуғын барлық берекетлер Онда екенимизге тийкарланған.
Ҳаўа ана толығы менен адам, Адам ушын жаратылған еди. Қудай Адамның жалғыз болыўы жақсы емес екенин көрди (Жаратылыс 2:18), ҳәм сонлықтан Қудай Ҳаўа ананы жаратты. Биз өмиримиздиң мақсети Мәсихтиң даңқы екенин еслеўимиз керек. Биз Мәсих пенен Оны ҳүрметлеў ҳәм Оған хызмет етиў ушын байланысқанбыз, тек ғана мәңгилик лағнеттен қутылыў ушын емес. Мәсихтиң Келини сыпатында биз Оның мухаббатының объектимиз, Ҳаўа ана Адамның мухаббатының объекти болғандай.
Қудайдың Ҳаўа ананы Адамға алып келиўи оны Адамның көз алдында өте қымбатлы етти, себеби ол Қудайдың саўғасы еди. Ийемиз Ийса Өзиниң шәкиртлери ҳаққында Атаға дуўа етип: «Олар Сеники еди, ҳәм Сен оларды Маған бердиң» деди (Юхан 17:6). Ҳәр қандай саўғаның қәдири бериўшиниң жомартлығы менен байланыслы; бул биздиң әззилигимизге қарамастан Қудайдың бизди қаншалық қәдирлейтуғынын билиўге ҳүрмет етеди.
Қайталанған сүўрет
Некениң тийкарғы мақсети – Мәсих ҳәм Шіркеў арасындағы қатнасықты үлги етиў (Жаратылыс 2:24; Ефеслилерге 5:31-32 салыстырың). Шайтан бул сүўретти үнеми жоқ етиўге умтылады, себеби бул Қудайдың мухаббат тарийхының уллы еслетпеси. Ҳәр бир ер Мәсихтиң Шіркеў ушын өлгениниң сүўрети, сонлықтан оған ҳаялын сүйиў ҳәм ол ушын өлиўге таяр болыў буйырылған; бул өте жоқары стандарт. Ҳәр бир ҳаял күйеўин ҳүрметлеўге ҳәм оған бойсыныўға шақырылған, Шіркеў Мәсихке бойсыныўға шақырылғандай. Қудайдың уллы жобасын билиў ҳәр қандай некеге тереңирек мәни береди ҳәм бизди шаңарақларымызда Қудайды даңқлаўға ынталандырады.
Тойда айтылған сөзлер
«Тек Ийемизде» деген сөз 1 Коринфлилерге 7:39 (KJV) да некеге байланыслы жазылған. Бул мәсихши еркек мәсихши ҳаялды ҳаял етип таңлаўы керек, ҳәм мәсихши ҳаял мәсихши еркекти ер етип таңлаўы керек дегенди аңлатады.
«Ийемизде» деген сөз сиздиң тийисли екениңизди аңлатады, сиз исенген Жалғызға, ҳәм сиз Оның сиз үстиндеги талапларына ийесиз. Сиз Оның сатып алыў ҳуқықы бойынша Оныкысыз; Ол сизди ийелеўи ушын қутқарыўдың уллы баҳасын төледи. Сиз енди өмир даўам еткенше бир-бириңизге тийислисиз; сиз ийелик етиў ҳәм ийелик етилиў қуўанышын билиўиңиз керек, бирақ сиз бир-бириңизди билместен алдын сиз Ийемиз Ийса Қутқарыўшыңызға тийисли едиңиз, ҳәм сиз Оған ийелик етиў қуўанышын бийкар етпейсиз. Оның талабы ҳәрдайым биринши турыўы керек. Ол иләҳий, руўхый ҳәм мәңгилик. Ол сизди бир-бириңизге берди, бирақ Ол сиздиң үстиндеги ҳуқықларын тасламады ҳәм таслай алмайды; олар сиздиң Қудайыңыз ҳәм Қутқарыўшыңыздың ҳуқықлары. Ийемиздиң талабын биринши орынға қойыў арқалы сиз өзиңиздиң бахытыңызды қурбан етпейсиз, керсинше оны мухаддес етесиз ҳәм узартасыз, ҳәм оны ҳәммемиз бейим болған ҳәм оны тек ғана бузатуғын өзиңизшилликтен қорғайсыз. —«Ийемиз ҳәм Үй» китабынан алынған, STEM Publishing.
