Басқа кресттен жети сөз
«Олар Голгота деп аталатуғын жерге келгенде, Оны ҳәм қылмыскерлерди, бирин оң тәрепке, екиншисин шеп тәрепке крестке қадақлады». Лука 23:33 NKJV
Төрт госпелдың бәри де Исаның еки басқа адамның арасында крестке қадақланғанын жазады. Бул Рим ҳүкиметлериниң әдейи қылған иси еди, Исаны мазақлап турған топар алдында қорлаў ушын сахналастырылған. Бул драмаға көп, ғәрезсиз гүўалықтың әҳмийети артықша баҳаланыўы мүмкин емес. Матфей ҳәм Марк басқа еки адамды «урылар» деп атайды ҳәм екеўи де олардың бас руўханийлер ҳәм жазыўшылар менен бирге Исаны мазақлағанын атап өтеди (Матфей 27:38,44; Марк 15:27,32). Лука олардың бир-бири менен ҳәм Иса менен, Ол олардың арасында асылып турғанда, өз-ара сөйлесиўлери ҳаққында ең толық комментарий береди. Бул қысқа алмасыўларды «басқа кресттен жети сөз» деп атаўға болады.
1. Неге Сен ҳеш нәрсе қылмайсаң?
Биринши сөз Исаға қаратылған еди: «Егер Сен Мәсих болсаң, Өзиңди ҳәм бизди қутқар» (Лука 23:39). Бул мысқыллы бақырық еки адамның да көзқарасын анық көрсетти, бирақ Лука тек бир урының ҳақыйқый сөзлерди айтқанын жазады, олардың диний басшыларының сөзлерин қайталап, Лука 23:35-те жазылғандай. Бул мазақлаў ҳәм илтимас еди, бирақ бузық жол менен бул Исаның Мәсихлигине күшли гүўалық еди – Ол Мәсих еди, ҳәм олар сораған нәрсени қыла алар еди. Бирақ ҳақыйқый қутқарылыў жолы бундай кереметли ҳәм тамашалы әмелде емес еди.
Өзин қутқара алмады, Ол крестте өлиўи керек еди, Яки мәрҳамат келе алмас еди, Ҳалакатқа ушыраған гүнакарларға жақын; Ҳаў, Мәсих, Қудайдың Улы, қан төгиўи керек еди, Гүнакарлар гүнадан азат болыўы ушын. — А. Мидлейн Руўхый қосықлар, #257
2. Сен Қудайдан қорықпайсаң ба?
Бул комментарий ҳәм кейинги екиси бир қылмыскер тәрепинен екиншисине айтылды. «Сен ҳәтте Қудайдан да қорықпайсаң ба, өзиң де сол ҳүким астында турғаныңды көрип» (Лука 23:40). Үшеўи де крестке қадақлаўдың сол бир узақ, азаплы өлимине баратырған еди, бул Рим басшылары тәрепинен ойлап табылған жаза түри еди, бирақ ҳеш бир Рим пуқарасына бундай жазаға тартылыўға нызамлы түрде рухсат берилмес еди. Бул төменги нәсиллер ушын сақланған өлим түри еди. Бирақ бул сөзлерде болған гүўалық еки адамның биринде жүз бере баслайтуғын жүрек өзгерисиниң дәлили еди. Өлимнен кейин не болады? Әдил Қудай олар сыяқлы қылмыскерлер ушын қандай ҳүкимлерди сақлаған еди? Бул адамның қорықыўға жақсы себеби бар еди ҳәм өз жолдасын жақынласып киятырған апат ҳаққында ескертиўге.
3. Биз алғанымызға мүнәсиппиз.
Буннан кейин ол өз жазасының ҳәм жолдасының жазасының әдиллигин мойынлады. «Биз ҳақыйқатында да әдил ... ислеримиздиң мүнәсип сыйлығын аламыз» (Лука 23:41). Матфей ҳәм Марк оларды «урылар» яки «қарақшылар» деп суўретледи. Бирақ Лука оларды «қылмыскерлер» деп суўретледи (Лука 23:39), бул грекшеде күшлирек сөз. Олар тек ғана майда урылар емес еди. Олар бәлким Иерусалим әтирапындағы төбелер ҳәм жолларда жасырынып жүрген, саяхатшыларды тосып алып, ақшалары ушын урып-соққан қарақшылар еди. Олардың қылмыслары соншалық аўыр еди, Римлилер тәрепинен өлим жазасы белгиленген еди. Енди олар өлимге жақын еди, Иерусалим сыртындағы Голгота яки Калвари деп аталатуғын бас сүйек тәризли төбеде ғайрытабийий қараңғылықта асылып, соңғы саатларын өткеретуғын еди. Ҳәм олардың бири өз айыбын мойынлаўға таяр еди. Тәўбениң басланыўы – айыпты мойынлаў, соңынан өзи ҳәм Қутқарыўшы, Иса Мәсих ҳаққында жүректиң өзгериўи.
4. Бул Адам айыпсыз.
Тәўбе еткен қылмыскер бул жуўмаққа қалай келгенин билмеймиз. Ол Исаның кереметлерин ҳәм тәлиматларын көрген яки еситкен шығар; ол Пилат ҳәм Ҳиродтың екеўи де Исаны айыпсыз деп ойлағанын билген шығар; ол Исаның олардың арасында асылып турғанда айтқан сөзлерин, әсиресе Оның мәрҳаматлы сөзлерин еситкен болар еди: «Ата, оларды кешир, өйткени олар не қылып атырғанын билмейди» (Лука 23:34). Бәлким, оны ақырғы рет усы сөзлер исенимли еткен шығар. Бундай теңдеси жоқ, соралмаған кеширим таңқаларлық, ҳәм жүреклерди ашшылықтан ҳайран қалыўға ҳәм ҳүрметке бурмай қоймайды.
5. Сен ҳақыйқатында да Мәсих болсаң керек.
Бул жерден баслап тәўбе еткен қылмыскер Исаның Өзи менен сөйлесип атырған еди. Еки уры енди Мәсих ҳаққында бир пикирде емес еди – олар өз көзқарастарында айрылды. Олардың бири Оған «Раббы» деп мүрәжат етти (Лука 23:42). Гейпара аўдармаларда бул жерде «Раббы» орнына «Иса» сөзи қолланылса да, бул адамның орталық кресттеги Адамның ким екенин танығанына ҳеш қандай гүман жоқ. Еки қылмыскердиң басындағы скептик жуўабы «Егер Сен Мәсих болсаң, Өзиңди ҳәм бизди қутқар» олардың бириниң исениўши жуўабы менен жуўап берилген еди. Екиншиси ҳаққында биз ҳеш нәрсе билмеймиз. Оның басқа сөзлери жазылмаған. Ол есин жоғалтқан яки өлип қалған шығар. Бирақ бул қылмыскердиң қасында өлип атырған Адамның, бундай қорқынышлы жағдайларда өлип атырған Адамның ҳақыйқатында да Қудай, яҳудийлердиң көптен күтилген Қутқарыўшысы екенине исениўи ушын илаҳий аяннан басқа ҳеш нәрсе болмаўы керек еди. Тек ғана инсаный ақыл-парасат оны бул түсиникке алып келмес еди.
6. Мен Сениң қайта тирилетуғыныңды биламан.
Бул сөзлер ҳақыйқатында да қылмыскер тәрепинен айтылмаса да, олар оның айта баслайтуғын нәрсесинде аңлатылған еди. Иса өлим алдында турған шығар, бирақ Ол Өз патшалығын қабыл етип, келешекте бир ўақытта ҳүким сүретуғын еди. Оның ушын өлим ақыр емес еди. Бәлким, өлип атырған адам ҳақыйқатында да келешек дүнья бар екенин, тәўбе еткенлер сыйлықланатуғынын ҳәм тәўбе етпегенлер ҳүким етилип, жазаланатуғынын сезген шығар. Оның ойында не болып атырғанын билмеймиз. Бирақ буған исенимиз кәмил: Адамның ҳақыйқый кимлигин тек ғана қабыл етиўден өтип, ийман тамыр жайған еди; ийман исенимге айланған еди.
7. Сен ҳүким сүриўге келгениңде мени есле.
Өз жолдасын айыплағаннан кейин, бул тәўбе еткен адам, бәлким өлип атырған деминде, соңғы мүмкиншилигин пайдаланды. Ол Исаның Раббылығының мазмунын толық түсинбеген шығар, бирақ Оның соңғы үмитин билдире алатуғын Биреў екенин түсиниў ушын жетерли билген еди: «Раббы, Сен Өз патшалығыңа келгениңде мени есле» (Лука 23:42). Ол өзиниң илаҳий патшалықтың қасында асылып турғанын таныды. Иса патша еди, Пилаттың әскерлери Оның басы үстиндеги крестке қадақлаған мысқыллы жазыўда жазылғандай – «Бул яҳудийлердиң Патшасы» (Лука 23:38). Ҳәм Ол өлим арқалы Өз патшалығына киретуғын еди. Бул адам үмитсизленбеди. Иса оған сол күни, алыс келешекте емес, Оның менен жәннетте болатуғынын айтты. «Жәннет» сөзи парсы сөзи болып, «лаззатлардың қоршалған бағы» дегенди аңлатады. Раббы тек ғана мәңгиликти емес, бәлким Оның жақын жолдасы сыпатында «үшинши аспанға» тез арада кириўди де ўәде етти, Патша менен мәңгилик қуўаныш бағында қәўипсиз жүрип.
Еки тағдыр бар.
Еки қылмыскер еки бөлек тағдырға баратырған еди – бул тағдырлар ҳәр биримиздиң де алдымызда тур. Биз өмиринде Қудайға орын бермеген, тек ғана ҳақыйқый қыйыншылыққа ушырағанда өзине мүнәсип әдилликтен қутқарыўды қалаған адам сыяқлымыз ба? Яки биз дәслеп өзине-өзи қызығыўшылық пенен басқарып, бирақ кейин кишипейиллик пенен тәўбе етиўге өзгерген, өзин толығы менен өзи ушын крестти көтерген Биреўдиң кеширимли мәрҳаматына тапсырған адам сыяқлымыз ба?
Ойланыўға арзыйды, солай емес пе?
