Men jaqında óte ashshı bolǵan bir hayal haqqında oqıdım. Onı qudırıwı bar yenot tisligen edi. Shıpakerge kóriniwden keyin, analizler onıń qudırıw keseligine shatılǵanın tastıyıqladı. Ol tınısh ǵana dápterin shıǵarıp, atlardı jazıwdı basladı. Qızıqqan shıpaker onnan ósiwet jazıp atırmısan dep soradı. Ol juwap berdi: «Joq, men tisliletuǵın barlıq adamlar dizimin dúzip atırman!»
Ashshılıq kóbimizdiń turmısımızda óte real másele bolıwı múmkin. Ol búgingi kúnde shirkewdegi eń úlken máselelerdiń biri bolıp qalmaqta. Ol tereń buzıwshı—Máshihtegi gúwalıǵımızdı buzıwǵa hám basqalar menen qarım-qatnasıǵımızdı buzıwǵa qábiletli.
Ashshılıq neshik?
Sózlik onı «keskin, ashshı dámi yamasa iyisi bar» yamasa «awırıw yamasa baxtsızlıq keltiretuǵın nárse» dep anıqlaydı. Turmısta bul jaraqat, ókpe, ashıw hám hátte jek kóriw sezimi. Ol basqa adamlarǵa—hám hátte Qudayǵa qaratılıwı múmkin.
Ibranılarǵa 12:1de bizge «bizdi ańsatlıq penen qamap alatuǵın hár bir salmaqtı bir shetke qoyıw» buyırıladı. Men ashshılıqtı sol salmaqlardan biri dep esaplayman. Sol bapta keyinirek oqıymız:
«Hesh kim Qudaydıń miyriminen ayırılıp qalmasın; ashshılıqtıń hár qanday tamırı ósip shıǵıp, qıyınshılıq tuwdırmasın, hám bunıń menen kóp adamlar nájislenbesin dep itibar menen qarańlar» (Ibranılarǵa 12:15).
Bul kórsetpe áhmiyetli. «Itibar menen qarańlar» degen sóz dizbegi Petrus paydalanǵan túbir sózden kelip shıqqan 1 Petrus 5:2 de qoydı «baqlaw» ushın. Bul Quday xalqı arasında shopanǵa uqsas ǵamxorlıqqa bolǵan mútájlikti atap ótedi.
Men ashshılıqtı salmaq dep atadım, biraq Ibranılarda ol jáne de tamırdep ataladı. Bul tamır júreklerimizge qalay ornalasadı? Tamır ósiwden aldın, bir urıq egiliwi kerek. Bul urıq ádette bir tájiriybe—kimdir bizge islegen nárse—biz onı saqlawdı hám uslap turıwdı tańlaymız. Ibranılarda ashshılıq Qudaydan bas tartıw menen baylanıslı. Bul ideya jáne de Yekinshi Nızam 29:17–19de tabıladı, hám Romalılarǵa 3:14boyınsha, ashshılıq imansızdıń ózgesheligi.
Demek, biz ashshılıqtı saqlaǵanımızda, biz shınında da qutqarılmaǵanlar sıyaqlı háreket etemiz. Sonıń ushın Efislilerge 4:31–32 bizdi úgit etedi:
«Barlıq ashshılıq, ǵázep, ashıw, gúriw hám jaman sóylew barlıq jamanlıq penen birge sizden alıslasın. Hám bir-birińizge miyrimli, jumsaq júrekli bolıńlar, bir-birińizdi keshirińler, Quday Máshih arqalı sizdi keshirgenindey.»
Geyde ashshılıǵımız óz boysınbawshılıǵımızdan kelip shıǵadı, mısalı Rut 1:20de, Naomi ashlıq waqtında jerdi taslap ketkennen keyin, Qudayǵa isenbey, ashshı boladı. Ol sonshalıq qıyınshılıqqa ushıraydı, hátte atın Maradep ózgertiwdi qáleydi, bul ashshılıq degen mánisti bildiredi.
Biraq kóbinese, ashshılıq biz keshiriwden bas tartqanımızushın tamır jayadı. Bizge qayta-qayta keshiriw buyırıladı, biraq biz keshiriwdi tańlamaǵanımızda ashshılıqqa ósiwge ruxsat beriledi. Ashshılıq bılay deydi: Men ashıwlanıwǵa haqım bar, biraq bul Galatiyalılarǵa 2:20haqıyqatın biykar etedi:
«Men Máshih penen birge krestke kerildim; endi men emes, al Máshih men de jasaydı.»
Ashshılıq jaraqatımızdıń detallarına jabısıp qaladı. Bul zahar iship, basqa birewdiń óliwin úmit etiw sıyaqlı.
Ashshılıq…
Sizdi ruwxıy jaqtan joq etedi.
Ol sizdiń quwanıshıńızdı hám Quday menen birge bolıwıńızdı urlaydı, narazılıqqa alıp keledi. Biz Húkimetler 8:22–23sabaǵına qulaq salıwımız kerek: ashshılıq Shaytannıń quralı.
Sizdi fizikalıq jaqtan joq etedi.
Ol tınıshlıqtı joq etedi hám depressiyaga alıp keliwi múmkin. Ol stresske, joqarı qan basımına, jaraǵa, uyqısızlıqqa, hátte sarkastikalıq yamasa keskin tilge sebep boladı. Ol bizdi sınshı hám negativ etedi. Kimdir bir waqıtları aytqanday:
«Hár bir nawqas adam ashshı emes, biraq hár bir ashshı adam nawqas.»
Sizdi emotsional jaqtan ruwxlandırmaydı.
Ol sizdi emotsional roller kosterge salıwı múmkin, tolıq kóteriliwler hám tómendewler menen.
Doslıqlardı bóledi hám shirkew birlespesine zıyan keltiredi.
Qaytıw Evreylerge 12:15, bul ayatta bılay delingen:
«Hesh qanday ashshılıq tamırı ósiw arqalı qıyınshılıq tuwdırmasın…»
Bul sóz qıyınshılıq «adamlarǵa jıynalıw» degen mánisti ańlatadı. Basqasha aytqanda, ashshılıq tasqın bolıp, basqalardı da zıyanlaydı.
Átirapıńızdaǵılardı nájis qılıń.
Ayat dawam etedi:
«…hám bunıń menen kóp adamlar nájis boladı.»
1 Korinflilerge 5:6 bizge esletedi, «Azǵana xamir pútkil qamırdı ashıtadı.» Ashshılıq juqpalı. Sonıń ushın Pawıl bılay jazadı:
«…bir-birińizge shıdamlı bolıń, hám bir-birińizdi keshiriń, eger kimde-kim basqaǵa qarsı narazılıqqa iye bolsa; Másih sizdi qalay keshirgen bolsa, siz de sonday etiń.»
Sizdi jaqsılıqtan hám basqalarǵa jaqsılıq bolıwdan ayıradı.
Ashshılıq birewdiń sizge islegen isiniń nátiyjesi emes – bul sizdiń qorlıq penen ne islewdi tańlaǵanıńızdıń nátiyjesi. Qarań Yaqub 3:13–14:
«Sizlerdiń aranızda kim dana hám túsiniwshi? Ol jaqsı minez-qulqı menen óz isleriniń danalıqtıń jumsaqlıǵında islengenin kórsetsin. Biraq eger júreklerińizde ashshı kúnshillik hám ózin-ózi izlew bar bolsa, maqtanbań hám haqıyqatqa qarsı ótirik aytpań.»
Sonlıqtan ashshılıq penen qalay gúresemiz?
Bizde úsh variant bar:
- Onı ishimizde saqlaw, ol bizdi rak sıyaqlı jep taslaydı.
- Onı sırtqa shıǵarıw, átirapımızdaǵı hámmeni baqıtsız etiw.
- Onı qazıp alıń!
Men bir ret oqıǵan edim, Puqaralıq urıstan keyin, Robert E. Lee Kentukki shtatında bir hayalǵa barǵan, ol oǵan zıyan kórgen eski terek kórsetip, Awqam artilleriyası onı qalay joq etkenin ashshılıq penen aytqan. Ol qayǵırıw kútkendi. Bir az tınıshlıqtan keyin, Lee ápiwayı ǵana ayttı,
«Onı kesip taslań, aziz xanımım, hám onı umıtıń.»
Ashshılıq tek ǵana qırqılmay, tamırınan joq etiliwi kerek. Men oqıǵan edim, qaraǵaydıń tamırları on futqa shekem tereńlikte bolıwı múmkin. Sonlıqtan ashshılıqtı qalay qazıp alamız?
Men altı qádemdi usınıs eteyin 1 Yuxanna 1:8–10, hám Injil súwreti menen juwmaqlayman.
- Ózińizdiń ashshılıǵıńızdı tán alıń.
- Onıń sizdiń máseleńiz ekenin túsinip jetiń, qorlaǵan adamnıń emes.
- Onı gúna dep esaplań.
- Onnan táwbe etiń.
- Keshirim alıń.
- Ózińizdiń Qorǵawshıńızda quwanıń.
Biz bunıń súwretin Shıǵıw 15:22–27de kóremiz. Izrailliler qullıqtan qutqarılıp, úsh kún jol júrgen edi. Artqa qaytıp Shıǵıw 3:18 hám Shıǵıw 8:27de, Quday olardıń qurbanlıq etiw ushın shólge úsh kún kiriwleri kerek ekenin ayttı. Biraq olardıń jaǵdayları ibadat haqqındaǵı barlıq oylardı olardıń aqılınan shıǵarıp tasladı – bizdiki sıyaqlı.
Olar tez arada Musaǵa qarsı narazılıq bildire basladı. Biraq ashshılıq bizdiń shólkemizdi qandıra almaydı, hám narazılıq hesh nárse ózgertpeydi. Biz bul jerde ashshı tájiriybelerdiń sınaq (25-ayat), bizdiń sabaq (26-ayat) bolıwı múmkinligin hám kóbinese waqıtsha (27-ayat) ekenligin bilemiz.
Ashshılıq olardı basıp aldı, hám Musa Rabbiyge jalbarıp shaqırdı. Bul birinshi qádem: awırıw tereń bolǵanda shaqırıń. Sonnan keyin Quday Musaǵa bir tárekkórsetti. Bul terekke baylanıslı qanday da bir ózgeshe qásiyetler bar ekenligine baylanıslı Bibliyalıq dálil joq. Biraq men qollanbanıń anıq ekenligine isenemen: Musa onı suwǵa tasladı, hám suwlar shırın boldı.
Tek ǵana Golgota krestinde—tárek—bizdiń ashshılıǵımız joq etiliwi múmkin. Krestte biz Máshihtiń menen birge ólgenimizdi, eski menligimizdiń krestke kerilgenin hám Máshihtiń házir bizde jasaytuǵının bilemiz («Romalıqlarǵa 6:6, Galatiyalıqlarǵa 2:20). Ashshılıq ústinen jeńis sol jerde tabıladı.
Biraq dıqqat etiń—olar Marahta qalmadı. Olar Elimgekóshti, bul «qudiretli adamlar» degen mánisti ańlatadı. Eger biz Máshih ushın qudiretli bolǵımız kelse, biz alǵa jılısıwımız hám Qudaydıń biz ushın tayınlaǵan nárselerinen: Onıń Sóziniń sergitetuǵın suwınan hám Onıń ǵamxorlıǵınıń kólegesinen lázzetleniwi kerek.
Alǵa jılısayıq, esimizde saqlaytuǵınımız Kolosalıqlarǵa 3:1–4:
«Eger sizler Máshih penen birge tiriltilgen bolsanız, joqarıdaǵı nárselerdi izleń, ol jerde Máshih Qudaydıń oń tárepinde otır. Oyıńızdı joqarıdaǵı nárselerge qaratıń, jerdegi nárselerge emes. Sebebi sizler óldińiz, hám ómirińiz Máshih penen birge Qudayda jasırılǵan. Bizdiń ómirimiz bolǵan Máshih payda bolǵanda, sizler de Onıń menen birge dańqta payda bolasızlar.»
Bul Rabbiy bizge usınıs etetuǵın tınıshlıq ornı. Dushpan bizdi ashshı etip saqlawdı qáleyedi. Rabbiy bizdi bereketke shaqıradı.
Qaysı biri boladı: ashshılıq pa yamasa bereket pe?
