Bul maqalanıń atı qızıq esitiliwi múmkin, biraq ol injilge sáykes, hám Máńgi Máńginiń óz awzınan shıqqan. Ol óz izbasarların qaldırıp, aspanǵa qaytıp ketpes burın, Óz Ákesine olar haqqında sıyınıwında mınaday dedi: «Olar ele dúnyada ... Biraq ... olar dúnyadan emes, men de onnan emespen» (Yuhanna 17:11,16 NIV).
Kosmos, Jańa Testament grek sóziniń eń jiyi qollanılatuǵın «dúnya» dep awdarmalanǵan (170 retke jaqın) jaratılǵan dúnyanı (onıń turǵınları menen birge) bildiredi, ol házir gúná arqalı Qudaydan ajıralǵan hám Shaytannıń húkimetinde.1 Máńgi Máńginiń óz sıyınıwında «dúnya»ǵa birinshi siltemesi bizge onıń menen bolǵan qatnasıǵımızdıń giltin beredi. Ol Óz Ákesi menen bolǵan dańqı haqqında «dúnya baslanbas burın» sóyleydi (17:5). Álbette, barlıq adamzat nárseleri Quday adamzat jasawı ushın jaratqan dúnyaǵa tikkeley baylanıslı. Bizdiń túr sıpatındaǵı pútkil tariyxımız bul dúnya menen ajıralmas baylanıslı. Biraq Máńgi Máńgi, adamzat tariyxına kirgen bolsa da, dúnyadan aldın bar bolǵan; Ol onı jaratqan.
Solay etip, Qudaydıń adamzat penen islegen jumısınıń tariyxı dúnyadan úlkenirek. Hám Onıń tiykarǵı adamzat máselelerine sheshimi biz jasap atırǵan hám Ol kelgen dúnyadan hár bir ólshemde sheksiz úlken bolǵan Oǵan tabıladı.
Isa «Sen (Áke) maǵan dúnyadan bergenler» haqqında sóyleydi, hám Ol «dúnya ushın emes, al Sen maǵan bergenler ushın sıyınıp atırman» deydi (17:6,9). Máńgi Máńgiler ózgeshe túr, dúnyaǵa tuwılǵan, biraq Qudaydıń Óz Balasına bergen sawǵası sıpatında onnan tańlanǵan hám ajıratılǵan.
Bul «áwliyeler» termininiń mánisi, ol Jańa Testamentte Máńgi Máńgilerge jiyi qollanıladı – tek ǵana ótken dáwirdegi imanı bar adamlar emes, olar házir aspanda dańqlanǵan hám Shirkew tárepinen «áwliye» dep tán alınǵan, al házir jerdegi shın, tiriliktegi, qátelikler isleytuǵın, et hám qan adamları, olar iman menen ózlerin Qudaydıń rahmine tapsırǵan hám ómirlerin hám máńgi keleshegin Isa Máńgi Máńgige isenip tapsırǵan. Sonlıqtan Quday olardı dúnyadan Óziniń ózgeshe múlki sıpatında ajıratqan,2 keyin olardı Óz Balasına bergen. «Áwliye» sózi «ajıratılǵan» yamasa «bólek qoyılǵan» degen mánisti bildiredi.
Haqıyqatında, biz ele de bul dúnyada bolsaq ta, óz kimligimiz hám puqaralıǵımız boyınsha, biz bul dúnyadan emesbiz (Filipiyalılarǵa 3:20). Biz Qudaydıń dıqqatınıń hám súyiwshiliginiń ózgeshe obektlerimiz, «dúnyadan» tańlanǵan, máńgiliktiń sheksiz ólsheminiń, Quday hám Onıń Balasınıń ortalıǵınıń puqaraları hám turǵınları bolıw ushın.
Isa bul dúnyadan ketken bolsa da, Ol «dúnyada bolǵan óz adamların ... aqırına shekem súydi» (Yuhanna 13:1 NASB). Solay etip Ol hárdayım bizdiń jaǵdayımızdı jaqsı biledi hám biz bul jerde turǵanımızda bizdiń jaqsı bolıwımız ushın Qudayǵa jalbaradı: «Men endi dúnyada qalmayman, biraq olar ele dúnyada»? (Yuhanna 17:11 NIV). Máńgi Máńgi Óz júregin biz benen birge qaldırǵan dep aytıwǵa boladı, bizdi Áke Oǵan bergen, Ol Ózi kresttegi qurbanlıǵı arqalı máńgi lánetten qutqarǵan.
Haqıyqatında da, biz ushın arashı bolıw Máńgi Máńginiń jumıs súwretlemesi, Ol qaytıp kelgenshe Onıń tolıq waqıtlı kásibi sıyaqlı (Rimliklerge 8:31-39; 1 Yuhanna 2:1-2; Evreylerge 7:25). Biz ózimizge qaldırılmaǵanbız; Ol hárdayım bizdi baqlap turadı, sıyınıwda bizdi qollap-quwatlaydı hám bizdi hárdayım Ákeniń aldında uslap turadı. Máńgi Máńginiń bul qudiretli arashılıǵı Petrushtiń ómirinde kórsetilgen (Luka 22:31-34), onda Isa mınaday dedi: «Simon, Simon, Shaytan seni biyday sıyaqlı eleklewdi soradı. Biraq men seniń ushın sıyındım, Simon, seniń imanıń hálsiremesin dep. Hám sen qaytıp kelgenińde, aǵalarıńdı kúshlendir». Petrus narazılıq bildirip: «Rabbiy, men seniń menen birge túrmege hám ólimge barıwǵa tayınman», – dedi, Isa juwap berdi: «Men saǵan aytaman, Petrus, búgin xoraz shaqırmastan burın, sen meni úsh ret bilmeytuǵınıńdı biykar eteseń». Petrus Máńgi Máńgini bilmeytuǵının biykar etti. Biraq ol hesh qashan Máńgi Máńgige bolǵan imanına biykar etpedi, ol onı úsh ret anıq moyınladı (Luka 5:1-8; Matta 16:16; Yuhanna 6:68-69). Onıń ózine isenimli batırlıǵı hálsiredi, biraq imanı emes; Máńgi Máńginiń arashılıǵı nátiyjeli boldı.
Kerisinshe, biz Máńgi Máńginiń satqın Yuda ushın sıyınǵanın oqımaymız. Isa mınaday dedi: «Men dúnya ushın emes, al Sen maǵan bergenler ushın sıyınıp atırman» (Yuhanna 17:9), hám kóp ótpey Yuda ózin óltirdi. Onıń imanı joq edi; Máńgi Máńginiń eń joqarı «moyınlawı» Onıń «aybısız» ekenligi edi (Matta 27:4). Yuda Máńgi Máńginiń «áwliyeleri»nden biri emes edi; ol joq boldı.
Shaytan, Qudaydıń hám Onıń Balasınıń bas dushpanı, Yuda satqınlıǵın uyımlastırdı (Luka 22:3-4; Yuhanna 13:2, 27), ol 40 ásir aldın baslaǵan jamanlıq jumısın juwmaqladı, onda jılan arqalı Adam hám Hawanı Qudaydıń qaǵıydalarına boysınıwdan bas tartıwǵa qızıqtırdı. Olar – hám biz olardıń áwladları, usı 21-ásirge shekem – Jaratıwshıdan ajıraldı. Quday, barlıq ómirdiń deregi, bul ajıralıwdı «ólim» dep ataydı. Bul tábiyiy túrde fizikalıq ólimge hám aqırında máńgi ólimge alıp keledi. Pawel mınaday jazdı: «gúná dúnyaǵa bir adam arqalı kirdi, hám ólim gúná arqalı, hám usı jol menen ólim barlıq adamlarǵa keldi, sebebi barlıǵı gúná etti» (Rimliklerge 5:12). Gúná hám ólim bizdiń DNK hám ruwhımızǵa jazılǵan universal genetik kemshilikler.
Bul dúnyanı tutqın etken Jaratıwshıdan ajıralıw, bul dúnyanıń adamları menen Qudaydıń adamları arasında da seziledi, olardı Ol Óz lázzeti ushın bul dúnyadan ajıratqan.
Quday dáslepki adamlardı Óz jer júzindegi jaratılısınıń húkimdarları etip belgilegen (Jaratılıs 1:26-28). «Jamanlıq» – olardı qızıqtırǵan hám sol jeńis arqalı olardıń sadıqlıǵın hám boysınıwın buzǵan – házir bul dúnyanı basqaradı. Isa Onı kresttegi Óziniń orınbasar ólimi menen jeńdi (Evreylerge 2:14), biraq bul nızamsız «húkimdar» ele de Qudayǵa hám Onıń «áwliyelerine» qarsı óz ashıwın shıǵarıp atır, dúnyanı óz qolında uslap turıp, máńgi túrme jazası baslanǵansha (Ashıw 20:10).
Isa sıyındı: «Men seniń olardı dúnyadan (fizikalıq jaqtan) alıp ketiwińdi emes, al olardı jamanlıqtan qorǵawıńdı sorayman» (Yuhanna 17:15). Onıń biz ushın bolǵan qudiretli arashılıǵı yamasa qollap-quwatlawı, Petrus penen kórgenimizdey, dushpannıń bizge qarsı barlıq háreketlerin buzıw hám jeńiw ushın jetkilikli. «Eger Quday biz ushın bolsa, kim bizge qarsı bolıwı múmkin?» – dep soradı Pawel ritorikalıq túrde (Rimliklerge 8:31). Hám ol dawam etti: «Quday tańlaǵanlarǵa kim ayıplaw keltiredi? Quday aqlaǵan. Kim ayıplaydı? Isa Máńgi Máńgi, ol ólgen – bunnan da kóbirek, ol tirilgen – Qudaydıń oń qolında hám biz ushın arashılıq etip atır» (Rimliklerge 8:33-34).
Máńgi Máńginiń basqa sıyınıw ótinishleriniń biri: «Olardı haqıyqat penen muqaddes et; Seniń sóziń haqıyqat» (Yuhanna 17:17). «Muqaddes etiw» – Onıń xalqın «áwliyeler» etiw, olardı kúndelikli ómirlerinde ámeliy jaqtan «ajıratıw» háreketi. Máńgi Máńginiń barlıq shın izbasarları áwliyeler, biraq biz hárdayım solay háreket etpeymiz. Isa Óz Ákesinen bizdiń Óz Sózi arqalı óz múnásibetlerimiz hám háreketlerimizde ámeliy jaqtan áwliyeler bolıwımızǵa múmkinshilik beriwdi soraydı. Biz Sózdi oqıw arqalı Quday menen baylanısqanımızda, Muqaddes Ruwh, ol bizdiń ómirimizde onı kúshli etedi (Yuhanna 14:26; 16:12-13), bizdiń «muqaddesleniwimizdi» yamasa dúnyadan hám onıń buzılıwınan ajıralıwımızdı ámelge asıra aladı. Bul turaqlı tásir bolmasa, yamasa Sózdiń ómirimizge kiriwi bolmasa, biz ajıratılǵanlar sıpatında jasay almaymız.
Máńgi Máńgi Óz izbasarlarına bergen bul Sóz (Yuhanna 17:14) biz benen dúnya arasında Máńgi Máńgi menen Onıń dushpanları arasında bolǵan gerilimdi payda etedi. Sóz bizdiń dúnyalıq emes tábiyatımızdı seziwge májbúr etedi hám bizdi «áwliyeler» sıyaqlı, dúnya jek kórgen hám bas tartqan Máńgi Máńgi sıyaqlı jasawǵa tayarlaydı (Yuhanna 1:10-11).
Máńgi Máńginiń basqa ótinishleriniń biri – Onıń izbasarlarınıń birligi, dúnyaǵa Quday menen bolǵan qatnasıǵımızdıń hám Máńgi Máńgige tiyisli ekenligimizdiń anıq súwretin kórsetiw. Birlesken front bizdi isenimli, jeńilmes hám qarsı turıp bolmaytuǵın etedi, biraq ókinishke oray, Máńgi Máńginiń bul ótinishi ámeliy jaqtan tolıq juwap berilmedi. Bul Qudaydıń qábiletsizligi sebepli emes, al biz, Onıń hálsiz izbasarları, ayırmashılıqlardıń bizdi bóliwge hám birlik ámeliyatımızdı jeńiwge jol bergenimiz sebepli. Biraq bul birlik Máńgi Máńginiń bul dúnyadaǵı biz ushın tiykarǵı missiyası ushın zárúr: «Barlıq dúnyaǵa barıńlar hám barlıq jaratılısqa jaqsı xabardı waǵızlańlar» (Mark 16:15). «Sen meni dúnyaǵa jibergenińdey, men olardı dúnyaǵa jiberdim ... Men olardıń xabarı arqalı maǵan isenetuǵınlar ushın da sıyınaman, olardıń barlıǵı bir bolsın, Áke, Sen mende hám men sende bolǵanımızday ... dúnya Seniń meni jibergenińe isensin dep ... Olar tolıq birlikke jetkizilsin, dúnya Seniń meni jibergenińdi bilsin dep» (Yuhanna 17:18-23).
Isa olardı aldın úyretken edi: «Men sizlerge jańa buyrıq beremen: Bir-birińizdi súyińler. Men sizlerdi súygenimdey, sizler de bir-birińizdi súyiwińiz kerek. Bul arqalı barlıq adamlar meniń shákirtlerim ekenińizdi biledi, eger sizler bir-birińizdi súyseńiz» (Yuhanna 13:34-35). Biz Qutqarushımızdıń súyiwshiligine juwap bergenimizde, súyiwshilik biz benen Qudaydıń barlıq shańaraǵı arasında aǵadı (1 Yuhanna 5:1-5). Hám súyiwshilik penen birlesken halda, biz dúnyaǵa dawısız, kórinetuǵın xabar usınamız. Dúnyadan bólek, biz dúnyanıń bizge qarsı turıwınıń hám bizdiń xabarımızǵa qarsı turıwınıń tásirin jeńetuǵın gúwalıq sıpatında birleskenbız.
Dúnya haqıyqatında da Máńgi Máńgilerdi azdırıp atır. Yuhanna dúnyanıń bizdiń súyiwshiligimizdi buzıwdı qáleytuǵının aytadı. Ol eskertedi: «Dúnyanı yamasa dúnyadaǵı hesh nárseni súymeńler. Eger kimde-kim dúnyanı súyse, Ákeniń súyiwshiligi onda joq» (1 Yuhanna 2:15). Ákeniń súyiwshiligi hárdayım bizde bolsa da, eger biz ózimizdi dúnya tárepinen azdırıwǵa jol berse, biz Onıń súyiwshiligine hám bizdegi tásirine sezgirligimizdi joǵaltamız. Isa eki xojayınǵa xızmet etiw yamasa súyiw múmkin emes dedi (Matta 6:24). Eger Ákeniń súyiwshiligi bizdi qozǵatpasa, biz Onıń balaların, aǵa-qarınlarımızdı súymeymiz. Sonnan keyin dushpanǵa qarsı birlesken frontımız hálsireydi hám joq bolıp atırǵan dúnyaǵa birlesken xabarımız únsizlenedi.
Pawel de bizdi dúnyanıń bizdi Qutqarushımızǵa bolǵan sadıqlıǵımızdan burıw ushın óz tásirin kórsetetuǵının eskertedi. «Dúnya 3 seni óz qalıbına sıǵdırmasın», – dep shaqıradı ol (Rimliklerge 12:2 JBP). «Knyaz» Shaytannıń qadaǵalawında (Yuhanna 12:31; 14:30; 16:11; 1 Yuhanna 5:19), dúnya bizdi óz isine hám lázzetine tartıwǵa, dıqqatımızdı burıwǵa hám gúwalıǵımızdı hálsiretiwge umtıladı.
Esleń, «dúnya hám onıń qálewleri ótip ketedi, biraq Qudaydıń erkin orınlaǵan adam máńgi jasaydı»? (1 Yuhanna 2:17). Dúnya ótip ketip atır – ólip atır! Biz Máńgi Máńgide jeńilmesbiz – máńgi qutqarılǵanbız! Biz ólip atırǵan dushpan tárepinen jeńile almaymız. Kerisinshe, biz joq bolıp atırǵan dúnyanı Quday menen jarastırıwǵa umtılıwımız kerek. Qorqınısh hám qorqıtıwdan azat bolıp, biz dúnyanı Quday súygenindey súyiwimiz kerek (Yuhanna 3:16), hám joǵalǵanlarǵa Qutqarushımızdıń qamqorlıǵı menen qol uzatıwımız kerek. Biz joǵalǵan dúnyadan qutqarıw operatsiyasın dawam ettiriw ushın qutqarılǵanbız! Basqa hár qanday nárse biykar.
«Máńgi Máńgi ... barlıq ushın ólgen, jasaytuǵınlar endi ózleri ushın emes, al olar ushın ólgen hám qaytadan tirilgen Ol ushın jasasın ... Eger kimde-kim Máńgi Máńgide bolsa, ol jańa jaratılıs; eskilik ótti, jańalıq keldi! ... Quday dúnyanı Máńgi Máńgide Ózi menen jarastırıp atır edi, adamlar gúnáların olardıń esabına qosqan joq. Hám Ol bizge jarasıw xabarın tapsırdı. Sonlıqtan biz Máńgi Máńginiń elshilerimiz ... Biz sizlerge Máńgi Máńgi atınan jalbaramız: Quday menen jarasıńlar» (2 Korinflilerge 5:14-20).
AQIRǴI ESKERTPE
- Sóz kosmos Yuhannanıń jazbalarında 100 retke jaqın ushırasadı, onıń injilinde 75 retke jaqın. Máńgi Máńginiń Yuhanna 17-degi sıyınıwında bul sóz 17 ret ushırasadı.
- Bul haqqında kóbirek maǵlıwmat ushın, 1 Petrus 1:18-25; 2:9-12 hám Rimliklerge 8:28-30-dı qarań.
- Bul jaǵdayda, «dúnya» grek sózi emes kosmos, al aion, ol «dáwir yamasa waqıt aralıǵı» degen mánisti bildiredi, bul 1 Yuhanna 2:17-degi bul dúnyaǵa bolǵan kózqarastıń waqıtsha ekenin, onıń «ótip ketetuǵının» kórsetedi. Bul grek sózi Galatiyalılarǵa 1:4-te de ushırasadı, onda Rabbiyimiz Isa Máńgi Máńgi «Ózin bizdiń gúnálarımız ushın berdi, bizdi házirgi jaman dáwirden qutqarıw ushın» deyilgen.
