Серия– Сентябрь 2013 –«Мәрҳәмәт ҳәм Ҳақыйқат» журналы
Ийса Масих ҳаққында ҳақыйқыйлық
2-бөлим: Ийса Масихтың тәлимлери, ислери ҳәм мийрим-шәпәәтлери
Өткен айда биз Ийса Масихтың туўылыўы ҳәм жеке турмысының айрықша өзгешеликлерин қарап шықтық. Енди биз Матта, Марк, Лука ҳәм Юханнада Ол ҳаққында жазылған және де әжайып нәрселерди даўам етемиз.
Оның тәлимлери
Ийса Мәсих – инсаният тарийхындағы ең уллы муғаллим. Ол бизге Қудай ҳаққындағы ҳақыйқатты ҳәм инсанның келешеги ҳаққында бәрин үйретти. Оның тәлими әпиўайы ҳәм анық болса да, ол уллы, бийлиги бар ҳәм таза еди. Ол мәрҳәмәт ҳәм шәпәәт пенен араласқан абсолют ҳақыйқат сөзлерин сөйледи.
Ийса Қудай ҳаққында үйретти,Ол инсанды сүйиўин ҳәм оған ҳақыйқый бахыт бериўин қәлейди. Қудай инсанды ҳүким етиўди унатпайды; Ол оған мәңги өмир бериўди қәлейди. Ҳаўарий Юханна былай деп жазды: «Қудай дүньяны сондай сүйди, ҳәтте Өзиниң жалғыз Улын берди, Оған исенген ҳәр бир адам жоқ болмасын, бәлки мәңги өмирге ийе болсын» (Юханна 3:16).
Ийса Қудайдың биздиң дуўаларымызды еситиўин ҳәм Оның биздиң барлық физикалық ҳәм руўхый мүтәжликлеримизди билиўин үйретти. Ол Қудайдың биздиң аспандағы Әкемиз екенлигин, Оның Өзиниң жаратқанларын сүйиўин үйретти; Ол ҳәтте қусларға да ғамхорлық етеди ҳәм оларды тойдырады; ҳәм Оның рухсатысыз биздиң басымыздан бир тал шаш та түспейди (Матта 6:26, 10:29-31).
Қудай тәўбе еткен гүнакарды қутлықлайды, дәл әкеси жоғалған улыны қутлықлағандай (Лука 15:11-32). «Солай етип, мен сизге айтаман, тәўбе еткен бир гүнакар үстинен Қудайдың периштелери алдында қуўаныш болады» (Лука 15:10).
Ол Қудайдың муқаддеслигине ҳәм Оның гүнаны жек көриўине қарамастан, Оның сүйиўши ҳәм мәрҳәмәтли екенлигин, гүнакарларды тәўбе етиўге шақырып, оларды кешириўин үйретти. Соңынан Ол оларға әдалатлы турмыс кешириўге имканият беретуғын тәбият пенен жаңа өмир береди.
Ийса инсан ҳаққында үйретти,биз Қудайдың көзқарасынан үлкен қәдирге ийемиз. Ол сондай-ақ ескертти: «Егер тәўбе етпесеңиз, бәриңиз де солай жоқ боласыз» (Лука 13:3). Бул отлы көлди аңлатады. Бирақ ким тәўбе етип, Ийса Мәсихке исенсе, мәңги өмирге ийе болады; ол өлимнен өмирге өтеди (Юханна 5:24).
Ол Өзиниң шәкиртлерине үйретти: «Душпанларыңызды сүйиң, сизге қарғыс айтқанларды алғыслаң, сизге жек көргенлерге жақсылық етиң, ҳәм сизге ... қуўдалағанлар ушын дуўа етиң» (Матта 5:44). Басқалардың жақсылығы ушын қурбан болыўға таяр болың. Ол сондай-ақ оларға тазалық ҳәм ҳадаллық турмысын кешириўди үйретти.
Ийса Өзи ҳаққында үйретти,Ол жоғалғанларды излеў ҳәм қутқарыў ушын аспаннан келгенин (Лука 19:10). Қудай Оны «дүньяның Қутқарыўшысы» болыў ушын жиберди (1 Юханна 4:14). Ол Өзи ҳаққында былай деди: «Мен дүньяның нурыман. Мениң артымнан ерген адам қараңғылықта жүрмейди» (Юханна 8:12). Ол сондай-ақ былай деди: «Мен жол, ҳақыйқат ҳәм өмирмен. Ҳеш ким Әкеге Мен арқалы келмейди» (Юханна 14:6). Ол гүналары ушын шынында да өкинген ҳәм Оған исенген ҳеш бир гүнакарды қайтармады (Юханна 6:37).
Ол ҳеш қашан ойында, сөзинде яки исинде гүна қылмаса да, биздиң гүналарымыз ушын өлиўге келди. Жаман адамлар Оны хашқа шегелегенде, Ол дуўа етти: «Әке, оларды кешир, өйткени олар не ислеп атырғанын билмейди» (Лука 23:34).
Ийса көп ўақыт мысаллар арқалы үйретти,олар руўхый мәниге ийе әпиўайы ҳикаялар. Мысал ушын, Ол еки улы бар адам ҳаққында ҳикая айтты. Қарсы шығып, үйинен кеткен киши улы ақшасын Қудайсыз турмысқа сарплады. Ақшасы таўсылып, ақыры ақылына келгенде, ол әкесине ислеген иси ушын өкинди ҳәм үйине қайтыўға қарар етти. Оның таң қалыўынша, әкеси оны үлкен қуўаныш пенен қабыл етти ҳәм оны қайтадан қутлықлады. Ийса Қудайдың тәўбе еткен ҳәм Оған қайтқан гүнакарларды дәл солай қутлықлаўын айтты.
Қудайдың Сөзин тыңлаў ҳәм оған бойсыныўдың әҳмийети ҳаққында үйретип, Ийса өз егислигине туқым сепкен дийқан ҳаққында мысал айтты. Ол егип атырғанда, туқымның бир бөлеги жолға түсти ҳәм қуслар оны жеп қойды; бир бөлеги таслы жерлерге түсти ҳәм өспеди; бирақ бир бөлеги жақсы топыраққа түсти ҳәм өсип, жақсы өним берди. Дәл солай, биз Қудайдың Сөзин (туқымды) жүреклеримизге қабыл етсек ҳәм оның айтқанларына бойсынсақ, биз де Қудай ушын жақсы өним (өмир) беремиз (Марк 4:1-20).
Ийса келешекти билди ҳәм үйретти. Ол буны ақша яки даңқ ушын емес, бәлки Қудайдың даңқы ушын иследи. Ол екинши мәрте қайтып келиўинен алдын жер силкиниўлери, эпидемиялар ҳәм урыслар көбейиўин ескертти. Оның келиўи жақын болыўы керек сияқлы, бирақ Ол қашан келетуғынын анық айтпады. Әҳмийетлиси – Ол келгенде таяр болыў.
Оның ислери ҳәм мийрим-шәпәәтлери
Ийса Мәсих ҳаққында ҳаўарий Петр былай деди: «Ол жақсылық ислеп, шайтанның бийлиги астында болғанлардың бәрин емлеп жүрди, өйткени Қудай Оның менен еди» (Ҳаўарийлердиң ислери 10:38).
Ийса ушын ең әҳмийетлиси Қудайдың еркин орынлаў еди. Шынында да, бул Ол ушын аўқаттан да әҳмийетлирек еди. Ол бир мәрте былай деди: «Мениң аўқатым – Мени жибергенниң еркин орынлаў ҳәм Оның исин тамамлаў» (Юханна 4:34). Биз Оның көп ўақыт дуўа етиўин – ҳәтте айырым жағдайларда түн бойы дуўа етиўин жийи көремиз.
Ол сондай-ақ тек ғана Әкесин қуўантқан нәрселерди ислегенин дәўа етти (Юханна 8:29). Қудай Ол ҳаққында былай дегенине таң қалыўдың кереги жоқ: «Бул Мениң сүйкли Улым, Ол Мени қуўантады» (Матта 3:17; 17:5). Ийса Өзиниң дерлик барлық ўақытын жақсылық ислеўге сарплады. Ол қайғырғанларды жубатты. Ол гүнакарларға Қудайдың сүйиўин қайтадан исендирди, оларға оларды ҳүким етиўге асықпайтуғынын, бәлки олар тәўбе етип, Оған исениўи керек екенлигин айтты. Ол мүтәж адамлардың пайдасына ҳеш ким ислемеген көп әжайып мийрим-шәпәәтлерди иследи.
Ийса наўқасларды емледи. Ол көп аўыллар ҳәм қалалар арқалы жүрип, Патшалықтың Хош Хабарын үйретти ҳәм ўағызлады, ҳәм ҳәр бир кеселлик ҳәм наўқаслықты емледи (Матта 9:35). Марк 2:1-12 де төрт дос паралич болған адамды Ийсаға алып келди ҳәм Ол оған: «Балам, сениң гүналарың кеширилди», – деди. Бул диний басшыларды ашыўландырды, өйткени олар тек Қудай ғана гүналарды кешириўи мүмкин деди; әлбетте, олар Ийсаның Қудай екенлигине исенбеди. Соңынан Ийса паралич болған адамға: «Тур, төсегиңди ал ҳәм үйиңе кет», – деди. Ол сол заматта емленди ҳәм орнынан турды, төсегин алды ҳәм кетип қалды. Адамлар таң қалды ҳәм болған ўақыя ушын Қудайды мақтады. Ийса бул мийрим-шәпәәтти ислеў арқалы неге еристи: қатты наўқас адам саўалды, адамлар Оның мәрҳәмәти ушын Қудайды мақтады, ҳәм Мәсихтың гүналарды кешириў қәбилети Оның емлеў күши менен тастыйықланды. Ҳеш бир әпиўайы адам гүналарды кешириўи яки паралич болған адамды емлеўи мүмкин емес еди.
Ийса соқырлардың көзин ашты. Ийса Мәсихтың соқыр адамлардың көзин ашқан жалғыз Адам екенлиги белгили факт. Бир күни Ол туўма соқыр адамды көрди ҳәм оны емледи. Соқыр адам ҳәммеге: «Мен соқыр едим, бирақ енди көремен!» – деди (Толық ҳикая ушын Юханна 9 ды қараң).
Басқа бир ўақытта жол бойында бир соқыр адам отырып, садақа сорап атырған еди. Ол Ийсаның өтип баратырғанын еситкенде: «Ийса, Даўыттың Улы, маған мәрҳәмәт ет!» – деп бақырды. Оның әтирапындағы адамлар оған үнсиз болыўды айтты, бирақ Ийса оны еситти, оның қасына келди ҳәм адамның көз нурын қайтарды (Марк 10:46-52).
Ийса алапес болғанларды емледи. Мусаның Нызамына муўапық, алапес болған адамлардың саў адамлар менен жасаўына рухсат етилмеген. Олар бул кеселликтиң жуқпалы тәбияты себепли оқшаўланыўы керек еди. Бир мәрте Ол бир ўақыттың өзинде алапес болған он адамды емледи (Лука 17:11-19). Бирақ, тек биреўи ғана Ийсаға Өзиниң оған ислеген иси ушын миннетдаршылық билдириўге қайтып келди.
Ийса жинлерди қуўып шығарды. Ийсаның жердеги турмысы даўамында көп адамлар жин-шайтанларға ийеленген еди. Адамлар олардан көп азап шекти, бирақ Ийса тек бир сөз бенен жинлерди қуўып шығарды. Бир күни зияратханада жасаған жин-шайтанға ийеленген адам Ийсаны ушыратты. Ол жабайы адам еди ҳәм ҳеш ким оны үйретиўи яки ҳәтте шынжырлар менен байлаўы мүмкин емес еди, өйткени ол ҳәр дайым босанып кететуғын еди. Ийса әпиўайы ғана: «Адамнан шық, нәпак руўх!» – деди. Бир ғана жин емес, бәлки көп жинлер одан шықты. Енди жабайы емес, ол ақылында еди. Адам Ийсадан Оның менен барыўды өтинди, бирақ Ийса оған үйине, досларының қасына қайтып барып, Хожаның оған ислеген уллы ислерин айтыўды буйырды. Ол бойсынды (Марк 5:1-20 ны қараң).
Ийса өлгенлерди тирилтти. Оның күши тек наўқас адамларды емлеў менен шекленбеген еди. Ол ҳәтте өлген адамды да тирилтиўи мүмкин еди. Бир мәрте Ол Өзиниң шәкиртлери менен Наин деп аталатуғын қалаға кирип баратырған еди. Қаладан шығып баратырған жаназа шеруи бар еди. Бир жесир әйелдиң жалғыз улы өлген еди. Ол оның жылап атырғанын көргенде, Ийса оған ашынды ҳәм оған: «Жылама», – деди. Ол табытқа бурылып: «Жас жигит, мен саған айтаман, тур», – деди. Өлген адам орнынан турды ҳәм сөйлей баслады. Адамлар Оның күшине таң қалды ҳәм Қудайды мақтады. Олар Оны уллы пайғамбар деп таныды, бирақ Ол буннан да көп еди. Ол инсан болған Қудай еди! (Лука 7:11-17).
Басқа бир ўақытта Ол төрт күннен бери өлген Лазар атлы адамды тирилтти. Бул ҳикая Юханна 11 де табылады.
Ийсаның тәбият үстинен бийлиги бар. Бир күни Ийса Өзиниң шәкиртлери менен қайықта еди ҳәм Ол ухлап қалды. Бирден көл үстинде даўыл көтерилди ҳәм қайық суўға толып атырған еди. Шәкиртлер қорқып, Ийсаны оятты. Ол сол заматта самалды ҳәм толқынларды тыйды ҳәм олар тынышланды. Шәкиртлер көзлерине исене алмады. «Ол ҳәтте самалларға ҳәм суўға да буйрық береди, ҳәм олар Оған бойсынады!» – деп бақырды олар (Лука 8:25).
Басқа бир ўақытта Ийса дуўа етип атырған еди ҳәм шәкиртлер қайықта көлди кесип өтип атырған еди. Олар есип атырғанда, оларға қарсы күшли самал есип атырған еди. Ийса олардың қыйыншылықта екенлигин билди, сонлықтан Ол әпиўайы ғана суў үстинде оларға қарай жүрди. Әлбетте, шәкиртлер қорқып кетти, бирақ Ол жақынласқанда олардың Ийса екенлигин түсинди. Ийса қайыққа мингенинде, самал бирден тынышланды. Шәкиртлер таң қалды ҳәм Оған табынды, «Шынында да Сен Қудайдың Улысаң!» – деп бақырды олар (Матта 14:22-33).
Ийса мыңлаған аш адамларды тойдырды. Көп адамлар Ийсаның ўағызларын тыңлаў ушын жийи келетуғын еди. Бир мәрте олар аўқат жоқ жерде еди. Ол Өзиниң шәкиртлерине: «Мен көпшиликке ашынаман ... өйткени олардың жейтуғын ҳеш нәрсеси жоқ», – деди. Оның шәкиртлери оған тек жети нан ҳәм бир неше балық бар екенлигин айтты. Ийса бул аўқатты алды, оған шүкир етти ҳәм Өзиниң шәкиртлерине оны көпшиликке тарқатыўды буйырды. Инжилде төрт мың еркек, сондай-ақ әйеллер ҳәм балалар бар екенлиги жазылған! Енди биз билемиз, жети нан ҳәм бир неше балық ҳеш қашан сонша адамды тойдыра алмайды. Бирақ барлық адамлар жеди ҳәм тойды ҳәм шәкиртлер жети үлкен себет қалдықларды жыйнады (Матта 15:32-39). Басқа бир ўақытта Ийса бес мың еркекти бес нан ҳәм еки балық пенен тойдырды (Юханна 6:5-14).
Бул Ийса Мәсих жерде жасағанда ислеген мийрим-шәпәәтлердиң тек бир нешеўи, ҳәм Оның барлық әжайып ислери Юханнаға муўапық жазылмаған. «Бирақ», – деп жазады ол, – «булар Ийсаның Мәсих, Қудайдың Улы екенлигине исениўиңиз ушын жазылған, ҳәм исениў арқалы Оның атында өмирге ийе болыўыңыз ушын» (Юханна 20:30-31).
Келеси айдағы ақырғы бөлимимизде биз Оның өлими ҳәм тирилиўин қарап шығамыз. Буның менен бирге, биз Мәсих Ийсаға болған исенимниң әҳмийетин көремиз.
Рафиқ (түзеткен)
Ийса Масих ҳаққында ҳақыйқыйлық дан алыныўы мүмкин Мәрҳәмәт ҳәм Ҳақыйқат китапша түринде.