TásiriQOZINIŃ
Qudaydıń Qozısı eń kishkene hám eń úlken, waqıt hám máńgilik ushın jetkilikli. Ol bir adam yamasa bir millet ushın ǵana emes, bálkim hár bir mútájlikti qanaatlandırıwǵa, hár bir qálewdi ádillikte orınlawǵa jetkilikli. Biz Qozı haqqında jetkilikli dárejede ayta alamız ba? Bul qısqa maqala baslama boladı hám Qudaydıń Qozısına bolǵan minnetdarshılıǵımız ósiwi hám áhmiyeti artadı dep úmit etilemiz.
Muqaddes Jazıwlar tolı Qudaydıń Qozısına tiyisli sózler menen. Biraq ne ushın Qudaydıń qozısı boladı? «Ol hesh kim joq ekenin kórdi hám hesh kimniń arashashı joq ekenine tań qaldı; sonlıqtan Onıń qolı Oǵan qutqarıw ákeldi; hám Onıń ádilligi Onı qolladı» (Isa. 59:16 KJV ). Quday Óziniń Qozı retinde Óz Balasın usınıw arqalı Ózine qutqarıw ákeldi; bul durıs is edi. Onıń ádilligi Qozınıń beriliwi menen tastıyıqlandı.
Qudaydıń Qozısı tásir etken altı tiykarǵı taraw bar. Olar tómende ósiw tártibinde kórsetilgen:
• Bir bala ushın Qozı (Jaratılıs 22:7-8) Qozı payǵambarlandı
• Bir shańaraq ushın Qozı (Shıǵıw 12:5) Qozı qollanıldı
• Bir qala ushın Qozı (Ashıw 21:23) Qozı ulǵaytıldı
• Bir millet ushın Qozı (Ashıw 14:1) Qozı ámelge asırıldı
• Dúnya ushın Qozı (Yuh. 1:29) Qozı jankóylendirildi
• Aspa ushın Qozı (Ashıw 5:6) Qozı dańqlandı
• Máńgilik ushın Qozı (1 Pet. 1:20) Qozı ruqsat etildi
Qozı payǵambarlandı: Bir bala ushın Qozı
Injilde «qozı» sóziniń birinshi ret aytılıwı Jaratılıs 22-de. («Muhabbat» hám «tabınıw» sózleri de sol jerde ushırasadı.) Bul Ibrahimniń eń úlken sınaǵı waqtında – óziniń jalǵız ulı Isaqtı kúydirilgen qurban retinde usınıwda – Ibrahim ulına «Quday Ózi kúydirilgen qurban ushın qozı beredi» (Jaratılıs 22:8) dep isentirdi. Isaq ózi alıp baratırǵan aǵashtı, pıshaq hám ottı kórgen edi hám kúydirilgen qurban ushın qozı qayerde ekenin soradı. Ákesiniń juwabın esitip, Isaq qarsılıq kórsetiw ornına boysındı, óytkeni Ibrahim onı baylap, Quday buyırǵanday qurban etiw ushın qurbanlıq ústine qoydı. Quday óltiriwdiń aldın alıw ushın aralastı, sonlıqtan Ibrahim onı, metaforalıq túrde aytqanda, «óliklerden de» (Evr. 11:19) qabılladı. Onıń ornına, Quday Ibrahim ushın múyizinen tutılǵan qoshqardı berdi. Eger ol denesiniń basqa bóleginen tutılǵan bolsa, onı usınıw múmkin emes edi, óytkeni ol sızaqlanǵan hám sonlıqtan kemshilikli bolǵan bolar edi. Endi qoshqar qozı emes, sonlıqtan Ibrahimniń aldınǵı payǵambarlıǵı birden tolıq orınlanbadı, biraq onıń uzaq múddetli kózqarası bar edi. Bul Masihtiń «Ákeńiz Ibrahim Menim kúnimdi kóriwge quwanǵan edi; hám ol onı kórdi hám quwanǵan edi» (Yuh. 8:56) degen sózleri bolıwı múmkin. Quday Óz Balasınıń shaxsında qozı beredi – gúnákarlar ushın orınbasar retinde Qozı.
Qozı qollanıldı: Bir shańaraq ushın Qozı
Shıǵıw 12-degi Pásxa esabında Musa xalıqqa úy ushın qozı alıwdı buyırdı. Eger úy qozı ushın júdá kishkene bolsa (qozı kem degende bir úy ushın júdá kishkene bolıwı múmkin degen soraw joq edi), ol shańaraq basqa úy menen birlesiwi múmkin edi, sonlıqtan barlıq qızartılǵan qozı tutınıladı hám onıń hesh qaysısı erteńge qaldırılmaydı. Úydegilerge bılay delindi: «Sizlerdiń qozıńız kemshiliksiz, bir jas yamasa onnan kishkene erke boladı, qoy yamasa eshkilerden.» Olar onı tórt kún dawamında saqlawı hám tekseriwi kerek edi; bul waqıtta olar onıń kemshiliksiz ekenine isenim payda etedi. Hám olar tábiyiy túrde onı jaqsı kóre baslaydı. Keyin olar onı soydı hám qanın úydiń esiginiń joqarǵı hám jan tárepindegi bálentlerine súrtti, ol jerde olar onı jeytuǵın edi. Sol úydegi hár qanday tuńǵısh bala birden ólimnen qutqarılǵan bolar edi. Bul Rabbiniń Pásxası eki mániste edi: Quday jibergen ólim perishtesi qan menen belgilengen hár bir úyden ótti, hám Quday Ózi sol perishteden úydegi adamlarǵa qalqan bolıw ushın úyden ótti (Shıǵıw 12:23).
Quday Shıǵıw 4:22-de aldın «Rabbiy bılay deydi: ‘Izrail Menim ulım, Menim tuńǵıshım,’» degenligi sebepli, qozınıń qanı astında bolmaǵan hár qanday Izraillik óltiriledi, tek ǵana hár bir Mısır shańaraǵı basdan keshirgen tuńǵıshlar emes. Biz Qudayǵa isengen úydegi balalardıń ata-analarınıń úlgisi sebepli Rabbiyge qabıl etiwge úlken artıqmashılıqqa iye ekenin atap ótiwimiz múmkin, Pásxa qozısınıń qanın súrtken ákeleri bar úydegi balalar sıyaqlı.
Qozı ulǵaytıldı: Bir qala ushın Qozı
Búgingi kúndegi qalalarımızdıń bir ózgesheligi túngi jaqtılıq. Jerdi túnge sputnikten kórgenimizde, olar islep shıǵarǵan jaqtılıq muǵdarı boyınsha qalalar qayerde ekenin tez kóremiz. Ashıw 21-de súwretlengen aspan qalasınıń jaqtılıǵı úlkenirek boladı: «Onıń jaqtılıǵı eń qımbatlı tasqa, yashma tasqa, billurday taza edi» (Ashıw 21:11). Ayırmashılıq sonda, ol qalada tún bolmaydı (Ashıw 21:25). Barlıq jaqtılıq qayerden keledi? «Qalaǵa quyash yamasa ay kerek emes edi, óytkeni Qudaydıń dańqı onı jaqtırtqan edi, hám Qozı onıń jaqtılıǵı» (Ashıw 21:23). Jaqtılıq Qozıdaǵı Qudaydıń dańqı. Bul qala úlken – hár tárepi 12,000 furlong (1,440 mil yamasa 2,317 km ge teń), tórt múyeshli. Házir ruwxıy mániste bul dúnyanıń Jaqtılıǵı bolǵan Rabbiy Isa, keyin ámeliy mániste Jańa Ierusalimniń Jaqtılıǵı boladı, hám milletlerdiń barlıq dańqı hám húrmeti oǵan kiredi – Qozınıń ómir kitabına jazılǵanlar (Ashıw 21:26-27).
Qozı ámelge asırıldı: Bir millet ushın Qozı
Mıńlaǵan jıllar dawamında Qudaydıń olar menen islesiwinen keyin, Izrail millati birden tuwıladı: «Bunday nárse kim esitken? Bunday nárselerdi kim kórgen? Jer bir kúnde tuwıladı ma? Yamasa bir millet birden tuwıladı ma? Óytkeni Sion awırǵanda, ol óz balaların tuwdı» (Isa. 66:8). Bul ayattıń orınlanıwı Ashıw 14-te dep esaplayman, ol jerde Izrail qáwiminiń hár birinen 12,000 adam ataqlı 144,000 «jerden qutqarılǵanlardı» (Ashıw 14:3) quraydı. Aqırında, bul 144,000 adamnan ibarat Izrail millati, Masihtiń aytıwınsha, «Ózleri tesken Maǵan qaraydı» hám qayta tuwıladı (Zek. 12:10). Ol aqırında olardıń Masihi retinde tán alınadı hám olar Ol qayerge barsa da, Onıń artınan eredi. Bul isenimler milliy «birinshi miywelerdi» (Ashıw 14:4) quraydı.
Qozı jankóylendirildi: Dúnya ushın Qozı
Yuhanna 1:1 bizge dúnya bolmas burın Sóz bar bolǵanın hám Sóz Quday bolǵanın aytadı. Sol Sóz dúnyanı jarattı, keyin sol Sóz etke aylanıp, adamlar arasında jasaydı. «Onda ómir bar edi; hám ómir adamlar ushın jaqtılıq edi ... Ol dúnyada edi, hám dúnya Ol arqalı jaratılǵan edi, hám dúnya Onı bilmedi» (Yuh. 1:4,10). Ol Ákeniń jalǵız tuwılǵanı edi, miyrim hám haqıyqatqa tolı (Yuh. 1:14). Shomıldıwshı Yuhanna Onıń jolın tayarlaw ushın Onnan aldın jiberilgen edi, sonlıqtan barlıq adamlar Oǵan iseniwi múmkin edi. Yuhanna Onı kórgeninde, ol bılay dep járiyaladı: «Mine, dúnyanıń gúnasın alıp ketetuǵın Qudaydıń Qozısı» (Yuh. 1:29). Bul Qudaydıń Qozısı bolǵan Sóz kim? Bul Isa Masih, ózgeshe Bir, jalǵız tuwılǵan, áyyemgi kúnlerdiń Iyesi, Ózin qurban etiw arqalı dúnyanıń gúnasın alıp ketiwi ushın adam bolǵan Bir. Bul eń qımbatlı qurban edi: Onıń Golgota krestindegi úsh saati barlıq adamlar gúnasınıń barlıq waqıt hám máńgilik ushın húkimin biykar etedi. Ol siz hám men ushın bolǵan muhabbatı sebepli bizdiń gúnamızdıń Onı sol krestke qadaqlawına ruqsat berdi, Qudaydıń Qozısınıń bir ret hám máńgilik ushın qurbanı.
Qozı dańqlandı: Aspa ushın Qozı
Yuhanna aspanǵa kóterildi, ol jerde ol «soyilǵan sıyaqlı» Qozını kórdi (Ashıw 4:1; 5:6). Aspanda Onıń jaraqatları sol tamamlanǵan iske máńgilik esletpe boladı. Hár bir tize búgiledi, hár bir til Isanı Rabbiy dep moyınlaydı, Áke Qudaydıń dańqı ushın (Fil. 2:10-11). Sanawǵa bolmaytuǵın perishte áskerleri «Kúsh, baylıq, danalıq, kúsh, húrmet, dańq hám bereket alıwǵa layıq soyılǵan Qozı. Hám aspandaǵı, jerdegi, jer astındaǵı hám teńizdegi hám olardaǵı barlıq jaratılıslar, men (Yuhanna) aytqanın esittim: ‘Taxtta otırǵanǵa hám Qozıǵa máńgilikke bereket, húrmet, dańq hám kúsh bolsın.’ Hám tórt haywan ‘Ámin’ dedi. Hám jigirma tórt aqsaqal jıǵılıp, máńgilikke jasaytuǵınǵa tabındı» (Ashıw 5:12-14). Kórinisti kóz aldıńızǵa keltiriń – Qozı dańqlandı!
Qozı ruqsat etildi: Máńgilik ushın Qozı
Jańa Ósiw bizge dúnyaǵa shekemgi máńgiliktiń úsh kórinisin beredi, olar «dúnyanıń tiykarı qoyılmas burın» dep belgilengen. Birinshisi Yuhanna 17:24-te, Isa «Áke ... Sen meni dúnyanıń tiykarı qoyılmas burın jaqsı kórdiń» dedi. Bul jerde Ákeniń qálewi bar edi – Óz Balası. Keyin, Efesliklerge 1:4-te Pawıl «Ol bizdi dúnyanıń tiykarı qoyılmas burın Oǵan sayladı, biz Oǵan muhabbatta muqaddes hám ayıpsız bolıwımız ushın» dep jazdı. Bul jerde Ákeniń maqseti bar edi – Óz Balası ushın kelin, «pak qızdı» saylaw (2 Kor. 11:2). Hám aqırında, 1 Petrus 1:18-20-de Petrus «Óytkeni sizler bilgenińizdey, sizler buzılatuǵın nárseler menen, gúmis hám altın menen, ákelerińizden dástúr boyınsha alǵan bos ómirińizden qutqarılmadıńız; bálkim Masihtiń qımbatlı qanı menen, kemshiliksiz hám daqsız Qozı sıyaqlı, Ol dúnyanıń tiykarı qoyılmas burın aldınnan belgilengen edi, biraq bul sońǵı waqıtlarda sizler ushın kórsetildi» dep jazdı. Bul jerde Ákeniń bahası bar edi – Óz qálewi ushın Óz maqsetin ámelge asırıw, sol Balanı Qozı retinde usınıw. Ol dúnyaǵa shekem Qudaydıń Qozısı bolıw ushın aldınnan belgilengen hám sol arqalı ruqsat etilgen Bir edi.
Quday biz hám bizdiń qutqarıwımız ushın qanshelli qayǵıradı? Tek Qozıǵa jaqınnan qarań!
