Өмир жарысында жеңиў: Сулайман ҳәм Пабылдан ийман ҳаққында сабақлар

ҮЛКЕН ЖАРЫСТА ҚАЛАЙ ЖЕҢИМПАЗ БОЛЫЎҒА БОЛАДЫ Тарийхтағы ең үлкен спорт илажы усы айда Австралияның Сидней қаласында өткерилмекте. 200 мәмлекеттен 10 мыңнан аслам дүньяның ең жақсы спортшылары Олимпиада ойынларында 28 спорт түри бойынша жарысады. Дүньядағы ең күшли бәсекелеслик 3,5 миллиард адамнан ибарат дүнья жүзилик тамашагөйлер аудиториясына көрсетиледи. Ҳәр бир спортшы медаль ҳәм даңқ ушын умтылады. Ертеги греклер миләдийден алдынғы 800-жылдан миләдий 400-жылға шекем Олимпиада деп аталған үлкен миллий байрамды тойлаған. Бул байрам ҳәр төрт жылда бир рет Олимпиядағы өз қудайлары Зевстиң муқаддес жеринде тойланған. Ол грек қала-мәмлекетлериниң ўәкиллери арасындағы жарысларды қамтыған. Павелдиң 1 Коринфлилерге 9:25-те барлық спортшылардың «қатты шынығыўға кириседи» деп жазғанда усыған уқсас ойынларды ойлағанын билесиз бе? Бул ойынлар грек қудайларының ҳүрметине Коринф муйынында ҳәр еки жылда бир рет тойланған. Греклер ойынларға қызыққан ҳәм жеңимпазлар лавр ямаса зәйтүн шақаларынан жасалған тажлар алған. Ертеги ҳәм заманагөй ойынларда да спортшылар өзлериниң шыдамлылығын, күшин, шеберлигин ҳәм өнимдарлығын арттырыў ушын узақ саатлар даўамында шынығады. Мухаддес Китап өмирди жарысқа салыстырады, бирақ жеңис не екенлиги ҳаққында айрықша дәўалар етеди. Өмир ойынында биз жеңиске ерисе аламыз – бирақ өз күшимиз бенен емес. Өмир жарысында қалай жеңимпаз бола алатынымызды көрип шығайық. Биздиң мысалларымыз – 3000 жыл алдын жасаған Патша Сулайман ҳәм 2000 жыл алдын жасаған ҳаўарий Павел. Екеўи де өз кәсиплериниң шыңында жарысқан. Сулайманның жарысы Сулайман Исраилдиң патшалық шаңарағынан, Патша Дәўиттиң улы еди. 40 жыл даўамында патша болып, ол үлкен байлыққа ҳәм күшке ийе болған. Сиз оны жеңимпаз деп айтыўыңыз мүмкин. Жақында өткерилген сораўнамада боксшы Муҳаммад Али жигирмасыншы әсирдиң ең үлкен спорт жулдызы деп табылған. Ол 1996-жылғы Атлантадағы Олимпиада ойынларының ашылыў салтанатында машъалды алып жүрген. Аўыр салмақтағы дүнья чемпионы сыпатында ол: «Мен ең үлкенмен!» деп мақтанған. Сулайман да өзин солай сезген, бирақ бул узаққа созылмаған. Оның «Уағызшы» китабы оның өмирде даналық, ләззет, мүлк, байлық ҳәм мийнет арқалы қалай табысқа умтылғанын көрсетеди. *Даналық: Сулайман ҳәмме нәрсени даналық пенен үйрениўге берилген ҳәм дүньядағы ең дана адам сыпатында танылған (1 Патшалар 4:29-34; Уағызшы 1:13,16). Ол ботаника ҳәм зоология бойынша қәниге болған. Ол 3000 нақыл ҳәм 1000 қосық жазған. Ол соншалық атақлы болған, басқа мәмлекетлерден адамлар оны тыңлаўға келген. Саба патшайымы оған келген ҳәм оның даналығы ҳәм байлығы оған айтылғаннан әдеўир үлкен екенлигин тастыйықлаған (1 Патшалар 10:6-7). *Ләззет:* Сулайман өзин шарап пенен көтериўге тырысқан ҳәм ақымақлық еткен (Уағызшы 2:3). Ол сондай-ақ көңил ашыўға берилген ҳәм оған үлкен ләззет берген 1000 ҳаялы болған. Ол өзин бахытлы еткен ҳәмме нәрсени еткен (1 Патшалар 11:3; Уағызшы 2:8). *Мүлк:* Сулайманның үлкен үйлери, жүзимзарлары, бағлары ҳәм ҳәр түрли мийўе тереклерине толы бағлары болған. Ол гүлленип турған бағларын суўғарыў ушын суў сақлағышлар қурган. Оның көп қулы болған ҳәм Иерусалимдеги басқа патшаларға қарағанда көп малға ийе болған. Оның 12 000 аты, 1400 арбасы ҳәм оларды сақлаў ушын 4000 атханасы болғаны жазылған (2 Тарийхнама 1:14; 9:25). *Байлық:* Сулайман жер жүзиндеги ең бай адам болған (1 Патшалар 10:23) – бүгинги Билл Гейтс сыяқлы. Оның үлкен байлығы саўда, кәншилик, келген мийманлардан алған саўғалар ҳәм Евфрат дәрьясы менен Мысыр арасындағы мәмлекетлерден алған салықлардан келген (1 Патшалар 4:21; 10:25). Ол патшалар ҳәм ўәлаятлардың ғәзийнеси болған үлкен муғдардағы гүмис ҳәм алтынды жыйнаған (Уағызшы 2:4-8). *Мийнет:* Сулайман өз табысы ушын қатты мийнет етиўди унатқан. Ол көп үлкен жойбарларды әмелге асырған, олардың арасында қурылысы 13 жылға созылған сарай да бар (Уағызшы 2:10-11,17-22). Оның адам қәлеген ҳәмме нәрсеси болған, бирақ табыста турақлы қанаатланыў таппаған. Ол адамның қәлеўи ҳеш қашан қанаатланбайтуғынын үйренген (Уағызшы 6:7). Ол ерген ҳәмме нәрсеге қарағанда, бул мәниссиз ҳәм пайдасыз, самалды қуўып жүргендей болған. Ҳеш жерде ҳеш қандай қымбатлы нәрсе болмаған (Уағызшы 2:11). Ол: «Жаратыўшыңды еслемесең... ҳәмме нәрсе мәниссиз» деген жуўмаққа келген (Уағызшы 12:1, 8). Оның үмитсизлиги табысты барлық натуўры жерлерден излеўден – Қудайсыз өмирде өз жолын табыўға тырысыўдан келип шыққан. Қудайды өмир жарысынан шығарып таслаў үмитсизликке алып келеди, себеби өмир табыстан да көп нәрсе. Сулайманның ақшаға сатып ала алатуғын ҳәм күш пенен ийелей алатуғын ҳәмме нәрсеси болған, бирақ қанаатланыў таба алмаған. Ол Қудайға орайласпаған өмирдиң мәниссиз екенлигин анықлаған. Дурыс жарыс па? Сиз Сулайманға ерисип, билим, кәсип, ақша, күш, атақ, ләззет ҳәм т.б. сыяқлы нәрселерге умтылып атырғанда Қудайды өмириңизден шығарып таслап атырсыз ба? Олимпиада ойынларында тек алдынғы үшеўи ғана медаль алады. Көп спортшылар сыйлық ала алмайды, ҳәттеки олар қолынан келгенин етсе де. Басқалары өз илажының қағыйдаларын бузғаны ушын дисквалификацияланады. Марафон жарысы Австралияның Сидней қаласы көшелери арқалы Олимпиада стадионына шекем жақсы белгиленген жол бойлап өткериледи. Спортшылар сыйлыққа ийе болыў ушын усы жолдан жүриўи керек. Ийса адамларды еки категорияға бөлген: жойылыўға алып баратуғын кең жолдан жүргенлер, ямаса мәңгилик өмирге алып баратуғын тар жолдан жүргенлер (Матта 7:13-14). Биз қайсы жолдан жүрип атырмыз? Қудайды итибарсыз қалдырып, Сулайман сыяқлы жасағанлар тозаққа ҳәм азапқа алып баратуғын жолдан жүрип атыр. Өмириниң көп бөлигинде Сулайман натуўры жарыста болған! Егер биз натуўры жарыста болсақ, онда биздиң ең жақсымыз да жетерли емес. Қудайсыз, биздиң ең жақсы ҳәрекетлеримиз, қаншалық жақсы болса да, бизди аспанға алып барыў ушын ҳеш қашан жетерли емес. Биз аспанға баратуғын жарысқа тек ғана Ийса Мәсих арқалы гүналарымызды кешириў ҳаққындағы Қудайдың усынысын қабыл етиў арқалы кире аламыз. Мухаддес Китап биздиң Қудайға болған исенимимиз арқалы қутқарыла алатуғынымызды айтады, Ол бизге биз мүнәсип болғаннан әдеўир жақсырақ қарайды. Қутқарылыў – бул Қудайдың бизге берген саўғасы, биз еткен ҳеш қандай нәрсе емес (Ефесликлерге 2:8). Биз тек ғана Мәсихтиң жеңиси арқалы жеңимпаз бола аламыз (1 Коринфлилерге 15:57; 1 Юханна 5:4-5). Павелдиң жарысы Ҳаўарий Павелге Ибраний дини, грек мәденияты ҳәм Рим пуқаралығына ийе болыў бахты нәсип еткен. Оның еки аты болған: Саўл оның ибраний аты, Павел болса оның грек аты болған. Фарисейдиң улы, ол Гамалиелдиң, яҳудий нызамының ҳүрметли устазының қол астында оқыған. Ол Бенямин қәбилесинен таза қанлы яҳудий болып туўылған. Ол яҳудий нызамына ең қатты бойсыныўды талап еткен фарисейлер сектасының ағзасы болған. Ол яҳудий нызамына соншалық итибар менен бойсынған, оны ҳеш қашан ҳеш қандай айып ушын айыпламаған (Филиппиликлерге 3:5-6). Оның биринши «жарысы» дин болған ҳәм ол онда айрықша болған. Ол христианлардың бидъатшылар екенлигине ҳәм Қудайдың ҳүрмети оларды жоқ етиўди талап етеди деп исенген фанатик фарисей болған (Галатиялықларға 1:13-14). Ол христианларды қуўдалаған ҳәм қамаққа алған ҳәм Стефанның өлимин мақуллаған (Ҳаўарийлердиң ислери 9:1-2; 22:2-5,19-20; 26:4-11; 8:1-3). Ол мәмлекет бойлап саяхат етип, христианларды тутқынға алған. Солай етип, Саўл жойылыўға алып баратуғын кең жолдан жүрип атырған. Бирақ Дамаскқа барар жолда оны Ийса керемет түрде ушыратқан ҳәм оның натуўры жолынан қайтарған. Ол дереў Қутқарыўшысына болған исеними менен жасай баслаған. Енди аспанға баратуғын тар жолда, ол христианлықты ўағызлаған, бурын қуўдалаған адамлар менен ислескен ҳәм бурынғы кәсиплеслери тәрепинен қуўдаланған. Павел жарыс мысалын өзиниң қалай жасағанын сүўретлеў ушын қолланған: «Артымда қалған нәрселерди умытып, алдымдағы нәрселерге умтылып, Мәсих Ийсада Қудай мени аспанға шақырған сыйлықты алыў ушын мақсетке қарай умтыламан» (Филиппиликлерге 3:13-14). Ол жарыстың ақырын ҳәм Қудайға исенген ҳәммеге аспандағы сыйлықты күткен. Биз Павелге оның мысалына ерисиў арқалы еликлеўге шақырыламыз (Филиппиликлерге 3:17). Ол: «Сыйлықты алыў ушын сондай жүгириң. Ойынларда жарысқан ҳәр бир адам қатты шынығыўға кириседи. Олар мәңги қалмайтуғын тажды алыў ушын етеди; бирақ биз мәңги қалатуғын тажды алыў ушын етемиз. Сонлықтан мен мақсетсиз жүгирип атырған адамдай жүгирмеймен; мен самалды урып атырған адамдай гүреспеймен» (1 Коринфлилерге 9:24-26) деген. Ол жеңиске ерисиў ушын қатты жүгирген, тәртип ҳәм өзин-өзи басқарыўды әмелге асырған, анық мақсет ҳәм нышан менен. Буннан тысқары, ол бизди: «Бизге кедерги болатуғын ҳәм оңайлық пенен шатастыратуғын ҳәмме нәрсени таслап, бизге белгиленген жарысты шыдамлылық пенен жүгирейик. Көзлеримизди исенимимиздиң авторы ҳәм жеткериўшиси Ийсаға қадайық... Гүнакар адамлардан бундай қарсылыққа шыдаған Оны ойлаң, сонда сиз шаршамайсыз ҳәм үмитсизленбейсиз» (Еврейлерге 12:1-3) деп шақырған. Жүгириўшилер сыпатында биз мақсетке итибар қаратыўымыз керек, бизге кедерги болатуғын ҳәмме нәрсени, мысалы, материализм ҳәм легализмди бир шетке таслаўымыз керек. «Ақшаға болған муҳаббат» айырымларды исенимнен адастырады, ал Мухаддес Китапқа қайшы қағыйдалар айырымларды жақсы жарыстан тоқтатады (Галатиялықларға 5:7; 1 Тиметейге 6:10-12). Христиан сыпатында Павел жеңиске ҳәм жарысты тамамлаўға, ҳәттеки өлим үстинен жеңиске үмит ете алған: «Егер мен жарысты тамамласам ҳәм Ийса Ийе маған берген ўазыйпаны – Қудайдың мәрҳаматы ҳаққындағы Хош Хабарды гүўаландырыў ўазыйпасын орынласам, өмиримди ҳеш нәрсеге арзымайды деп есаплайман» (Ҳаўарийлердиң ислери 20:24). Павел өз миссиясын билген. Өмириниң ақырына жақын ол: «Мен жақсы гүрести гүрестим, жарысты тамамладым, исенимимди сақладым. Енди мен ушын әдалат тажы сақланған, оны Ийе, әдалатлы Ҳәким, сол күни маған береди – ҳәм тек маған емес, сондай-ақ Оның келиўин қәлеген ҳәммеге де» (2 Тиметейге 4:7-8) деп жазған. Павел исеним менен жасаған. Христианның жарысы Павелдиң мысалынан биз христианлардың исеним менен жасаўы ҳәм аспандағы тәғдирине итибар қаратыўы керек екенлигин көремиз. Олардың мақсетлери: Мәсих сыяқлы жасаў ҳәм Қудайды разы етиў, басқаларды емес (2 Коринфлилерге 5:9; Галатиялықларға 1:10; 1 Юханна 2:6); қызығыўшылық пенен шыдамлы болыў ҳәм тырысқан болыў, жалқаў болмаў (Матта 25:14-29); кишипейилликти әмелге асырыў, өзин-өзи сүйиўшиликке умтылмаў (Матта 18:4; Филиппиликлерге 2:3). Ким ең үлкен деп сорағанда, Мәсих бала сыяқлы кишипейил болған ҳәр бир адам екенлигин айтқан. Мәсих сыяқлы хызметши болың ҳәм ҳәр қандай баҳада жеңиске ерисиў қәлеўине ийе болмаң (Матта 20:25-28). Мухаддес Китап бизди: тынышлық ҳәм татыўлықта «жасаўға» (Римликлерге 12:16,18; 1 Коринфлилерге 7:15; 2 Коринфлилерге 13:11; 1 Салоникалықларға 5:13; 1 Тиметейге 2:2; Еврейлерге 12:14; 1 Петр 3:8); исеним менен «жасаўға» (Римликлерге 1:17; 2 Коринфлилерге 5:7; Галатиялықларға 2:20; 3:11; Еврейлерге 10:38); муҳаббат өмирин «жасаўға» (Ефесликлерге 5:2); ҳәм Руўх пенен «жасаўға» (Галатиялықларға 5:16,25) шақырады. Спорт психологлары спортшыларды жеңимпаз болыўға үйретеди, себеби олар ақылдың өнимдарлыққа ҳәм минез-қулқына қаншалық тәсир ететуғынын биледи. Христианлар өз ақылларын Руўх қәлеген нәрсеге бағышлаўы керек, себеби олар «Мәсихтиң ақылына» ийе (Римликлерге 8:5; 1 Коринфлилерге 2:16). Муқаддес Руўх олардың тренери (Юханна 16:13). Бул олардың табыс сыры: Қудай ҳәм басқалар менен дурыс қатнасықлар. Солай етип, ҳақыйқый табыстың гилти – бул жетискенлик емес, қатнасық. Христианның сыйлығы – теңдеси жоқ сыйлық. Ол «жеңимпаздың тажы», «өмир тажы», «даңқ тажы» ҳәм «әдалат тажы» деп сүўретленген (2 Тиметейге 2:5; 4:8; Яқуб 1:12; 1 Петр 5:4). Сондай-ақ, ол аспанда сақланғанлықтан, ол ҳеш қашан солмайды, ҳеш қашан жойылмайды ямаса бузылмайды (1 Коринфлилерге 9:25; 1 Петр 1:4; 5:4). Исенимлилер Мәсихтиң хызметшилери болғанлықтан, олардың сыйлығы: «Жақсы иследиң, жақсы ҳәм садық хызметши» (Матта 25:21) дегенди еситиў. Ийсаны өз өмирине қабыл еткен ҳәр бир адам жеңимпаз. Есиңизде болсын, крестте тәўбе еткен жынаятшыға: «Бүгин сен мен менен жәннетте боласаң» деп айтылған. Ҳәм қайыршы Лазар аспанда болған, ал бай адам тозақта азап шеккен (Лука 16:22-26; 23:43). Сиздиң жарысыңыз Өкинишке орай, көп адамлар жойылыўға алып баратуғын өзин-өзи сүйиўшилик өмирин сүреди (Филиппиликлерге 3:18-19). Егер сиз Қудайды өмириңизден шығарып таслаған болсаңыз, сиздиң ең жақсыңыз ҳеш қашан жетерли болмайды. Сиз неге ериссеңиз де, сиз турақлы табысқа ямаса турақлы жеңиске ийе болмайсыз. Оның орнына, сиз Сулайман басынан өткерген бослық ҳәм мақсетсизликке ийе боласыз. Бул жағдайда сиз Ийса Мәсих арқалы гүналарыңызды кешириў ҳаққындағы Қудайдың усынысын қабыл етиў арқалы дурыс жарысқа кирисиўиңиз керек. Ҳеш қандай үлкен жетискенлик талап етилмейди, тек ғана балалық исеним ҳәм берилгенлик (Матта 18:3). Сиз Олимпиада ойынларында жарыспасаңыз да, сиз өмириңиздиң жарысын жүгирип атырсыз. Сиз жақсы жарысты жүгирип атырсыз ба (Галатиялықларға 5:7)? Христианлар тек ғана исеним арқалы қутқарылмайды, олар сондай-ақ исеним менен жасаўы керек. Бул Қудайға, Мухаддес Китапқа ҳәм басқа христианларға исеним ҳәм берилгенликти аңлатады. Табыс сиздиң Қудай менен болған қатнасығыңызға байланыслы. Өмириңизде сиздиң берилгенлигиңиз ҳәм қызығыўшылығыңыз қайда? Сиз Сулайман сыяқлы басқа нәрселерди қуўып атырсыз ба? Сиздиң итибарыңыз шашырап атыр ма, ямаса сиз Қудайдың өмирде сизден не қәлейтуғынын билиў ушын жаңа ойлаў тәризин раўажландырып атырсыз ба (Римликлерге 12:2)? Биздиң тек бир өмиримиз бар, солай етип оны Қудай ушын қымбатлы етейик. Ийсаға ерисип ҳәм Павелге еликлеп қолыңыздан келгенин етиң; Сулайман сыяқлы жарыстан алаңламаң ямаса жолдан таймаң. *АВТОР ҲАҚҚЫНДА: Жорж Ҳоук, университет профессоры, шаңарағы менен 2000-жылғы Олимпиада ойынлары өткерилген Австралияның Сидней қаласында жасайды.