Бай болыў жақсы ма?
Егер сиз мәсихшилерден сорасаңыз, ҳәр түрли жуўаплар алыўыңыз мүмкин, ҳәм ҳәр бир жуўап сол адамның бай ямаса бай болғысы келетуғынлығына байланыслы болады! Көп бай мәсихшилер өз байлығын ақлайды, ал көп бай болмаған мәсихшилер оларды айыплайды. Бай болыў ҳаққында Мухаддес Китаптың позициясы қандай? Биринши Тиметейге 6-бап бизге еки бөлимли жуўап береди – бай болғысы келетуғын мәсихшилер ушын ҳәм аллеқашан бай болғанлар ушын. Бул жуўап гүмис ақшаның еки тәрепиндегидей. Бир тәрепинде бай болғысы келетуғын мәсихшилер ушын хабар: “Мени қәлеме!” Екинши тәрепинде аллеқашан бай болған мәсихшилер ушын хабар: “Мени жыйнама!”
Қәлеме! Биринши Тиметейге 6:6-10 бай болғысы келетуғын мәсихшилер ҳаққында сөз етеди. Барлық дәлиллерге қарамастан, көп адамлар әли де байлық бахыт алып келеди деп ойлайды. Бул адамлар мискин болмаўы мүмкин, бирақ олар Қудай оларға берген нәрселерге қанаатланбайды. Мәселе сонда, олар көбирек қәлейди. Биз бәримиз: “Мен бай болғысы келетуғын категорияда емеспен!” деп айтыўымыз мүмкин. Бирақ өзимизден бир неше сораў сорайық. Үйлеримиздиң баҳасын қалай жақсылаў ҳаққында қанша ўақыт ойлаймыз? Көбирек ақша табыў жоллары ҳаққында көп ойлаймыз ба? Ақшаны бериў қыйын ба? Биз Ийемиз берген нәрселерге қанаатланғанбыз ба, ямаса көбирек қәлеймиз бе?
Бай болғысы келетуғын мәсихшилер, әдетте, өз қәлеўлериниң қәўиплеринен хабардар емес. Олар көбирек ақшаны басқара аламыз деп ойлайды, ҳәм ҳәтте олар өз қәлеўлерин “оны Ийе ушын қолланбақшымыз!” деп ақлайды. Олар қандайдыр бир жол менен Ийемиздиң анық айтқан сөзине истисна болып қаламыз деп ойлайды: “Ҳеш ким еки хожайынға хызмет ете алмайды. Я ол бирин жек көреди ҳәм екиншисин сүйеди, я ол бирине берилген болады ҳәм екиншисин нәзерине илмейди. Сиз Қудайға ҳәм Ақшаға хызмет ете алмайсыз!” (Мат. 6:24). Ийемиз орта жол қалдырмағанына итибар бериң. Оның айтқан сөзин түсинбеў қыйын. Бай болғысы келетуғын адамлар Ийемизди ҳәм Оның Патшалығын төменги дәрежеге, ал ақшаны жоқары дәрежеге қояды. Олар оны мойынламаўы, жасырыўға тырысыўы, ҳәтте оған алданыўы мүмкин – бирақ бул ҳақыйқат!
Бай болғысы келетуғын мәсихшилер келисиўи мүмкин, ҳәм сонлықтан олар ақшаға “хызмет етпеймиз”, бирақ оған болған қәлеўлерин өте төменги дәрежеде сақлаймыз дейди. Бул Қудайға унамлы еситиледи, бирақ бир мәселе бар. Адам бай болғысы келгенше, ақшаға болған сүйиўшилик приоритетлер тизиминде жоқарыға көтериледи. Бул ҳәр дайым болады! Егер сиз бай болғысыңыз келсе, Қудайды разы ете алмайсыз. Биринши Тиметейге 6:6-10 истисналарға жол қоймайды. Бул анық бап бизде бар нәрсеге қанаатланыўымыз керек екенлигин көрсетеди! Ҳәм Мухаддес Китап бизден Ийемиз бизге күш бермейтуғын нәрсени ҳеш қашан сорамайды. Сонлықтан 8-аятта айтылғандай, егер биздиң тийкарғы азық-аўқат ҳәм кийим-кешекке болған мүтәжликлеримиз қанаатландырылса, биз қанаатлана аламыз ҳәм қанаатланыўымыз керек! Ҳәм биз тийкарғы мүтәжликлеримизди қанаатландырыў ушын не керек екенлигин ойлағанда, бул Жазыў 1-әсир экономикасы контекстинде жазылғанын, ал 21-әсир материализминде емес екенлигин умытпайық. Қанаатланыў жағдайларға бейимлесиў арқалы келеди, ал байлық жыйнаў арқалы емес!
Биринши Тиметейге 6:10, Мухаддес Китаптағы ең көп қате цитата келтирилген аятлардан бири, “ақша” барлық жаманлықтың тамыры деп айтпайды, бирақ “ақшаға болған сүйиўшилик барлық жаманлықтың тамыры” дейди. Бай болғысы келетуғынларға келетуғын жаманлықлардың айырымлары 9-аятта келтирилген: “сыналаў... тузақ... ақылсыз ҳәм зыянлы қәлеўлер... ҳалакат ҳәм жоқ болыў”. Жақсы тизим емес! Ҳәм бул тизимде “егер” ямаса “мүмкин” деген сөзлер жоқ екенлигине итибар бериң. Бай болғысы келетуғын мәсихшилер тузаққа түседи, өзлери басқара алмайтуғын ақылсыз ҳәм зыянлы қәлеўлерге шөгеди. “Ҳалакат ҳәм жоқ болыў” орнына келтирилмейтуғын жоғалтыўды суўретлейди. Сонлықтан егер сиз бай болғысы келетуғын мәсихши болсаңыз, қателеспең, сиз жоғалтасыз. Сиз аспанға барасыз, бирақ бул өмирде көп қуўаныш ҳәм берекетти жоғалтасыз, ҳәм келешек өмирде сыйлықты орнына келтирилмейтуғын жоғалтасыз (1 Кор. 3:13-15). Сиз ҳәтте “ийманнан адасып” ҳәм “қайғыға батып” қалыўыңыз мүмкин (1 Кор. 3:10). Бул ҳеш қашан сизге болмайды деп ойламаң. Бәлким, ол аллеқашан болғандыр!
Бай болғысы келетуғын мәсихшилер ушын жалғыз қутқарылыў – олардың өмирлеринен ақшаға болған сүйиўшилик ҳәм бай болыў қәлеўин жоқ етиў. Бул айтыўға аңсат, бирақ орындаўға қыйын болыўы мүмкин, бирақ Мухаддес Китаптағы қалай етиў керек деген көрсетпелер 1 Тиметейге 6:11-де берилген: “Булардың бәринен қашың ҳәм әдалатқа умтылың”. Биз бәримиз бул буйрыққа қулақ салыўымыз керек, себеби ақшаға болған қәлеў биздиң ойларымызға ҳәм турмыс тәризимизди таңлаўымызға оңайлық пенен кирип келеди. Байлыққа болған қәлеўден қашыў ҳәм әдалатқа умтылыў өз-өзинен болмайды. Қудай бизден ақшаға болған сүйиўшиликни жоқ етиў ушын ҳәрекет етиўимизди күтеди.
Ийемиздиң күши арқалы бул қыйын ўазыйпа орынланыўы мүмкин. Бириншиден, өзиңиз бенен алып кете алмайтуғын мүлклерге (1 Тиметейге 6:7) артықша баҳа бериўден “қашың”. Ҳәзир өте әҳмийетли көринетуғын материаллық мүлклер – үйлер, мебель, кийим-кешек, машиналар, компьютерлер, уяўлы телефонлар ҳәм электронлық үскенелер – биз бул жерден кеткенимизде қәдирсиз болады. Екиншиден, материализмнен “қашың” (1 Тиметейге 6:8). Тийкарғы мүтәжликлериңиз қанаатландырылғанда қанаатланыўлы болың! Бул тутыныўға бағдарланған жәмийетте өте қыйын, онда биз үнеми қызықтырыўшы рекламалар менен бомбаланамыз. Биз бәримиз “не қәлеймиз” ҳәм “неге мүтәжбиз” арасындағы айырмашылықты итибар менен ажыратыўымыз керек. Биз шаңарағымызға ҳақыйқатында керек болғаннан үлкен машина ямаса үй сатып алыў қызығыўшылығынан өмиримиз ушын қашыўды әмелге асырыўымыз керек. Биз саўда орайларында, арнаўлы дүканларда, каталогларда ҳәм интернет сайтларында керек емес сатып алыўлардан қашыўды әмелге асырыўымыз керек. Үшиншиден, биз көбирек ақша табыў жолларын ойлап табыўға көп ўақыт сарплаўдан қашыўымыз керек (1 Тиметейге 6:9). Көбирек ақшаға болған гүманлы мүтәжликни шаңарақ ҳәм шіркеў менен өткеретуғын ўақыттан алдын қойыў аңсат. Ақыр-аяғында, мәсихшилер менен ушырасып, адамларға емес, ал нәрселерге сүйиўшилик ҳәм ғамхорлық етиўге қатнасыў арқалы “әдалатқа умтылың” (1 Тиметейге 6:11). Биз бәримиз керек емес шығынларды азайтыўымыз керек, сонда биздиң көбирек ўақтымыз ҳәм ресурсларымыз Ийемиз ҳәм басқаларға хызмет етиўге бағдарланыўы мүмкин. Егер биз Қудайды разы еткимиз келсе, бай болыў қәлеўинен өмиримиз ушын қашыўымыз керек! Келиң, оны тағы бир мәрте айтайық: Бай болыўға тырыспаң!
Жыйнамаң! Гүмис ақшаны аўдарып, 1 Тиметейге 6:17-19-дағы бай мәсихшилер ушын хабарға қарағанымызда, мәсихшиниң ақшаны ақыллы басқарыў қәбилети өте әҳмийетли екенлигин түсиниўимиз керек. Ҳақыйқатында да, Ийемиз айтты, биздиң ақшаны басқарыў тараўындағы садықлығымыз Оның патшалығының ҳақыйқый қымбатлы ислерин басқарыў қәбилетимиздиң сынағы. “Егер сиз дүньялық байлықты басқарыўда исенимли болмаған болсаңыз, ким сизге ҳақыйқый байлықты исенип тапсырады?” (Лк. 16:11). Биз бәримиз бул ақша мәселесинде сыналғанбыз. Биз сынақтан өттик пе? Муғдары әҳмийетли емес. Биздиң минезимиз бир долларды қалай басқарыўымыз бенен анықланыўы мүмкин (Лк. 21:2).
Гүмис ақшаның екинши тәрепинде, бай мәсихшилер ушын хабар: “Мени жыйнамаң!” Бай болғысы келиў гүна болса да, бай болыў гүна емес. Қудай мәсихшини ҳәр қандай жоллар менен бай етиўи мүмкин. Бирақ, егер Қудай бизди бай етиўди таңласа, ақшаны жыйнаў, оны тек өзимиз ушын, ал Қудай ушын емес қолланбаў гүна болады (1 Тиметейге 6:17-19). Бул аятларда банк есап ямаса инвестицияларға ийе болыў қате деп айтылмайды, бирақ исенимлилердиң барлық ақшасын өзлери ушын сақлаўы қате. Жыйнаў ҳәм сақлаў арасындағы шегара қаерде екенлиги ҳаққында сораў туўылғанда, Паўыл Тиметейге биринши хатын жазғанда қандай бай мәсихшилерди нәзерде тутқанын умытпайық. Оларда бүгинги көп мәсихшилерде бар портфельлер жоқ еди – ҳәтте салыстырмалы түрде де. 1-әсир стандартлары бойынша, бүгинги күнде көбимиз бай категориясына киремиз, сонлықтан Ийемиздиң буйрықларына бойсынайық! Ҳаў, “жаўынлы күн” мүтәжликлери ушын сақлаў деген нәрсе бар. Бирақ әтирапымызға қарайық – көп исенимлилер ҳәм мәсихши хызметлер ушын, шет елде де, үйде де ҳәр күни жаўын жаўып тур.
1 Тиметейге 6:17-19-да бай мәсихшилер не ушын “мени жыйнамаң” хабарына қулақ салыўы керек екенлигиниң бир қатар себеплери келтирилген. Бириншиден, бизде көп ақша ҳәм нәрселер болғанда, тәкаббар болыў аңсат. Сондай-ақ, Қудайға емес, ал банк есабыңызға қәўипсизлигиңиз ушын исениўиңиз итималлығы жоқары (1 Тиметейге 6:17). Екиншиден, байлықлар белгисиз. “Ақшаның қанатлары бар” деген сөз тек ғана сүйикли сөз емес – ол Нақыллар 23:5-тен келеди. Үшиншиден, бизге ҳақыйқатында қуўаныш алып келетуғын нәрселерди Қудай береди, ал ақша менен сатып алынбайды (1 Тиметейге 6:17) екенлигин умытамыз. Биз бул сабақты қашан үйренемиз?
Паўылдың 1 Тиметейге 6-дағы “ақша ҳаққындағы сөзиниң” жақсы жаңалығы сонда, биз оны өзимиз бенен алып кете аламыз! Әлбетте, сөзсиз емес, жетинши аят анық көрсетип турғандай. Биз бул жерден өзимиз бенен алып келген мүлк муғдары менен кетемиз – ҳеш нәрсесиз! Бирақ, егер биз оны бул жерде жер жүзинде бөлисиў арқалы аспанлық ғәзийнеге айырбасласақ, байлығымызды аспанға алып кете аламыз. Бай мәсихшилер жыйнаўды тоқтатып, жомарт болғанда, байлықларын Қудайға унамлы мақсетлер ушын қолланғанда, олар оны өзилери бенен алып кете алады. Олар тек ғана келешек ушын инвестициялап қалмайды, бирақ ҳәзир мол өмирди бастан кеширеди. Бул “ҳақыйқый өмирди ийелеў” дегенди аңлатады (1 Тиметейге 6:19).
“Жомарт ҳәм бөлисиўге ықласлы болыў” бай мәсихшилер жәрдем излеп жүрген ҳәр бир адамға ямаса хызметке бериўи керек дегенди аңлатпайды. Айырмашылықсыз бериў ҳақыйқатында жағдайды жаманластырыўы мүмкин, мүтәж адамларда денсаўлыққа зыянлы тәўекеллик жаратып, хызметлерде нәпсиқумлық ақша табыў схемаларына алып келиўи мүмкин. Бай мәсихшилер ақыллылықты қолланбаўы, ҳақыйқый мүтәжликлерди тексериўи ҳәм Қудай олардың қашан ҳәм қаерде бериўин қәлейтуғынын анықлаўы керек.
Егер сиз бай болсаңыз, ақшаңыздың әҳмийетли муғдарын бериў таңлаў емес, ал буйрық екенлигин умытпаң. Бул тек ғана Ийемиз сизге қаерде бериўди қәлейтуғыны ҳәм сиз аспанға қанша алып кеткиңиз келетуғыны мәселеси! Умытпаң, Ийемиз Ийса айтты: “Өзиңиз ушын жер жүзинде ғәзийне жыйнамаң, онда күйе ҳәм тот жоқ етеди, ҳәм онда уррылар кирип урлайды. Бирақ өзиңиз ушын аспанда ғәзийне жыйнаң, онда күйе ҳәм тот жоқ етпейди, ҳәм онда уррылар кирип урламайды. Себеби ғәзийнеңиз қаерде болса, жүрегиңиз де сол жерде болады” (Мат. 6:19-21).
Берекет болың! Қудай бизге ақшамызды Оның даңқы ушын ақыллы қолланыўға имканият бергени қандай берекет! Исрайыллылар менен Мысырдан шыққан алтынның бир бөлеги Табынақ қурылысы ушын еркин берилгендей, биз де қолымыздан өткен “алтынды” алып, оны Қудайға даңқ алып келетуғын нәрсе ушын ықласлы инвестициялай аламыз. Өкинишке орай, Мысырдан шыққан алтынның бир бөлеги Қудайдың халқын тузаққа түсирген бузаў пүткенине айланды. Қандай сабақ! Ақшаның өзи нейтрал, бирақ қолымыздан өткен ҳәр бир гүмис ақшаның еки тәрепи бар. Келиң, нәпсиқумлық пенен көбирек ақша излемейик, ямаса бизде бар ақшаны жыйнамайық. Егер биз Қудайды разы еткимиз келсе, ақшаға қарағанымызда ҳәм оны басқарғанымызда 1 Тиметейге 6:6-11,17-19 буйрықларына бойсыныўымыз керек.
Дэвид Р. Рейд