Июль/Август 2022 –Ырыс ҳәм Ҳақыйқат Журналы
СОРАЎ: Икиюзлилик недир?
ЖУЎАП: The Random House Dictionary Of The English Language«икиюзлилик»ти былай анықлайды:
- 1. Өзинде жоқ пазыйлетли минез-қулқы, мораллық яки диний исенимлери яки принциплери бардай болып көриниў.
- 2. Қәлеген яки жәмийетшилик тәрепинен мақулланған қатнасқа ийе болыўды дәўа етиў.
Сөзликтиң айтыўынша, бул сөздиң келип шығыўы әййемги греклерге барып тақалады. Олардың тилинде гипокрит«сахна актёры, демек, өзи ким емес, сол болып көринетин адам» еди. Анық ҳәм түсиникли; буннан да анық болыўы мүмкин емес еди.
Бизлердиң Ийемиз Ийса фарисейлерди, яҳудийлердиң елита топарының ағзаларын, ашықтан-ашық «икиюзлилер» деп атады ҳәм оларға не ушын налет айтып атырғанының себеплерин келтирди (бирнеше мысаллар ушын Мт. 23 NKJV қараң). Қарапайым халық әдетте фарисейлерге күнделикли турмыс ушын дурыс ҳәм надурысты үйретиў ушын қарар еди. Инжилде фарисейлер көп усыллар менен жазыўшылар менен бирге байланыстырылады, олар баспахана ойлап табылыўынан бирнеше әсир алдын Мухаддес Жазыўларды қолда көширген адамлар еди. Олар Қудайдың Сөзин дәл көшириўде өте дыққатлы еди, бирақ олар Мухаддес Жазыўлар сөз ететуғын Бирди қабыл етпеди.
Ийемиз Матта 23-баптың дәслепки аятларында фарисейлердиң қандай екенлигин көрсетти. Ол олардың «Мусаның орнына отырғанын» айтты (2-аят JND). Олар Мусаның орнын ийелеген еди, оған халық ҳүким етилиў ҳәм Қудайдың нызамларын ҳәм қағыйдаларын үйрениў ушын келер еди (Шығ. 18:13-16). Сол орынды есапқа алып, Ийемиз Маттада халыққа былай деди: «Сонлықтан олар сизлерге не айтса, соны орынлаң ҳәм ислең, бирақ олардың ислерине қарап ислемең; себеби олар айтады, бирақ ислемейди» (3-аят). Соңынан Ол олардың ислериниң бирнеше анық мысалдарын келтирди, олардың икиюзлилигин көрсетип (4-7-аятлар). Жазыўшылар ҳәм фарисейлер нызамның ҳәрипин суўыққанлық пенен ҳәм дәл үйретиўи мүмкин еди, бирақ олардың турмысы ҳәм әмеллери Қудайдың Өз халқының қандай жасаўын қәлегенлигинен толық қарама-қарсы қатнасты көрсетти.
Матта 15:1-20 Ийемиз Өз дәстүрлерине ҳәм ой-пикирлерине сүйенип, Мухаддес Жазыўлардың анық тәлимин қалай жоққа шығарғанын көрсетти. Олардың дәстүрлери олар ушын Қудайдың Сөзинен де әҳмийетлирек еди. Өкинишке орай, бул бүгинги күни христиан дүньясында – дәўа ететуғын Шіркеўде – өте кең таралған өзгешелик. Мухаддес Китаптың анық үйрететуғын көп нәрселери дәслеп бурмаланды, соңынан христиан дининиң дәслепки әсирлериндеги басшылар тәрепинен толық тасланды. Бул әсиресе Шіркеў ҳаққындағы ҳақыйқатқа тийисли, дәлирек айтқанда «Жыйналыс» деп аталады. Мәсих сүйген, Өзин қурбан еткен, Ол мухаддеслеп атырған ҳәм Өзине усыныс ететуғын Келин (Еф. 5:23-32), көпшилик адамлардың санасында Мәсих бас ҳәм ҳәр бир ҳақыйқый қутқарылған адам ағза болған тири жан яки организм еди. Өкинишке орай, Шіркеў ҳәзир көп усыллар менен адамлар тәрепинен басқарылатуғын адам жәмийети яки шөлкеми сыпатында көринеди, оның ағзалары әдетте қутқарылған ҳәм қутқарылмаған адамлардан теңдей турады.
Матта 6-да Ийемиз фарисейлердиң айырым әдетлерин көрсетти, оларды «икиюзлилер» деп атады (2,5,16-аятлар). Олар Қудай тәрепинен еситилиў ушын дуўа етиў орнына, адамлар тәрепинен көриниў ҳәм еситилиў ушын жәмийетлик орынларда дуўа етти. Олар ораза тутқанда, жүзлериниң қайғылы көриниси арқалы адамлар олардың ораза тутып атырғанын байқаўына исенимли болды. Олар садақа бергенде, адамлар олардың не ислеп атырғанын көриўи ушын алдыларында керней шалды. Матта 23:5-те Ийемиз Қудай Исрайыллыларға Санлар 15:37-41-де буйырғандай, кийимлериниң мүйешинде кишкене көк шет яки шашақ болыўы орнына, олардың қалай кең көк сызықлар жасағаны ҳаққында пикир билдирди. Олардың ислегенлери Қудайдың мақуллаўын алыў ушын емес, бәлки адамларды өзлериниң тақуалығы менен таң қалдырыў ушын еди. Олар өзлериниң арсыз яки принципсиз жолларын узақ жәмийетлик дуўалары ҳәм аспазлықта қолланған шөплердиң жапырақларын оннан бирин бериў сыяқлы кишкене детальлардағы дурыслықты талап етиўлери менен жасырыўға тырысты. Турмыстың ең кишкене детальларында да ар-намыслы болыў мақтаўға ылайық, бирақ «аўырырақ мәселелерди… әдалат ҳәм рәҳим ҳәм исенимди» (Мт. 23:23) умытыў баҳасына емес.
Бүгинги күни бизлер ҳаққында не айтамыз? Бизлер қаншалық динши яки қаншалық жақсы екенлигимиз бенен адамларды таң қалдырыўға тырысамыз ба, ал ҳақыйқатта бизлер нызамсыз, өз билгенин ислейтуғын ҳәм тек ғана жақсы көриниўге тырысамыз ба? Бул Қудай налетлейтуғын икиюзлилик. Ол жүректи билетуғын Қудай. Жүреклеримиздиң ең терең жерлеринде Ол көрмейтуғын ҳәм билмейтуғын, ҳәм Ол әшкара ете алмайтуғын ҳеш нәрсе жоқ. Инжилди оқың. Ийсаны үйлерине аўқатланыўға шақырған фарисейлерге қараң, гүя олар өзлериниң миймандослығын көрсеткендей; бирақ шақырыўлар ҳақыйқатта Оны сынлаў ушын себеп табыў ушын еди. Ол Өз даналығы менен олар менен гүрести, ҳәрдайым оларды шатастырды.
Бизлер көпшилик фарисейлердиң икиюзли болғанын көрдик, бирақ Мухаддес Жазыў бизлерге кеминде еки ҳадал адам ҳаққында айтады, олар менен бизлер бир күни аспанда ушырасамыз. Никодим излеўши еди, ол Юханна 3:1-21-де түнде Ийсаға сораўлары менен келди. Кейин бизлер оның Ийсаны абайлап қорғағанын көремиз (7:50-51), ҳәм Юханна 19-да ол толық берилген еди, Аримафеялық Юсуфқа Ийемиздиң денесин кресттен түсирип жерлеўге жәрдем берди (38-42-аятлар).
Тарсустық Шаўыл, апостол Павл деген ат пенен белгили, Филиппиликлерге 3:5-те өз мойынлаўы бойынша «фарисей» еди. Ҳәўарийлердиң ислери 26-да ол Ийемиз Ийсаның атына ҳәм излеўшилерине қарсы қолынан келген барлық нәрсени қалай ислегенин айтты. Ийемиз оған көрингеннен ҳәм ол қутқарылғаннан кейин, ол өзиниң үлкен ынтасын көп жыллар даўамында Ийемизге хызмет етиўге бағышлады, ҳәм ақырында өзиниң хызметин шейитлик пенен мөрледи. Басқа фарисейлер де исенимли болды, бирақ олар фарисейлик ой-пикирлерин таслаў қыйынға түсти (15:5). Бирақ, умытпаң, Қудай икиюзлилерди де қутқарыўға ҳәм олардан тамаша әўлийелер жасаўға таяр!
Ийемиз бизлерге жәрдем берсин, Оған исенгенлерге икиюзли болмаўға, бәлки өз жолларымызда ҳадал ҳәм ашық болыўға, Оның даңқы ҳәм мақтаўы ушын турмыс кешириўге!
Жуўап берген: Евгений П. Веддер, киши.
