Ҳақыйқый табыныў – Оның мүнәсип атына, шахсына ҳәм кәмил еркине кишипейиллик пенен, ҳүрмет пенен бас ийиўши жүректен ҳәм ерктен ибараттыр.
Сиз табыныўшысыз ба?
Бүгинги күнде «табыныў» үлкен әҳмийетке ийе – бәлким, христиан китапханаларының музыка бөлиминдеги ең үлкен ҳәм ең тез өсип атырған категория. Көпшилик шіркеўлерде ҳәзир толық штатлы табыныў жетекшиси ҳәм жекшемби күни таңғы хызметтиң әҳмийетли бөлиминде жәмәәтти басқаратуғын табыныў топары бар.
Табыныў не? Ингилис Жаңа Ўәсиятымызда «табыныў» деп ең көп аўдарылған грек сөзи «проскунео» болып табылады. Ол «бас ийиў, ҳүрмет көрсетиў» дегенди аңлатады. Әдеўир дәлиллирек айтқанда, ол «қарай өбиў» ҳәм «бас ийиў» 1 ямаса «жүзтубан жығылыў» дегенди аңлатады. Жырақ Шығыста ол ҳәтте «тизеге шөгип, маңлайы менен жерге тийиў» дегенди де аңлатады. 2
Мысал ушын, қызы өлим алдында турған синагога баслығы да, қызы жинге ийеленген сиро-финикиялы әйел де «Оның аяғына жығылды» (сөзбе-сөз, табынды), Хожаның жәрдемин сорады (Лука 8:41; Марк 7:25 NIV). Ийса көзин ашқан соқыр адам да Оған усылай «табынды» (Юханна 9:38).
Поза ямаса диспозиция? Орын ямаса көзқарас? «Проскунео» Жаңа Ўәсиятта 60 мәрте ушырасатуғынын, бирақ ҳеш қашан шөлкемлескен, рәсмий ямаса рәсмий әмелге ишара етпейтуғынын анықлағанымда, мен қызықтым. Керсинше, «табыныў» Хожамыздың мүнәсиплигине өз-өзинен, еркин, жеке жуўап болған, көбинесе көшеде ямаса басқа жәмийетлик орында, адам Оны ушыратқанда ҳәм инстинктив түрде Оның аяғына бас ийгенде болған.
Оның усынысы бойынша, Ийса табыныў ушын дурыс орын ҳәм көзқарасты, барлық адамлар арасынан, әдепсиз, яҳудий емес әйел менен талқылады. Ол айтты, биз қай жерде табынамыз, бул мәселе емес – «бул таўда да емес» (самариялықлардың муқаддес жери) ҳәм Ерусалимде де емес (яҳудийлердиң муқаддес жери). Булар әҳмийетли емес. Форманың әҳмийети жоқ. Мен қалай табынаман ҳәм сиз ямаса олар қалай табынады деген талқылаў шешилди. Қудай бир форманың механикасы, рәсими ямаса сиясий дурыслығына әҳмийет бермейди. Ҳақыйқый табыныў руўх мәселеси – жүректиң көзқарасы.
Қутқарыўшымыз ҳәм Қудайымыз алдында бас ийиў Оның қорқынышлы қәдир-қымбатына ҳәм мүнәсиплигине ҳәрдайым сәйкес жуўап болып табылады, бирақ ҳақыйқый табыныў шіркеў рәсими, формасы ямаса әмелияты мәселеси болғаны сыяқлы, физикалық поза мәселеси де емес. Ҳақыйқый табыныў – Ата қәлейтуғын түр – Оның мүнәсип атына, шахсына ҳәм кәмил еркине кишипейиллик пенен, ҳүрмет пенен бас ийиўши жүректен ҳәм ерктен ибараттыр.
Табыныў ҳәр қандай жерде, ҳәр қандай ўақытта жүз бериўи мүмкин. Биз Қудайымыз ҳәм Атамыздың сүйиспеншилигине, жақсылығына ҳәм даңқына қаншалық көп итибар берсек ҳәм оған шүңғыл кирсек, Оны қаншалық көп тыңласақ, Оның қатнасыўынан қаншалық көп ләззет алсақ ҳәм өз-өзинен ҳақыйқый табыныў менен жуўап берсек, соншалық жақсы болады. Бул түн ортасында төсекте болыўы мүмкин. Бул жолда машинада болыўы мүмкин. Бул үйде, мектепте ямаса жумыста күнделикли әдетлердиң ортасында – ямаса күн даўамында басқа көп орынларда ҳәм жағдайларда болыўы мүмкин.
Бул мақаланы жазып атырғанымда, мен бир кексе әўлийениң жерлеў мәресимине қатнастым. Оның мақтаў сөзинде, сөйлеўши газетадағы некрологтан цитата келтирди, онда ол Христиан Жыйналысында «табынған» болса да, бул апа-қарындас ҳақыйқатында «ҳәр күни, ҳәр саат, ҳәр минут» табынған, өйткени ол өзин пидайылық пенен ҳәм шын жүректен Хожасына әйел, ана, әже, қоңсы ҳәм шіркеў ағзасы сыпатында хызмет еткен.
Қосымша өлшем Басқа бир грек сөзи, кемнен-кем «табыныў» деп аўдарылған, пүтин табыныўдың тағы бир әҳмийетли элементин киргизеди. «Латреуо» тек 20 шамасында мәрте ушырасады ҳәм әдетте «хызмет етиў» ямаса «диний хызмет ямаса ҳүрмет көрсетиў» деп аўдарылады. 1 Бирақ, ол бир неше әҳмийетли жағдайларда «табыныў» деп аўдарылған.
Ҳәўарийлердиң ислери 7:42 де, ежелги Исраилдиң исенимсизлиги себепли, «Қудай жүзин бурып, оларды аспан денелерине табыныўға берди». Судта, Паўыл яҳудийлер ушын бидъат ямаса секта деп есапланған нәрсеге муўапық Қудайға табынғанын мойынлады (Ҳәўарийлердиң ислери 24:14). Бәлким, бул сөздиң усылай аўдарылған ең әҳмийетли жағдайы Филиппиялықларға 3:3 те, онда «Қудайдың Руўхы арқалы» табыныў сүннетке – яғный, сыртқы, физикалық, рәсмий, нәтийжесиз Қудайға хызмет етиў формаларына қарама-қарсы қойылған. Бул сөздиң мысаллары тек ғана табыныўшы позаны, руўхты ямаса көзқарасты емес, ал табынылғанның еркин орынлаўға пүтин адамның диспозициясын, табыныў өмирине толық берилгенликти көрсетеди: бул кимлик; бул миссия.
Хызмет сыпатындағы табыныўдың бул мәниси, оның усылай аўдарылған тағы үш жағдайында да көрсетиледи. Ҳәўарийлердиң ислери 27:23 те, даўылдан қатты чайқалған кемениң палубасында, Паўыл қорқып турған жолаўшыларына айтты: «Өткен түнде мен кимдики болсам ҳәм кимге хызмет етсем (латреуо), сол Қудайдың периштеси қасымда турды». Бул Паўылдың кимлиги, ол ким: оны толық ийелеген ҳәм ол ынталылық пенен хызмет ететуғын ҳақыйқый Қудайға табыныўшы.
Римликлерге 12:1 де Паўыл бизди денелеримизди Қудайға тири қурбанлық сыпатында усыныўға шақырады, бул биздиң «ақылға уғрас хызметимиз» (KJV) ямаса «руўхый табыныўымыз» (NIV), ямаса «руўхый табыныў хызметимиз» (NASB). Ҳәр бир жағдайда, сөз «латреуо». Денелеримизди усыныў анық түрде «өзгертилген» өмирде (Римликлерге 12:2) көрсетилген ынталы, пүтин адамның табыныўын көрсетеди.
Ийсаның Шайтанның Оған «табыныў» (проскунео) усынысына жуўабында (Матта 4:9-10) Ол еки сөзимизди де қолланған: «Жазылған: ‘Хожаң Қудайыңа табын (проскунео) ҳәм тек Оған ғана хызмет ет (латреуо)’». Бул толық пакет – «көзқарас табыныўы» ҳәм «ҳәрекет табыныўы».
Демек, ҳақыйқый табыныўшылар – жүреги, руўхы ҳәм көзқарасы Қутқарыўшы Қудайымыз алдында ынталылық пенен ҳәм өз-өзинен қорқынышлы ҳүрмет пенен бас ийген, ҳәм пүтин өмири ҳәм ерки Оған Оның хызметшилери сыпатында Оған ҳүрмет ҳәм даңқ алып келиў ҳәм Оның мақсетлерин орынлаў ушын бас ийген адамлар.
Таныс сүўрет Ийсаның сатқынлығынан алдынғы көринис, яғный Вифаниялық Мария Оны қымбат баҳалы әтир менен майлағанда (Матта 26:6-13; Марк 14:1-9; Юханна 12:1-8) табыныўға байланыслы әмелде комментарий болып табылады. Табыныўшы – әтирлер ҳәм хош ийис затлар жоқары баҳаланатуғын ҳәм тек ғана өте арнаўлы жағдайларда үнемли қолланылатуғын әйел. Ол нәзик, нәзик алебастр ыдысты – өзи де өте қымбатлы – сындырады ҳәм шексиз пидайылық пенен, қымбат баҳалы ишиндеги барлық 3 затты Қутқарыўшының денесине мол етип қуяды.
Ол жердеги басқалар оның қуйған әтири пүтин жыллық мийнет ҳақына тең екенин биледи. Бул Хожаға «ҳәр күни, ҳәр саат, ҳәр минут» берилгенликтиң жемиси болған табыныўды көрсетеди. Бул әйел бундай сумманы қалай жыйнады? Бул қәзинени сатып алыў ушын қанша ўақыт жыйнаған еди? Оны өзиниң жеке қәзинелери арасында қанша ўақыт сақлаған еди? Оны арнаўлы усы мақсет ушын сатып алған ба еди? Әлбетте, биз билмеймиз, бирақ биз оның оны өзиниң қорқынышы ҳәм меҳириниң пүтинлей ийелеген объекти болған Шахсқа еркин түрде мол етип бергенин билемиз.
Руўхый өлик Яҳуда ҳәм руўхый сезимсиз он бир ҳәўарий оның ҳәрекетин исрапшыллық деп қатты сынға алды; оның әҳмийетли баҳасын кедейлерге жәрдем бериў ушын қолланған жақсырақ. Бирақ Ийса бул ҳәрекетти, бәлким, Оның пүтин жердеги хызмети даўамында Оған көрсетилген басқа ҳүрмет ямаса итибардан да көбирек баҳалады. Бул Оның жердеги ең соңғы миссиясының ажыралмас бөлеги болған Оның жерлеўин алдыннан билдирди. Солай етип, бул «Хожаның аяғында отырып, Оның айтқанларын тыңлаған» (Лука 10:39) Марияның Ийса ҳәм Оның миссиясы ҳаққында басқа жүзлеген шәкиртлери ямаса ҳәўарийлеринен де тереңирек түсиникке ийе болғанын қатты көрсетеди. Хожасы ҳәм Оның сөзлери менен итибарлы шуғылланыў оған Оның жанын қуўантқан табыныўды көрсетиўге имкан берди, ҳәтте Оның менен болған қатнасықлары терең болмағанлар оны түсинбесе де.
Ийса табыныўдың бул сапасын басқа хызметлерден де жоқары қойды. Басқа жерлерде Ол бизден кедейлерге ғамхорлық етиўди талап етеди, бирақ әпиўайы гуманитарлық қайырқомлық ҳәм Қудайға хызмет етиў арасындағы айырмашылық, ҳәрекет ҳақыйқый руўхый табыныўдан үстинлик ҳәм тийкар сыпатында ағып шыққанда болады (Юханна 4:23-24). Бири адамларға жәрдем береди; екиншиси Қудайды биринши үстинлик сыпатында ҳүрмет етеди, соңынан адамларға пайда келтиреди.
Ийса оның табыныўдағы пидайылық ҳәрекетин соншалық баҳалады, соның ушын ол ҳәм оның табыныўы Инжилдиң ажыралмас бөлеги сыпатында мәңги есте қалдырылатуғынын жәриялады. Бул әҳмийетли билдириў. Гүманды көрсетиў ушын, «үй әтирдиң хош ийиси менен толды» (Юханна 12:3). Оның табыныўының әсери сол жердеги ҳәмме ушын биймәлим, анық ҳәм қашып қутылмас еди; олар оны дурыс баҳалай алмаса да, олар одан әсерленди.
Матта ҳәм Марк Марияның әтирди Ийсаның басына қуйғанын, ал Юханна оның аяқларын майлағанын айтқаны қызық. Бул қарама-қарсылық емес. Ол екеўин де ислеген болыўы керек. Ол оны Оның пүтин денесине, басынан аяғына шекем қуйған ба? Пүтин адамның табыныўы Қудайымыз ҳәм Қутқарыўшымыздың пүтин шахсын қамтып алады ҳәм жаңартады, сондай-ақ «пүтин үйге» әсер етеди.
Жәмәәтлик табыныў? Жәмәәтлик табыныў ҳаққында не айтамыз? Әлбетте, ол қәлеўли. Бирақ жәмәәтлик жумысты ҳеш қашан жеке исенимлилердиң руўхының ҳақыйқый табыныўы менен шатастырмаң, олар Хожасына болған сүйиспеншилигин Оның менен даўамлы, ҳәрдайым, итаатлы жақынлық арқалы билдиреди.
Жәмәәтлик табыныў – мейли гармониялы қосық айтыў, қыстаўлы дуўа етиў, ынталы ўағыз айтыў, ямаса Хожаның кешки аўқамы сыяқлы салтанатлы рәсмий әмеллер болсын – табыныўшылар биринши нәўбетте еркин, өз-өзинен ҳәм өзин-өзи билмейтуғын жеке дәрежеде табыныўшылар болмаса, ҳеш қашан бос формадан артық бола алмайды.
СОҢҒЫ ЕСКЕРТПЕЛЕР
- Вайнның Библиялық сөзлердиң түсиндирме сөзлиги
- Тайердың Жаңа Ўәсияттың грек-инглис сөзлиги
- Мениң Библиямдағы ескертпе жарты литр әтирди көрсетеди.
Билл Ван Рин тәрепинен