Үстем көзқарас – 2018-жыл апрель — Ырайым ҳәм Ҳақыйқат журналы
Санлар 28-29-баптардағы қурбанлықлар
Күнделикли қурбанлықлар (Санлар 28:1-8) Исраил Уәде етилген жерге кириўге таярланып атырғанда, Жаратқан Ийе тәрепинен жүдә әҳмийетли мәселелер көтерилди. Олардың Қудайдың ҳуқықларын тән алыўы биринши орында турыўы керек еди. Сонлықтан Ол: «Мениң қурбанлығым, Мениң отта жандырылған қурбанлықларым ушын Мениң азық-аўқатым, Маған хош ийисли ийис сыяқлы... белгиленген ўақытта» (2-аят, NKJV) деди. Яқуб Беершебадан шығып баратырғанда, Қудай оған жейтуғын азық-аўқат береди деп күткен еди (Бас. 28:20), бирақ ол Қудайға жейтуғын азық-аўқат бериўи керек екенин умытып қойған еди. Сол сыяқлы, биз де көп ўақыт өз ҳуқықларымыз ҳаққында ойлаймыз ҳәм Қудайдың ҳуқықларын умытамыз. Қудайға ҳақыйқый сергитиў бериў ҳаққында тереңирек ойланайық, себеби Оны бүгинги күнде көпшилик адамлар умытып қойған. Қудай бизди азық-аўқатты қәдирлейтуғын етип жаратқан. Сонлықтан, Қудайдың бизден азық-аўқат қәлеўи биз ушын толық түсиникли емес пе?
Исраил Қудайдың азық-аўқаты деп есаплаўы керек болған қурбанлықлар Санлар 28-29-баптарда толық баян етилген. Ҳәр күни еки жас қозы қурбан етилиўи керек еди, бири таңертең, екиншиси кеште (3-4-аятлар). Булар жанып туратуғын қурбанлықлар болып, Ийе Ийсаның қурбанлығының қәдири себепли Қудайға толық берилиўи керек болған ҳүрметти атап өткен. Олар менен бирге, оннан бири ефа1 ун азық-түлик қурбанлығы сыпатында қосылған, төрттен бири ҳин2 сығылған май менен араластырылған (5-аят). Бул азық-түлик қурбанлығы Ийе Ийсаның жердеги пүткил өмиринде көрсетилген инсанийлигиниң кемис емеслиги ҳаққында сөз етеди, Қудай Руўхы тәрепинен қуўатландырылған, майда сүўретленгендей. Биз Оны Қудай алдында меҳир менен еслеп турғанымызда, биз ҳақыйқый азық-түлик қурбанлығын усынамыз. 6-аят буны хош ийисли ийис қурбанлығы сыпатында толық айтады, себеби Мәсихтиң қурбанлығында толық бирлик бар.
Шәмби күнги қурбанлықлар (Санлар 28:9-10) Шәмби күнлери күнделикли қурбанлыққа еки қозы қосылған, күнделикли қурбанлықлардағыдай азық-түлик қурбанлықлары ҳәм ишимлик қурбанлықлары менен бирге. Шәмби Қудайдың мәңги тынышлығы ҳаққында сөз етеди, ҳәм сол күни Мәсихтиң қурбанлығын қәдирлеўимиз азаймайды, керсинше көбейеди.
Айлық қурбанлықлар (Санлар 28:11-15) Руўханийлерди бәнт етиў ушын жумыс жетиспеўшилиги болмайды. Ҳәр айдың басында «Жаратқан Ийеге: еки жас өгиз, бир қошқар ҳәм биринши жылындағы жети қозы, кемшилиги жоқ» (11-аят) арнаўлы жанып туратуғын қурбанлық етилиўи керек еди. Буған ҳәр бир өгиз ушын май менен араластырылған оннан үши ефа ун, қошқар ушын сол унның оннан екиси ҳәм ҳәр бир қозы ушын оннан бири қосылған. Буның жәми «хош ийисли ийис жанып туратуғын қурбанлық, Жаратқан Ийеге отта жандырылған қурбанлық» (13-аят) деп аталған. Солай етип, арнаўлы ўақытлар Исраил тәрепинен арнаўлы байрамды талап еткен, ҳәм ҳәр бир ҳайўан ушын ҳәр түрли пропорциядағы ишимлик қурбанлығы қосылған.
Бирақ ҳәр айда бир ешки баласы да гүна қурбанлығы сыпатында қурбан етилиўи керек еди (15-аят). Бул қылмыс қурбанлығы емес еди, себеби қылмыс қурбанлығы арнаўлы қылмыс жағдайлары ушын еди, ал гүна қурбанлығы гүнаның Қудайға жек көринишли екенин көрсететуғын түп принципине тийисли еди. Сонлықтан, бул гүнаның қамшысы ҳәр бир исраилде бар екенин еслетип турған, биздегидей, ҳәм тек ғана Мәсихтиң қурбанлығы арқалы ол дурыс баҳаланады.
Пасха байрамындағы қурбанлықлар (Санлар 28:16-25) Пасха ҳәр жылы, биринши айдың 14-күни өткерилиўи керек еди. Ол ашытқысыз нан байрамы менен бирге өткерилген, ол 15-күннен баслап жети күн даўам еткен. Еки байрам көп ўақыт бир деп есапланады ҳәм «Пасха байрамы» деп аталады (Шығ. 34:25; Лк. 2:41; Юҳ. 13:1). Ашытқысыз нан жети күн желиўи керек еди, себеби Пасха қурбанлық қаны арқалы кеширилген гүналар ҳәм Мәсихтиң өлими арқалы ҳүким етилген гүна ҳаққында сөз етеди. Ашытқы гүнаның символы, ҳәм жети күн Ийе Ийсаның өлими арқалы оның толық ҳүким етилиўи ҳаққында сөз етеди.
Биринши күни муқаддес жыйын, яғный жыйналыс болыўы керек еди. Бул Жаратқан Ийеге ҳүрмет көрсетиў ушын адамлардың жыйналысы еди; ҳеш қандай жумыс ислениўи керек емес еди, себеби олар Қудайдың жумысын тойлап атырған еди (Санлар 28:17-18). Еки жас өгиз, бир қошқар ҳәм биринши жылындағы жети қозыдан ибарат жанып туратуғын қурбанлық усынылыўы керек еди. Ҳәммеси Мәсихтиң тийпи болып, олардың кемшилиги жоқ екенин көриў ушын итибар менен тексерилиўи керек еди. Жас өгизлер Мәсихтиң қурбанлығының күши ҳаққында сөз етеди; қошқар Оның Қудайға болған берилгенлиги ҳаққында сөз етеди, ҳәм қозылар Оның Атасының еркин орынлаўдағы кишипейиллик итааткарлығын сүўретлейди.
Жанып туратуғын қурбанлыққа май менен араластырылған уннан ибарат азық-түлик қурбанлығы қосылыўы керек еди: ҳәр бир өгиз ушын оннан үши ефа, қошқар ушын оннан екиси ҳәм жети қозының ҳәр бири ушын оннан бири (20-21-аятлар). Азық-түлик қурбанлығы тағы да Ийе Ийсаның кишипейил инсанийлигиндеги шахсы ҳаққында сөз етеди, ҳәм май менен араластырылғаны Қудай Руўхы Оның туўылғанынан баслап ҳәр бир ҳәрекетине сиңип кеткенин аңлатады.
Буларға қосымша, бир ешки гүна қурбанлығы сыпатында усынылыўы керек еди (22-аят). Ешки адамлар ушын алмастырыўшы деп есапланған, оның тағы да адамлардың ишинде жасаған гүнаны еслетиўи менен, ол биздиң алмастырыўшымыз Мәсихтиң қурбанлығы арқалы ҳүким етилиўи керек.
24-аят қурбанлықтың азық-аўқаты жети күн даўамында ҳәр күни Жаратқан Ийеге хош ийисли ийис сыпатында усынылыўы керек екенин көрсетеди. Гүна қурбанлығы биринши күннен кейинги алты күнге қосылмаған сыяқлы көринеди, себеби гүна қурбанлығы жанып туратуғын қурбанлық сыяқлы «хош ийисли ийис» емес. Жетинши күн де муқаддес жыйынды талап еткен (25-аят), ҳеш қандай жумыс ислениўи керек емес еди.
Ҳәптелер байрамындағы қурбанлықлар (Санлар 28:26-31) Ҳәптелер байрамы Пасхадан кейин 50 күн – жети ҳәпте – өткенде болған, сол ўақытта Исраилдиң өниминиң биринши жемислери сыпатында жаңа азық-түлик қурбанлығы әкелиниўи керек еди. Бул күни тағы бир муқаддес жыйын болған, сол ўақытта ҳеш қандай жумыс ислениўи керек емес еди. Бул Еллик күн байрамында Шіркеўдиң туўылыўын сүўретлейди (Ҳаў. 2), сол ўақытта Қудай Руўхы келип, яҳудий ҳәм, бир аздан кейин, мәжусий исениўшилерден ибарат бир денени қәлиплестириўди баслайды. «Жаңа азық-түлик қурбанлығы» Ийе Ийсаның Қудайдың жаңа дәўиринде, Шіркеў дәўиринде, Өзиниң әўлиелери менен бирге екенин көрсетеди.
Жанып туратуғын қурбанлық Пасхада усынылғанға уқсас болыўы керек еди: еки жас өгиз, бир қошқар ҳәм биринши жылындағы жети қозы. Азық-түлик қурбанлығы да сол бирдей еди: ҳәр бир өгиз ушын май менен араластырылған оннан үши ефа ун, қошқар ушын оннан екиси ҳәм ҳәр бир қозы ушын оннан бири (27-28-аятлар). Булар Жаратқан Ийеге хош ийисли ийис ушын еди, ал ешки баласы тағы да гүна қурбанлығы сыпатында «гүналарды кешириў ушын» усынылған (30-аят).
Бул жердеги қурбанлықлар тек ғана биринши жемислер күни бир мәрте усынылған (26-аят), себеби ол Пасха ҳәм Ашытқысыз нан байрамы сыяқлы бир ҳәптелик байрам емес еди. «Биринши жемислер байрамы» (Леў. 23:9-14) Санлар 28:26-дағы «биринши жемислер күнинен» айырмашылығы бар екенин атап өтиў керек. Бәлким, кишкене кесте пайдалы болар.
Биринши жемислер *байрамы* ** (Леўийлер 23:9-14) **Биринши жемислер *күни*** ** (Санлар 28:26)
Пасхадан кейин болған Пасхадан 50 күн өткенде болған
Ийе Ийсаның тирилиўиниң тийпи (1 Кор. 15:20) Шіркеўди ҳәм Мәсихтиң қутқарыў жумысының биринши жемислерин сүўретлейди
Биринши жемислер күни нени сүўретлесе, Шіркеў Оны менен «биринши жемислердиң бир түри» (Яқ. 1:18) сыпатында бирлескен. Бул бизге Шіркеўдиң туўылыўы Мәсихтиң қурбанлығының нәтийжеси екенин еслетпей ме? Еллик күн байрамында келген Руўх биздиң естелигимизде Пасха сөз еткен ҳақыйқатты – Ийе Ийсаның бир уллы қурбанлығын мәңги сақлайды.
Тағы да қурбанлықлар кемшилигиз болыўы керек екени талап етиледи (31-аят). Ийе Ийсадағы пәкликтиң кемис емеслиги ҳеш қашан бузылмаўы керек.
Сурнайлар байрамындағы қурбанлықлар (Санлар 29:1-6) Сурнайлар байрамы болыўынан төрт айға шамалас ўақыт өтти. Бул Еллик күн байрамынан кейинги узақ ўақытты көрсетеди, ол Қудайдың ырайымының кеңейтилген дәўирин баслаған, ал Исраил исенимсизлик жағдайында қалған.
Сурнайлар байрамының өзи Исраилдиң өз жерине қайта жыйналыўын символлайды, Матта 24:31-де айтылғандай: «Ҳәм Ол Өзиниң периштелерин уллы сурнай үни менен жибереди, ҳәм олар Оның таңлаўлыларын төрт самалдан, аспанның бир ушынан екинши ушына жыйнайды». Бул аяттағы «Оның таңлаўлылары» жердеги берекет ушын таңланғанлар. Исраилдиң өз жерине қайтыўының белгилери алдыннан да болған, ҳеш болмағанда салыстырмалы түрде аз санлы адамлар сол жерге қайтарылған. Бирақ, Шіркеў аспанға көтерилгенде, периштелик күш арқалы бул шақырыў уллы жәмийетлик әҳмийетке ийе болады, себеби сурнайлар анық жәрияланған гүўалық ҳаққында сөз етеди.
Көтерилиўге байланыслы «соңғы сурнай» (1 Кор. 15:52) Исраилди қайта жыйнаў ушын сурнайдан әдеўир алдын үн шығарады; бирақ ол «соңғы сурнай» деп аталады, себеби ол Қудай Шіркеўи ҳаққында жердеги соңғы жәмийетлик гүўалық болады. Оның тосыннан алып кетилиўи ең таң қалдырарлық гүўалық болады. Бирақ Исраилге келетуғын болсақ, бул уллы ўақыядан кейин басқа сурнайлар бар.
Сурнай шалыў күни, бир жас өгиз, бир қошқар ҳәм биринши жылындағы жети қозыдан ибарат жанып туратуғын қурбанлық болыўы керек еди, ҳәммеси кемшилигиз. Еллик күн байрамында еки жас өгиз усынылған, басқаша айтқанда қурбанлықлар сол бирдей еди, ҳәм азық-түлик қурбанлығы ҳәр бир ҳайўан ушын сол бирдей еди. Ешки баласы тағы да гүна қурбанлығы сыпатында қосылған, «хош ийисли ийис сыпатында» емес, «гүналарды кешириў ушын». Булардың ҳәммеси күнделикли айлық қурбанлықларға қосылған, Санлар 29:6 көрсетип өткендей.
Гүналарды кешириў күниндеги қурбанлықлар (Санлар 29:7-11) Гүналарды кешириў күни Сурнайлар байрамынан кейин тез арада болған. Тек он күннен кейин, ол Исраилде Қудайдың уллы жумысын символлайды, сол ўақытта азап-ақыр заманның ақырында, «олар Өзлери тескенге қарайды» (Закарё 12:10), ҳәм олар терең тәўбе ҳәм Ийе Ийсаға исеним менен сындырылады. Сонлықтан Исраилге: «Жанларыңызды азаплайсыз», – деп айтылған, олар муқаддес жыйынға жыйналғанда, ҳеш қандай жумыстан тоқтап (Санлар 29:7).
Жанып туратуғын қурбанлық усынылыўы керек еди: бир жас өгиз, бир қошқар ҳәм биринши жылындағы жети қозы, кемшилигиз. Бир ешки баласы гүна қурбанлығы сыпатында, сондай-ақ азық-түлик қурбанлығы сыпатында да усынылған (11-аят). Булар Гүналарды кешириў күниниң тийкарғы қурбанлықларына қосымша еди.
Санлар 29:7-11-де баян етилген Гүналарды кешириў күнинде етилген қурбанлықлар Леўийлер 16-да толығырақ сүўретленген. Ол жерде, Ҳарун гүна қурбанлығының қанын ең муқаддес жерге алып кириўи керек еди, ҳәм ҳайўанлардың денелери лагерден тысқарыда жандырылған. Еки үзиликти дуўа менен салыстырыўда көп пайда бар.
Бирақ сол күни, тийкарғы итибар жыллық гүна қурбанлығына қаратылған болса да, жанып туратуғын қурбанлық умытылмаўы керек еди, себеби ҳәр бир байланыста Қудай даңқланыўы керек. Бул Оның гүнаны ҳүким етиўдеги уллы жумысында да, гүнакарларды берекетлеўде де сол бирдей ҳақыйқат.
Шатырлар байрамындағы қурбанлықлар (Санлар 29:12-40) Шатырлар байрамы мың жыллық дәўирдеги Қудайдың уллы берекетин символлайды. Сонлықтан, бул байрам ушын белгиленген қурбанлықлар әдеўир көп, ол сегиз күн даўам еткен.
Байрам Гүналарды кешириў күнинен тек бес күн өткеннен кейин басланған, себеби Исраил Қудай алдында ҳақыйқый тәўбеде сындырылғаннан кейин, Қудай олардың жүреклерин Өзиниң сүйкли Улына болған шексиз табыныў менен толтырыўды кешиктире алмайды. Биринши күн муқаддес жыйын болыўы керек еди. Бул күни қошқарлар ҳәм қозылардың саны басқа байрам күнлерине қарағанда еки есе көбейген, ҳәм өгизлердиң саны он үши болған. Он үши саны 2х7-ден – кемис емесликтиң (7) гүўасынан (2) – кем. Кем болыўының себеби мың жыллық мәңгилик емес; Қудайдың халқында әли де гүнакар тәбиятлары, сондай-ақ жаңа тәбият болады. Буның тенденциясы төменлеўге қарайды, Ефес өзиниң биринши сүйгисин таслап кеткендей (Аян. 2:4) ҳәм Шіркеўдиң төменлеўи жердеги тарийхы даўамында даўам еткен.
Сегизинши күни барлық жумыслар тоқтап, салтанатлы жыйналыс болыўы керек еди (Санлар 29:35), бул мың жыллықтың уллы берекети Исраилдиң жумысына байланыслы емес, ал толығы менен Қудайдың ырайымына байланыслы екенин жақсы еслетиў. Муқаддес Жазыўдағы 8 саны жаңа басланыў ҳаққында сөз етеди, ҳәм мың жыллық ҳақыйқаттан да Исраил ушын жаңа басланыў болады, себеби олардың қуўанышы олар көрген әсирлер даўамындағы қайғы ҳәм қыйыншылықларға қарама-қарсы шексиз болады. Сегиз күн даўамында ҳәр күни етилген қурбанлықлар Исраилдиң сол 1000 жыллық дәўирде Қудайға ҳүрмет ҳәм мақтаў бериўди тоқтатпайтуғынын көрсетеди. Сегизинши күндеги қурбанлықлар (36-39-аятлар) Сурнайлар байрамы күниндеги ҳәм Гүналарды кешириў күниндеги қурбанлықлар менен бирдей еди.
Бул қурбанлықлар даўамында биз Ийемиз Ийса Мәсих ҳәм Оның жумысы ҳаққында қайта-қайта айтылған нәрселерди көремиз. Оған өмиримизде биринши орынды бериўге, ислеген ҳәм айтқан ҳәр бир нәрсемизде Оны ҳүрметлеўге итибарлы болайық. Оған даңқ болсын!
ЖУЎМАҚЛАЎШЫ ЕСЛЕТПЕЛЕР
- Қурғақ өлшем сыпатында, ол 6,5 галлоннан кем еди (Қысқаша Библия сөзлиги).
- Бир галлоннан сәл артық суйық өлшем (Қысқаша Библия сөзлиги).
Л. М. Грант тәрепинен (бейимлестирилген)
Санлар 28-29-баптарда Яҳўаның үлеси ҳаққында айтылады, Ол Өзиниң халқының табыныўында алыўы керек. Айтып өтиўдиң қәжети жоқ, ҳәммеси Мәсих ҳаққында сөз етеди. Мәсихте Қудай Өзиниң қуўанышын тапты. Леўийлерде Қудайдың Мәсихтеги ҳәм Оның берекетли жумысындағы биздиң қәжетлигимизди қанаатландырған ҳәр түрли қурбанлықлардың аспектиси бар; бирақ бул жерде Яҳўа бул қурбанлықларды «Мениң наным» (Санлар 28:2) деп айтады. Қудайдың жүреги, инсаний тил менен айтқанда, Мәсихтен азықланады. —Арно К. Гаебелейн, бейимлестирилген.