Yoxarı qara– Dekabr 2019 —Inayet we Haqıyqat jurnalı
Parcalar Yoxannes 1 haqqında tүsindirmelerden
Yoxannes injili shın mánisinde Xudaydın kóriniwi,yamasa sırtqı kórsetiliwi, adamlarǵa bul jerde Máshihtiń shaxsında hám Muqaddes Ruwdıń keliwi menen Máshihtiń qayta keliwiniń járiyalanıwı. Máshih dúnyaǵa keldi, hám dúnya Onı bilmedi, hám Ol Óziniń adamlarına keldi, hám Óziniń adamları Onı qabıl etpedi. Ol Atadan dúnyaǵa keldi. Nátiyjede, biz suveren ináyetti kóremiz, bul hár qanday adamdı Máshihti qabıl etiwge yamasa Onı tán alıwǵa alıp keledi. Olar adamnıń erkine qaray emes, al Xudaydan tuwılǵan.
Injil ózi Jaratıwshıdan aldın baslanadı: “Basında Sóz bar edi, hám Sóz Xuday menen birge edi, hám Sóz Xuday edi” (Yox. 1:1 KJV) – Máshihtiń máńgiligin anıq kórsetiw. Sózdiń bolıwı bar; Ol Sóz, Logos, Xudaydın aqıl-oyınıń kórsetiliwi, sebebi “Sóz” ekewi de. Máshih kórsetiw hám Logos ta sebebi Ol Xuday. Tek kórsetiw názerde tutılǵanda, bul rhema, al logos emes. Biraq 3 aqıl-oydıń qanday pikirge iye ekenligin yamasa ol aqıl-oydı qalay kórsetetinin qamtıydı. Xudaydın barlıq danalıǵı Máshihte; Ol sol, hám Ol onıń kórsetiliwi. Danalıq hárdayım adamdı óz pikirlerinde tutqan; “Ómir adamlarǵa Nur edi” (4-ayat), hám sonlıqtan Ol Adam boldı.
Keyin dúnyanıń hám Óziniń húkimi: “nur qarańǵılıqta jarqıraydı” (5-ayat). Bul tábiyatta múmkin emes, sebebi eger nur qarańǵılıqta jarqırasa, onıń jarqırawı ushın qarańǵılıq bolmas edi. Dúnyanıń húkimi nátiyjesi, sebebi “qarańǵılıq onı tүsinbedi” (5-ayat). “Nur qarańǵılıqta jarqıraydı”; ol “jarqıradı” demeydi, gúya ol tek ótken zamanda bolǵanday.
Biz keyin basqa bir haqıyqattı tabamız úyken áhmiyetke iye: “Xudaydan jiberilgen bir adam bar edi” (6-ayat). Xuday adamlar menen bul Nurdi tүsindiriw yamasa qabıl ettiriw ushın qıyınshılıqlar kórdi. Ol bul xabarshını adamlarǵa dıqqatın awdarıw ushın jiberdi; “sol adam Nur haqqında gúwalıq beriw ushın keldi, sol arqalı barlıq adamlar Oǵan iseniwi ushın” (7-ayat). Bári de paydasız bolıwı múmkin, biraq Xudaydın qıyınshılıǵı bar edi. “Ol sol Nur emes edi, al sol Nur haqqında gúwalıq beriw ushın jiberilgen edi” (8-ayat). Bul jerde biz Nur atın alamız (bizde ele muhabbat haqqında hesh nárse joq), biz bilgen eń taza nárse, hám ol basqa hár bir nárseni ashıp beredi. Barlıq nárselerdi kórsetetuǵın Nur; biraq ol sonday-aq, tolıq taza nárse. Bul shın Nur, dúnyaǵa kelgende, hár bir adamdı nurlandıradı (9-ayat). Xuday Óziniń keńeslerinde adamlarǵa sóylewi kerek edi, hám Nur dúnyaǵa keledi. “Ol dúnyada edi, hám dúnya Ol arqalı jaratılǵan edi, hám dúnya Onı bilmedi” (10-ayat). Adamda ózin jaratqan shaxstıń (Máshihtiń) dúnyada ekenligin hám onıń nurı ekenligin kóriw ushın aqıl joq edi. Hár bir nárseniń húkimi bar edi: dúnya hám onıń qarańǵılıǵı, sebebi “tүsinetuǵın hesh kim joq, Xudaydı izleytuǵın hesh kim joq” (Rim. 3:11).
Biraq, biz ináyettiń islep atırǵanın kóremiz: “biraq Onı qabıl etkenlerdiń bári de, olardıń Xudaydın [balaları] bolıwı ushın kúsh berdi” (Yox. 1:12). Bul tek olar nur hám bereket alǵanı emes, al Ol olarǵa orın berdi, “Xudaydın balaları”, “qandan emes, etniń erkine qaray emes, adamnıń erkine qaray emes, al Xudaydan tuwılǵan” (13-ayat).
“Sóz et boldı hám aramızda jasaydı” (14-ayat). Bul shın nárse edi, Xudaydın Ibrahimǵa keliwi sıyaqlı emes; biraq Ol “aramızda jasaydı ... (hám biz Onıń dańqın kórgenbiz, Atadan bolǵan jalǵız Tuwılǵannıń dańqın,) ináyat hám haqıyqatqa tolı ... hám Onıń tolıqlıǵınan bári de aldıq, hám ináyat ústine ináyat” (14,16-ayatlar). Bul Onıń etke kirgen tábiyatı hám bizdiń onıń menen baylanısımız haqqında sóyleydi. Biz Onıń dańqın kórgenbiz, Uldıń ózi sıyaqlı emes, al Ata menen bolǵan jalǵız tuwılǵan sıyaqlı. Ol hár bir nárse de sol joqarı dáreje hám qımbatlılıqtıń barlıq atına iye edi. Atanıń barlıq nárseleri Onıń menen edi. Bul Onıń shaxsiy dańqı etde kórsetilgen. Biz Yoxannes Shomıldıruwshınıń gúwalıǵın alamız (15-ayat): “Ol mendan aldın edi”.
Jalǵız tuwılǵan (monogenees) hám birinshi tuwılǵan (prototokos) arasındaǵı ayırmashılıq, birinshisi Onıń Xuday menen máńgi baylanısı, ekinshisi Onıń basqa nárseler menen baylanısı. Sonlıqtan, “Men Onı Óz birinshi tuwılǵanım etemen, jer júzindegi patshalardan joqarı” (Zab. 89:27). Bul Onıń mánisinde ne ekenligi emes. Ol Nur edi – Atanıń ashıp beriwshisi. “Men sizler menen usınsha waqıt boldım, hám sen meni bilmediń be, Filip? Meni kórgen Ataǵa kórgen” (Yox. 14:9).
“Nur qarańǵılıqta jarqıraydı” shın, hám bul etke kiriw arqalı. Yoxannes onı tariyxıy túrde qabıl etpedi; tek Nur hám Ómir faktin. “Nızam Musa arqalı berilgen edi, biraq ináyat hám haqıyqat,” – ol berilgen demeydi, al “Isa Máshih arqalı keldi” (1:17) – Onıń shaxsında edi.
Yoxannes N. Darbi tárepinen, “Jıynalǵan Jazbalar,” 25-tomnan beyimlestirilgen