Июль-Август 2021 – «Ырайым ҳәм Ҳақыйқат» журналы
*Әйюп 1:6-22 ҳаққында үш сорауым бар:*
Не ушын Қудай бойсынбаған, гүнакар Шайтанды Өзиниң муқаддес алдына киргизди ҳәм ҳәтте Шайтан менен сөйлесиўге ўақыт бөлди?
- Бул Қудайдың садық исениўшилерди де қыйнаў ушын Шайтан менен келисимге келгенин аңлата ма?
- Шайтан Қудайдың балаларынан бири ме?
- ЖУЎАПЛАР: Келиң, бул сораўлардың ең соңғысына биринши болып қарайық. Қудай инсаннан әлбетте әдеўир үлкен. Ол толық муқаддес, толық дана ҳәм толық қудиретли. Ол ҳеш қәте қылмайды. Оның ойлары ҳәм жоллары биздикинен жоқары, аспан жерден қаншалық жоқары болса, соншалық (Ишая 55:9). Ол Өзиниң мақсетлери ямаса қылған ислери ушын бизге есап бериўи шәрт емес. Ол не қылса да, дурыс!
Шайтан жаман болып жаратылмаған. Ол Қудайдың периштелериниң ең жоқарысы болып жаратылған. Периштелер ақыллы руўҳлар болып, инсанлардан үлкен ҳәм әлбетте қудиретлирек. Биз олар ҳаққында аз билемиз, тек ғана олар руўҳлар сыпатында Қудайға хызмет етеди ҳәм Оның халқына жәрдем береди. Муқаддес Жазыўдағы еки үзилиў, Ишая 14:12-17 ҳәм Езекиел 28:11-19, үлкен жердеги патшалар ҳаққында сөйлесе де, олардан асып, бизге поэтикалық тилде Люцифердиң, жаратылған периштелердиң ең жоқарысы, жабыўшы майланған керубтың, Қудайдың ҳәм инсанияттың душпаны Шайтанға қалай айланғаны ҳаққында суўрет береди.
«Сен жаратылған күннен баслап жолларыңда кәмил едиң, жаманлық табылғанға шекем» (Езекиел 28:15). Люцифер өзине берилген жоқары имтиязлы орын ушын Қудайға шүкир етиў орнына, өзиниң гөззаллығы ҳәм даналығы менен мақтанды (17-аят). Оның мақтанышы оның тузағына айланды (1 Тим. 3:6). Ол өзиниң Жаратыўшысы Қудайға қарсы шықты. Ишая 14:13-14-те бес мәрте оның «Мен қыламан» деген сөзлерин еситемиз. Ол Қудайға уқсағысы келди, ҳәм кейин ол сол бир қызықтырыўшы сынақты инсаният алдына қойды, солай етип биз жасап атырған дүньяға гүнаны киргизди. Бүгинги күнге шекем, инсан Қудайдан ғәрезсиз өзиниң қәлеген исин қылғысы келеди.
Солай етип, Шайтан әлбетте Қудайдың балаларынан бири емес екенин көремиз. Аслында, ол дүнья жаратылғанға шекем Қудайдың душпанына айланды. Қудай жаратыў исин тамамлағаннан кейин дерлик бирден, Шайтан Едем бағында пайда болды, ҳаял-қызды алдады ҳәм оны тыйылған теректиң жемисинен жеўге азғырды. Ол Адамға да берди, ол жеди, ҳәм биз сол ўақыттан баслап гүнакарлар сыпатында жасап атырмыз.
Муқаддес Жазыў бизге көрсетип атырған көринислер Әйюп 1:6-12 ҳәм және Әйюп 2:1-6-да аспанда болып өткен. Ол жерде не болғанын көриў ҳәм еситиў ушын ҳеш бир инсан болмаған, бирақ Қудай бизге айтыўға разы болған. Келешектеги бир ўақыя ҳаққында сөйлегенде, Аян 12:10 Шайтанды «биздиң аға-инилеримиздиң айыплаўшысы» деп атайды. Бул үзилиў Әйюп китабындағы бул еки ўақыяға көбирек жарық түсиреди, олардың әдеттен тысқары ямаса жалғыз ўақыялар емес екенин көрсетеди. «Биздиң аға-инилеримиздиң айыплаўшысы» сол аятта «биздиң Қудайымыз алдында күн-түн айыплаған» деп айтылған. Биз бул жерде буның Шайтанның ҳәзирги кәсиби екенин билемиз. Қудай одан Әйюп 1 ҳәм 2-де қайдан келгенин сорағанда, Шайтанның еки мәрте де жуўабы: «Жер жүзин аралап, онда ары-бери жүрип келдим» (1:7, 2:2) болды.
Шайтан ҳәмме нәрсени билетуғын ямаса ҳәмме жерде бар болған емес, Қудайдан айырмашылығы сол, Ол ҳәмме нәрсени биледи ҳәм ҳәмме жерде бар. Бул Шайтан, қулаған жаратылыс, дәслепки бас көтериўши, ол басқа периштелердиң көпшилигин Қудайға қарсы бас көтериўге ертип кетти. Биз әдетте бул жаман руўҳларды жынлар деп атаймыз. Шайтан ҳәм оның жынларының шеклеўлери болса да, биз бул шеклеўлердиң не екенин билмеймиз. Бирақ, биз Әйюп китабының дәслепки еки бабында Қудайдың толық қадағалаўда екенин көре аламыз: Ол бул толық жаман жаратылыслар бара алмайтуғын шегараларды белгилейди (1:10,12, 2:6).
Қудай Қудай; биз жаратылыспыз. Жаратылыс болғанымыз ушын биз ҳәрдайым Қудайдың не қылғаны ушын ямаса Өзиниң суверен даналығында Өзиниң ҳәм биздиң бул жийиркенишли душпанларына не қылыўға рухсат бергени ушын бизге түсиник бериўи шәрт емес екенин есте тутыўымыз керек. Қудай биз христианларға айтады: «Биз билемиз, Қудайды сүйетуғынларға, Оның мақсетине муўапық шақырылғанларға ҳәмме нәрсе жақсылық ушын бирге ислейди» (Рим. 8:28). Биз буны билемиз, себеби Қудай Өзиниң Сөзинде айтқан, ҳәм толық муқаддес болған Қудай өтирик айта алмайды (Санлар 23:19).
Гейде Қудай бизге Өзиниң мақсетлерин биздиң жақсылығымыз ушын қалай әмелге асыратынын көриўге рухсат береди, гейде ислер болып атырғанда олар өте жаман көринсе де. Жаратылыс китабындағы Юсуфты ойлап көриң. Оны аға-инилери жек көрди, олар оны қулликке сатты, хожайынының ҳаялының оны азғырыўға урыныўларына қарсы шыққаннан кейин жалғаннан айыпланды, Қудайға садық болды, түрмеге тасланды, ҳәм кейин түсин жорыған сарай хызметшиси оны умытты. Соңынан бир күнде ол түрмеден шығарылып, пүткил Мысыр жериниң ҳәкими етип тайынланды. Қудай оны сол лаўазымда сансыз көп адамларды ашлықтан қутқарыў ушын, соның ишинде әкеси ҳәм аға-инилери ҳәм олардың шаңарақларын да қутқарыў ушын қолланды. Юсуф оларды Мысырға алып келди, ол жерде олар қудиретли халыққа, Қудайдың таңлаған жердеги халқына айланды.
Әйюптың тарийхы да Қудайдың Өзиниң илаҳий берекет мақсетлерин қалай әмелге асыратыны ҳаққындағы тамашалы баян, ҳәтте Шайтан Оған ҳәм Оның садық әўлиелерине қарсы бар күшин салып атырғанда да. Шайтан Қудай алдына «Қудайдың балалары» арасында пайда болғанда (Ески Ўәсиятта периштелерге қолланған термин), Қудай Шайтанның дыққатын Әйюпқа қаратты, Қудай оны Өзиниң хызметшиси сыпатында мақтаған өте бай адам. Ол ҳаққында Қудай былай деди: «Жер жүзинде оған уқсас ҳеш ким жоқ, айыпсыз ҳәм туўры адам, Қудайдан қорқатуғын ҳәм жаманлықтан қашатуғын» (Әйюп 1:8). Шайтан Әйюпты жаманлады, Қудайға оның бундай болғанының себеби Қудайдың оған берген ҳәм оның ушын қылған ҳәмме нәрсеси екенин айтты. Соңынан Шайтан Қудайға, егер Ол Әйюптан ҳәмме нәрсени алып қойса, Әйюп Оны жүзине қарсы қарғайды деп шақырық таслады. Өзиниң садық хызметшисин билген Қудай Шайтанға Әйюптың барлық нәрсесин алып қойыўға рухсат берди, бирақ оған тиймеўге.
Шайтан буны әмелге асырды ҳәм бир күнде Әйюптың барлық мүлкин ҳәм он баласын алып кетти. Әйюп, жоғалтыўларынан қайғырып, буны Қудайдың қолынан қабыл етти ҳәм еле де табынды (20-21-аятлар). Шайтан және Қудай алдына пайда болғанда, өзиниң жаман мақсетинде жеңилгеннен кейин, ол адам өмири ушын барлық нәрсесин береди деп дәўа етти. Қудай оған Әйюпқа қәлеген исин қылыўға рухсат берди, тек ғана оның өмирин алмаўға. Шайтан Әйюпты басынан аяғына шекем аўыртпалы жаралар менен урды, бирақ Әйюп ҳәмме нәрсени Қудайдың қолынан қабыл етти. Буннан кейин Шайтаннан басқа ҳеш нәрсе еситпеймиз. Оның Әйюпты Қудайға қарсы бурыў мақсети әмелге аспады.
Бирақ тарийх бул жерде тамамланбайды. Қудай садық исениўшини қыйнаў ушын Шайтан менен келисимге келмеген, себеби Қудай ҳеш қашан келисимге келмейди. Әйюптың дослары оны жубатыўға келди ҳәм көрген нәрселеринен соншалық қатты таң қалды, бир ҳәпте бойы оған айтатуғын сөз таппады. Соңынан олар инсаный пикирге ерди, бүгинги күнде көп адамлар қателесип айтқанындай, Қудай әдил адамларды жазаламайды, сонлықтан Әйюп әдил болмаўы керек. Олар оны айлакер еки жүзли деп айыплады, оның еки жүзлилиги енди ашыққа шықты, ҳәм олар оны берекетленгиси келсе, тәўбе етиўге үгитледи.
Әйюп өзин бул жалған айыплаўлардан қорғады, ҳәм талқылаў бара-бара қаттырақ, яғный күшлирек болды. Дослары ҳүжим етиўди даўам етти; Әйюп өзин әдиллик пенен қорғады. Ол Қудайдың әдил болып атырған-атпағанын шағым етти ҳәм сорады. Бирақ, ол мойынлады: «Ол мени өлтирсе де, мен Оған исениўимди даўам етемен. Ҳәтте солай болса да, мен Өзимниң жолларымды Оның алдында қорғайман» (13:15). Әйюп ҳеш қашан Қудайды қарғамады, бирақ не ушын соншалық қатты азап шегип атырғанын түсине алмады. Оның сөзлери ақырғында тамамланғанда, дослары оған жуўап бериўди тоқтатты, себеби ол өзиниң көз алдында әдил еди.
Жас бир жигит талқылаўға қосылды, Әйюпқа ҳәм досларына олардың қай жерде қателескенин көрсетти, ҳәм Қудайдың уллылығы ҳаққында сөйледи. Соңынан Қудай Өзи араласты, Әйюпқа жаратылыстағы Өзиниң ашылыўына тийкарланған узақ сораўлар сериясын берди. Қудайдың алдында, Әйюп кишипейиллик пенен өзин жек көрди. Әйюп өзиниң әдиллигиниң ақырғына келгенин, оны соншалық қатты айыплаған дослары ушын дуўа еткенде көрсетти.
Қудайдың мақсети Өзиниң хызметшиси Әйюпты Өзиниң көз алдында соншалық жийиркенишли болған өзиниң әдиллигинен емлеў – енди әмелге асты. Ол оны дослары, туўысқанлары ҳәм таныслары алдында ақлады, яғный қабыл етти. Ол Әйюпты бурынғыдан еки есе көп мүлик пенен сыйлықлады.
Қудай Шайтан менен келисимге келмеген. Ол Әйюптың жүрегин билген ҳәм Өзиниң әдил әўлиесине өте керек ҳәм қымбатлы сабақ үйреткен. Шайтанның Әйюпты Қудайға қарсы ҳәм Қудайды Әйюпқа қарсы бурыў урынысы әмелге аспады. Қудай Шайтанның Әйюпқа қарсы урынысларын Әйюптың жақсылығы ушын қолланды, оның азап шегиўинен берекет алып келди.
Әйюптың тарийхы Әйюп жер жүзинде жасағаннан берли 4000 ямаса оннан да көп жыллар даўамында Қудайдың сансыз әўлиелерине жубатыў ҳәм руўхландырыў берди. Христианлар сыпатында биздиң өмиримиз ушын көп әмелий қолланыўлар бар. Биз Римлилерге 8:28-ге қарадық. Муқаддес Жазыў бизге және айтады: «Сизди ҳеш қандай сынақ басып өтпеген, тек ғана инсанға тән болған сынақлардан басқа; бирақ Қудай садық, Ол сизди күшиңизден тысқары сыналыўға жол қоймайды, бирақ сынақ пенен бирге қутылыў жолын да жаратады, сонда сиз оны көтере аласыз» (1 Кор. 10:13). Қудай бизди Өзиниң балалары сыпатында «биздиң пайдамыз ушын, Оның муқаддеслигине ортақ болыўымыз ушын» тәрбиялайды. Ҳәзир ҳеш қандай тәрбия қуўанышлы көринбейди, бирақ аўыртпалы; соған қарамастан, кейин ол оны үйренгенлерге әдилликтиң тынышлықлы жемисин береди» (Евр. 12:10-11).
Биздиң Ийемиз Ийса Шайтанды Голготада жеңди. Ол Өзиниң халқының Өзиниң жеңиси нәтийжелеринде ортақ болыўын қәлейди, ҳәм сонлықтан Ол бизге айтады: «Тынышлық Қудайы Шайтанды аяқларыңыз астында тез арада жаншып таслайды» (Рим. 16:20). Аян 12 бизге Шайтанның Қудайдың алдына кириўиниң тоқтатылатуғын күнниң тез арада келетуғынын көрсетеди. Аян 20 бизге Шайтанның Ийениң жердеги мың жыллық ҳүкимранлығы даўамында түпсиз шордан 1000 жыллық қамақтан азат етилгеннен кейин Қудайға қарсы үмитсиз гүресин даўам етеберетуғынын айтады. Шайтан Ийениң әўлиелерине қарсы үлкен исеними жоқлар әскерин жыйнайды, бирақ Қудайдан аспаннан от түсип, сол душпанларды жеп таслайды. Оларды алдаған Иблис тозаққа – от ҳәм гүкирт көлине тасланады ҳәм «күн-түн мәңги-мәңги азап шегеди» (10-аят).
Биз оларды түсинемизби ямаса жоқ, «Қудайға әзелийден барлық ислери белгили» (Ҳаўарийлердиң ислери 15:18).
Жуўап берген: Юджин П. Веддер, киши.