Жоқары көзқарас– 2018-жыл июль/август —Ырайым ҳәм Ҳақыйқат журналы
Римлилердеги Қудайдың ҳақлығы
Хатының басында қысқаша кирис сөз бенен (Рим. 1:1-15), елши Паўыл Римдеги оқыўшыларына өзиниң тийкарғы тезисин усынды. Бул Қудайдың хош хабар ҳәм Оның қутқарыў күши ҳаққындағы хабары (16-17-аятлар). Паўыл былай деп жазды: «Қудайдың ҳақлығы ийманнан ийманға аян болады; жазылғанындай, ‘Ҳақ адам ийман менен жасайды’» (17-аят NKJV ). Бул қысқа, бирақ әҳмийетли баянат Қудай, Оның аўызша ҳәм жазба Сөзи, ҳәм адамлар оларды қалай қабыл ететуғыны ҳаққында айтады.
Паўылға жеткериўге шақырылған хабар Қудайдың ҳәрдайым ҳақ екенлигин аңлатады,1 яғный әдил, Оның шахсында — Оның Өзинде не екенлиги, үшлик Қудай — яки Оның айтқан ҳәм ислеген ислеринде. Басқаша айтқанда, Қудайдың режелеринде, әмеллеринде, ҳүкиметлик ис-ҳәрекетлеринде ҳәм байланысларында Ол 100% ҳақ. Сонлықтан Қудай гүнакарды айыплы ҳәм ҳүким етилген деп жәриялағанда, Ол ҳақ. Жаратыўшы сыпатында, Ол қағыйдаларды орнатты ҳәм Өзиниң талапларында толық әдил; ҳәм Ол ҳүким етиўге айрықша қәбилетли.
Афинадағы грек басшыларына сөйлеген сөзинде (Ҳаў. 17:22-31), елши жалғыз ҳақыйқый Қудайдың мыналар екенлигин көрсетти:
- Жаратыўшы,
- Қоллап-қуўатлаўшы,
- Әлемниң Ҳүкимдары (ҳәтте инсан тарийхын да басқарады),
- Қутқарыўшы-Қудай, ҳәм
- Ең жоқары Ҳүкимдар.
Мен сизге оқыўды усыныс ететуғын бул үзинди, инсанның Қудайдың айтқанларына жуўап ретинде исениўи керек екенлигин көрсетеди. Бул Оған исеним ҳәм үмиттиң зәрүрлигин аңлатады. Бул мәселелердиң ҳәм басқа да көп нәрселердиң бәри Римлилер китабында, «Қудай ҳәм Оның ҳақлығы ҳаққындағы трактат» деп атаўға болатуғын хатта толық талқыланады. 2 ҳаққындағы трактат» деп атаўға болады.
Бир аз тарийх
Мухаддес Китаптың биринши китабы, Жаратылыс, Қудайдың уллы жаратылысын ҳәм инсанның Қудай менен айрықша қатнасын сүўретлейди (Жар. 1-2). Көп өтпей, шайтанның нәзик өтириклери менен табыслы ҳүжими, сондай-ақ Адам ҳәм Ҳаўаның тыңламаўшылығы ҳәм кейинги гүнаға түсиўи арқалы көп нәрсе жоқ етилди (Жар. 3). Бул пүткил инсанзат ҳәм оның тиккелей ҳәм ақырғы тарийхы ушын ақыбетлерге ийе болды, бирақ Қудай ресурсларсыз қалмады. Ол қурбанлық, Адам ҳәм Ҳаўаның орнын басқан айыпсыз орынбасарды алып келди. Олардың екеўи де Қудайға исенди, Ол оларды бағдан Өзиниң ҳақ ҳүкими менен қуўып шығармастан алдын (24-аят), оларды айыпсыз ҳайўан қурбанлығының терилери менен кийиндирди (21-аят), бул «қутқарыў кийимлери ... [ҳәм] ҳақлық шапаны»ның сүўрети еди (Ишая 61:10).
Римлилердиң қысқаша мазмуны
Адамның гүнаға түсиўинен 4000 жылдан аслам ўақыт өткеннен кейин жазып, Паўыл Қудайдың «ҳәмме гүна иследи ҳәм Қудайдың даңқынан маҳрум болды» (Рим. 3:23) деген ҳүкиминде ҳақ екенлигин көрсетти. Бирақ, гүнаға түскен инсан Қудайға ҳақыйқый тәўбе менен қайтқанда ҳәм Қудай оны «ҳақ» яки «әдил» деп жәриялағанда, Қудай еле де ҳақ!
Паўыл ҳақлық темасын төмендегидей раўажландырды. Пүткил инсанзат Нухтың үш улынан, Хам, Яфет ҳәм Шемнен тараған (Жар. 9), ҳәм Паўыл олардың ҳақыйқатты билгенин, бирақ көп өтпей оны әдилликсизликте басып таслағанын көрсетти (Рим. 1:18-20). Бул Қудайдың Нухтың суў тасқынында Өзин әдил Ҳүкимдар сыпатында аян еткенинен көп өтпей болды. Хамның әўладлары (Жар. 10:6-20) Римлилер 1:21-32-де, Яфеттиң (Жар. 10:2-5) Римлилер 2:1-16-да, ҳәм Шемниң (Жар. 10:21-30; 11:10-32) Римлилер 2:17-3:20-да сүўретленген.
Адам қанша көп алса, Қудай алдында сонша көп жуўапкер болады. Бул принцип ҳәммениң Қудайдың ҳүкими астында ҳәм айыпталған екенлигин көрсететуғын айыплаўда көрсеттирилген, бирақ ең қатты сөзлер Шемнен тараған яҳудийлер ушын қолланылған. Яҳудийлер, Мухаддес Китаптан билгенимиздей, ең көп нурды алған яки ийе болған.
Мине, Римлилердиң қысқаша жобасы, кирис сөзден (1:1-17), қосымшадан (16:17-24), ҳәм даңқлаўдан (16:25-27) тысқары:
- Гүнакар инсанлар Қудайдың ҳақлығына мүтәж (1:18-3:20).
- Қудай Мәсихтиң қурбанлығы арқалы ҳақлықты тәмийинледи (3:21-26).
- Ҳақлық ийман арқалы қабыл етиледи (3:27-4:25).
- Ҳақлық жан дүньясында тәжирийбе етиледи (5:1-8:17).
- Ҳақлық мәңгилик берекетти алып келиўде кепилленген (8:18-39).
- Ҳақлық Қудайдың суверенлиги ҳәм жолларында көринеди, Исраилди ҳәм инсан жуўапкершилигин бир шетке қоймастан. Бул Қудайдың диспенсациялық ис-ҳәрекетлерин, биз ушын әҳмийетли сабақлар менен бирге қамтыйды (Рим. 9-11).
- Ҳақлық өзгерискен турмысларда көринеди (Рим. 12-16).
Қарсылыққа қарамастан – Қудайға қарай жуўап
Қудайдың ойлары инсан тәрепинен таласқа түседи, ҳәм усы себепли елши «Енди не айтамыз?» деген сөзлер менен риторикалық сораўларды киргизди. Жуўап жети мәрте де анық (Рим. 3:5, 4:1, 6:1, 7:7, 8:31, 9:14,30).
Паўыл Қудайдан алған хызметин елши сыпатында сүўретледи (Рим. 11), бирақ ол сондай-ақ қул, евангелист, муғаллим ҳәм руўханий еди, инжилди қабыл еткен ҳәм қутқарылғанларға қатыслы. Ол арқалы гүнакарлар Қудайға қайтарылды ҳәм қутқарылды, ҳәзир ҳәм мәңгиликке ҳақыйқый табыныўшылар болды (15:8-21).
Бул таңқаларлық хат Қудайдың айыплы инсанларды ҳүким етиўдеги ҳақлығын ҳәм тәўбе еткенлер ушын қутқарыўды тәмийинлеўин көрсетеди, буған Қудайдың бундай жуўапты тәмийинлеў ушын ислеген иси де киреди. Биз Қудайдың ислерин атап өтиўимиз керек:
- Жоғалғанлардың қутқарылыўы ушын оларды Мәсихтиң қаны арқалы гүнаның айыбынан азат етиў (3:20-5:11); Мәсихтиң өлими ҳәм қайта тирилиўи арқалы гүна ҳәм өлимниң күшинен, Мухаддес Руўхтың иси арқалы (5:12-8:10); ҳәм гүнаның барлығынан (8:11-39);
- Қутқарылған ҳәм Қудайға қайтарылғанларда — Ол ушын бөлингенлердиң қәлиплесиўи ҳәм муқаддеслениўи бар. Бул Исраилдиң өтмиши, ҳәзирги ҳәм келешек тарийхында көрсеттилген (9:1-11:36); ҳәм бар. Бул Исраилдиң өтмиши, ҳәзирги ҳәм келешек тарийхында көрсеттилген (9:1-11:36); ҳәм
- Қутқарылғанлар менен бирге, олар ҳәзир ҳәм мәңгиликке берекет әсбабы болыўы ушын (Рим. 12-16). Қутқарылғанлар Мухаддес Руўхтың хызмети арқалы Қудайға, өзлерине, бир-бирине, жердеги ҳүкиметлерге, ҳәр түрли исенимдеги мүминлерге ҳәм исеними жоқларға болған қатнасларында өзгерискен болады. болады.
Бул барлық толық мағлыўматларда биз Қудайдың қутқарыўшы, муқаддеслеўши ҳәм өзгерислер киргизиўши күшин «Адамда» болған ҳәм ҳәзир «Мәсихте» болғанларда көремиз. Олар Қудай тәрепинен Оның даңқы ҳәм басқалардың пайдасы ушын қолланылатуғын әсбапларға айланады, ҳәрдайым Қудайдың ҳақлығына муўапық. Қудайдың қутқарыў усынысын қабыл етпегенлер ҳүким астында болады ҳәм мәңгилик лағнетке ушырайды, тизе бүгиўге мәжбүр болады (Фил. 2:10); ал қутқарылғанлар ықтыярлы табыныўшылар сыпатында тизе бүгеди.
Римлилер 8
Биз бул бапқа айрықша итибар бериўимиз керек. Жети пунктте биз мүмин ушын мыналарды таныймыз:
- Жаңа жағдай, ҳүкимнен азатлық – ҳүким жоқ (1-4-аятлар);
- Жаңа өмир, жеңилиўден азатлық – жеңис (5-12-аятлар);
- Жаңа қатнас, қорқыўдан азатлық – уллардың еркинлиги (13-17-аятлар);
- Жаңа үмит, үмитсизликтен азатлық – үмит пенен жасаў (18-25-аятлар);
- Жаңа жәрдем, әжизликтен азатлық – Мухаддес Руўх тәрепинен жәрдем (26-27-аятлар);
- Жаңа билим, қыйыншылықтан азатлық – Қудайға исеним (28-30-аятлар); ҳәм
- Жаңа кепиллик, қәўетерден азатлық – айырылыў жоқ (31-39-аятлар).
Бул аятларда көп нәрсе бар. Ҳәр бир аят ҳаққында ойланыў бизди Қудайымыздың даналығына, Оның сүйиспеншилигине ҳәм меҳир-шәпәәтине — әсиресе Оның сүйкли Улының саўғасына (8:32) таң қалыўға алып келеди.
Римлилерде Паўыл евангелист, миссионер, муғаллим, пайғамбар ҳәм руўханий еди. Пайғамбар сыпатында, ол адамларды Қудайға қайтарыў ушын Қудай атынан сөйледи. Паўылдың хызмети еле де Қудай ушын мийўе алып келмекте, себеби көп жанлар ҳәзир де Қудайдың қутқарыў хабарын қабыл етпекте (15:15-29). Руўханий хызметте, өзиниң хаты арқалы, Паўыл мүминлерди Қудайды даңқлаўға баслап барады (Рим. 8:31-39, 11:33-36, 15:9-13, 16:25-27). Сиз Оны даңқлап атырсыз ба? GT
ЭСЛЕТПЕЛЕР
1. Римлилерде Қудайдың «ҳақлығына» көп силтемелер бар. «Ақлаў», «ҳақлықты жәриялаў», «ақлаў», «ҳақ» яки «әдил», ҳәм «әдиллик пенен» сыяқлы ҳәр түрли терминлер, сондай-ақ «әдилликсиз», «ҳақсыз» ҳәм усыған уқсас қарама-қарсы мәнидеги сөзлер — бәри бир грек тамырынан. Биз Римлилерде бул тамырдан алынған сөзлердиң 77 мәрте (яки силтеме) ушырасыўын санаймыз, бул Жаңа Ўәсияттың басқа китапларына қарағанда әдеўир көп.
2. Трактат «бир пәнниң принциплериниң жазба түрде рәсмий ҳәм системалы баяны, әдетте эсседен узағырақ ҳәм толығырақ» деп анықланады (Dictionary.com).
Альфред Баутер