Жаратылыс забурлары *Олар не үйретеди?*
Забур китабындағы 150 забурдың 73-и Дәўит тәрепинен жазылған деп есапланады. Олардың алтысы көбинесе Жаратылыс забурлары деп аталады (8, 19, 29, 65, 104, 139). Олар Қудайдың жаратылыс ислерине байланыслы Өзин қалай көриўимизди қәлейтуғынын оқыўшыға көрсететуғыны ушын солай аталады. Биз олардың үшеўин, Забур 19, 29 ҳәм 104-ти, не ушын оқыўшылар оларды әсирлер даўамында Жаратылыс забурлары деп атағанын үйрениў ушын көрип шығамыз.
ЗАБУР 19: Жаратылыс бизге не айтады Забур 19-да ҳүкимдар Қудай Өзиниң аспан ҳәм жерди жаратыўы арқалы, Өзиниң әмирлери арқалы ҳәм биздиң қутқарыўшымыз Мәсихтеги Өзиниң мәрҳаматы арқалы ашылады.
Дәслепки алты аятта Қудай жаратылыстағы қудиретли Бирден-бир деп көринеди. Ертеңги забур болғанлықтан, жаратылыс биринши бөлимде усынылады. Забур «аспанлар Қудайдың даңқын сөйлеп тур» (Забур 19:1 NASB) деп басланады. Қудайдың қорқынышлы жаратылысы ҳаққындағы усы пикир Римлилерге 1:20-да ашылады: «Себеби дүнья жаратылғаннан бери Оның көринбейтуғын қәсийетлери, Оның мәңгилик қудирети ҳәм илаҳий тәбияты, жаратылған нәрселер арқалы анық көринип тур, солай етип олардың ақланыўы жоқ». Бул аятлар аспанлар Қудайдың даналығын, қудиретин, режесин ҳәм мақсетин жәриялайтуғынын анық көрсетеди. Жаратылыс арқалы Қудайдың гүўалығы адамға жеткериледи. Олар сондай-ақ ҳәр бир адам Оның Жаратыўшы сыпатындағы ҳүкимине бас ийиўи керек екенлигин де билдиреди.
2-4-аятлар жаратылысты инсаниятқа сөйлеп турғандай суўретлейди: «Күннен күнге сөз ағып шығады, ҳәм түннен түнге билим ашылады... олардың даўысы пүткил жер жүзине тарқалды». Жаратылыс китабы Үшбирликтиң жаратылысқа қатнасқанын билдиреди: «Қудай: 'Келиң, Биз адамды Өзимиздиң сүўретимизде жаратайық' деди» (Жаратылыс 1:26).
Қутқарылыўды айтпастан жаратылыс ҳаққында сөйлесиў мүмкин емес. Қутқарылыўдың зәрүрлиги қулаған жаратылыс себепли болды. Ата оны режелестирди, Ул оның ушын төледи, ҳәм Мухаддес Руўх оны қорғайды (Колосалыларға 1:12-14; Юханна 14:16-17). 5-6-аятлар, салыстырмалы уқсатыў усылы арқалы, «күнди... өз бөлмесинен шығып киятырған күйеўдей» усынады. Қудайдың жаратылысының ажыралмас бөлеги болған күннен ким қаша алады? Ол итибарсыз қалдырылмайтуғын гүўа; оның ыссылығын азайтыў мүмкин емес. Сол сыяқлы, Қудайдың гүўалығын да итибарсыз қалдырыў мүмкин емес. 6-аят даўам етип: «Оның ыссылығынан ҳеш нәрсе жасырын емес» дейди. Бирақ исениўши ушын, Қудайдың жердеги жаратылысындағы ыссылық ҳәм жарықтың сол күшли агенти жаңа жаратылыста керек болмайды, себеби Ийса Мәсихтиң Өзи оның жарығы ҳәм орайы болады.
Космостың жаратылысы менен бирге, Ийсаның әмирлери Забур 19:7-11-де талқыланады: «Ийсаның нызамы кәмил, жанды тиклейди». Жетинши аят нызам адамды қутқара алмайды, бирақ оны тиклей алады; ол кәмил болса да, адам кәмил емес екенлигин билдиреди. Өлим ҳүкими инсаният үстинде, себеби ол гүнада туўылған. Ҳәмме Қудай алдында гүнакар, бирақ нызам кәмил. Ийсаның «гүўалығы» анық – Қудай ҳәрдайым гүнаны жазалайды ҳәм Оны бийкар еткенлерди ҳүким етеди. Ийсаның «көрсетпелери» ҳәм «әмирлери» келисилмейтуғын ҳәм абсолют – олар адамды жоқарылатады ҳәм көтереди. «Ийсадан қорқыў» ҳүрметли исенимнен артық – ол сөздиң толық мәнисинде қорқыўды аңлатады. Адам қате қылғанда Қудайдан қорқыўға ҳәрдайым зәрүрлик болған. Қыйыншылықтан аўлақ болыў жақсы, ҳәм «Ийсадан қорқыў» бизге буны ислеўге жәрдем береди. Ақырында, тоғызыншы аятта биз «Ийсаның ҳүкимлери ҳақыйқый; олар толығы менен әдалатлы» деп оқыймыз. Исениўшилер буның ҳақыйқый екенлигин биледи, себеби Ийса Мәсих ҳақыйқый; Оның аты ҳақыйқаттың өзи. Буннан тысқары, Оның әмирлери әдалатлы. Исениўшилер Оның әмирлерин сүйеди ҳәм оларға бойсынады. 11-аят бизге: «Олар алтыннан да қәдирлирек... балдан да татлырақ... Оларды сақлаўда үлкен сыйлық бар» дейди.
Қудай Өзиниң мәрҳаматынан басқа қалай «адамның қателерин ажырата алады... ҳәм оны жасырын қәтелерден ақлай алады»? Ийса Мәсихтиң Өзинен басқа ким Өзиниң «менменсинген гүналардан» сақлай алады? Тек ғана Қудайдың мәрҳаматы арқалы исениўшилер бул дүньяның напаклығынан таза сақланады.
Забур «үлкен гүна» – Мәсихти жаратыўшы ҳәм қутқарыўшы сыпатында бийкар етиўди айтып жуўмақланады. Тек ғана Қудайдың мәрҳаматы арқалы бул Жаратылыс забурының соңындағы дуўа Ийсаны Оған исенгенлердиң ҳәммеси ушын «тас... ҳәм... қутқарыўшы» деп тастыйықлайды.
ЗАБУР 29: Қудайдың жаратылыстағы қудирети Таў жағындағы шөплер, гүллер өскен жол бойлап жүргенде; кешқурым көл үстиндеги қызғылт-қызыл күн батыўын көргенде; ямаса жарқылдаған найзағайлар менен жарықланған қара, гүркиреген аспанды бақлағанда не еситесиз? Ҳәммеси Қудайдың даўысын Өзиниң жаратылысы арқалы сөйлейди. Гейбирлери тыныш ҳәм бейбит болса, басқалары қорқыныш ҳәм қорқынышты болжайды. Патша Дәўит Забур 29-ды жазғанда соңғысын бақлаған. Жаратылыстан гөре тәбият ҳаққында көбирек сөйлеп, Қудайдың кең пейилли жаратылысының ажыралмас қәсийетлери даўылдың үстем қәсийетлери арқалы көринеди.
Бул забур үш бөлимге бөлинген: пролог; қудиретли даўыл, жеңилмес, бирақ Қудайдың қудиретли қолы астында; ҳәм эпилог. Пролог «қудиретлилердиң улларын... Ийсаға даңқ ҳәм күш бериўге... ҳәм Ийсаға мухаддес кийимде табыныўға» (1-2-аятлар) шақырады.
Үштен тоғызға шекемги аятларда, Дәўит оны Сион таўында, ең бийик ноқатта қурылған кедр сарайынан бақлап турғанда, пүткил жер үстинен қудиретли гүркиреген даўыл өтеди. Даўыл жыйналып, Қуддусқа қарай жылжыйды. Әдеттеги даўыл емес, бул жағалаў аймақларында жасаўшылар басынан өткерген даўылларға уқсас. «Ийсаның даўысы» даўыл жақынласқан сайын оны сипатлайды; ол ҳәм «қудиретли» ҳәм «уллы». Басқаша айтқанда, ол қорқынышлы. Ливан оның күши менен силкенеди, ҳәм даўыл өзиниң толық ашыўын Қуддусқа таслайды. Қудайдың қудиретиниң бул гүўалығын бурын көрген Дәўит даўыл өткенше күтеди. Ақырында, даўыл өтип кетти, ҳәм забуршы Кидрон ойпаңлығындағы суўдың гүркиреўин еситеди, бул оған Қудайдың инсаниятты енди ҳеш қашан суў тасқыны менен ҳүким етпейтуғынлығы ҳаққындағы ўәдесин тастыйықлайды.
Ийса бул даўыл арқалы қалай сөйледи? Тоғызыншы аят оның тәсирлерин баянлайды. Ҳайўанлар узақ аўырыўсыз балалады, ҳәм барлық адамлар, ҳәтте сол жерге бир муддет бармағанлар да, Өзиниң ибадатханасында Ийсаны мақтады. Даўыл өтип кетти; Ийсаның даўысы оны көргенлерге қәлеген тәсирин тийгизди. Исениўшилер бул ҳақыйқатты өз турмысларына қолланғанда, оларға турмыс даўыллары Қудай тәрепинен Өзиниң мақсетлери ҳәм даңқы ушын басқарылатуғыны еслетиледи.
Эпилог оқыўшыларға Ийсаның тәбият элементлери үстиндеги «Патша» сыпатындағы орнын еслетип, оларға Оның «Өзиниң халқына күш беретуғынлығын» ҳәм «Өзиниң халқын тынышлық пенен мийримлендиретуғынлығын» (10-11-аятлар) тастыйықлайды.
ЗАБУР 104: Жаратылыс Қудайына мақтаў Забур 104-те Дәўит жаратылыстың гөззаллықларынан таң қалған адамның бақлаўларын усынады, олар Жаратыўшының уллылығын ҳәм даңқын көрсетеди. Жаратылыс китабындағы жаратылыс баянына уқсас, ол алты бөлимге бөлинген – жаратылыстың алты күни.
Жаратылыстың биринши күни (1-2-аятлар), «Қудай: 'Жарық болсын!' деди; ҳәм жарық болды» (Жаратылыс 1:3). Жарық Қудайдың ең әҳмийетли сүўретлениўи; Ол Өзин «жарық пенен шапан сыяқлы жабады» (Забур 104:2). Исениўши Қудайдың жарығының, Оның мухаддеслигиниң тек ғана кишкене бөлегин түсинеди, дәл адам жарықтың пүткил спектриниң тек ғана кишкене бөлегин түсингендей.
Жаратылыстың екинши күни (3-6-аятлар), «Қудай: 'Суўлардың ортасында кеңлик болсын, ҳәм ол суўларды суўлардан ажыратсын' деди» (Жаратылыс 1:6). Жердиң қалай орналасқаны ҳәм оның тийкарларының қалай салынғанына байланыслы, Забур 104:3 жердиң кәмиллигин, турмыс ушын қолайлы екенлигин күшейтеди. Жер «Өзиниң жоқары бөлмелериниң арқалықларын суўларға қоятуғын; бултларды Өзиниң арбасы ететуғын; самалдың қанатлары үстинде жүретуғын; самалларды Өзиниң хабаршылары, жалынлы отты Өзиниң хызметшилери ететуғын» (3-4-аятлар) Бирден-бир тәрепинен жаратылған.
Оның толық қадағалаўы ҳәм кәмил жобасы кейинги жаратылыстың үшинши күни (7-18-аятлар) суўлар жерден кәмил бөлингенде көринеди. Ол «олар өтпеўи ушын шегара қойды; олар жерди жабыў ушын қайтып келмеўи ушын» (9-аят). Қудайдың жаратылысының бул гармониялы бөлеги суўлар ойпаңлықларға турмыс бергенде, ойпаңлықлар өсимликлер ушын турмыс килемин тәминлегенде, ҳәм өсимликлер ҳайўанларға азық бергенде көрсеттиледи (10-14-аятлар). Ҳәммеси илаҳий жобаланған, солай етип Қудай «адамның жүрегин қуўандырыўы... оның жүзин май менен жылтыратыўы, ҳәм адамның жүрегин қуўатландыратуғын азық» (14-15-аятлар) ушын.
Жердиң ўақыт сааты Қудайдың жаратылысының төрттинши күни (19-23-аятлар) белгиленеди: «Ол айды мәўсимлер ушын жаратты; күн өз батыў орнын биледи» (19-аят). Тағы да адамның пайдасы ушын, жердеги турмыстың тәртипли цикллары ай ҳәм күн тәрепинен Қудайдың кәмил басқарыўы астында басқарылады. Әзелги заманлардан бери, адамлар күн ҳәм айдың егис ўақты ҳәм өним жыйнаўды ретлейтуғынын үйренди. Мәўсимлердиң мәңгилик циклы ҳәм турмыстың үзликсиз ағымы ушын берилген күн ҳәм ай ҳеш қашан өзгеремеген илаҳий жобаланған кестеге муўапық ҳәрекет етеди.
Бесинши күни (24-26-аятлар), Қудай қанатлы ҳәм теңиз жанлықларын жаратты. «Ол жерде теңиз бар, үлкен ҳәм кең, онда сансыз көп топарлар бар, кишкене ҳәм үлкен ҳайўанлар. Ол жерде кемелер жүзеди, ҳәм левиафан, сен оны онда ойнаў ушын жараттың» (25-26-аятлар).
Үй оның ушын таярланғаннан кейин, адам жаратылды. Бул алтыншы күн (27-30-аятлар). Адамның жаратылысы менен, Қудай Өзиниң тамамланған исине қанаатланыў ҳәм қуўаныш пенен қарайды (31-аят), солай етип жетинши күни сүўретлейди.
Бул забурдың эпилогын қурап, 33-35-аятлар забуршының, сондай-ақ қутқарылған инсанияттың мақтаўын билдиреди. «Мен Ийсаға өмирим барда жырлайман; мен Қудайыма барлығым барда мақтаў жырлайман. Мениң ойым Оған жағымлы болсын; мен Ийсада қуўанаман» (33-34-аятлар). Бирақ, тәўбе етпеген гүнакарлар Қудайдың жаратылысы ҳаққында жырлаўға ямаса Оның атын мақтаўға қатнаспайды; «Гүнакарлар жерден жоқ етиледи, ҳәм... енди болмайды» (35-аят).
Сөзсиз, Забур 104-теги забуршының ойлары жаңадан туўылған адамның ойларын қайталайды, себеби Ийса Өзиниң жаратылысының гөззаллығы арқалы мақталады.
Биз бул үш Жаратылыс забуры ҳаққындағы бир неше пикирлер сизге Жаратыўшы Қудайымызға үлкен миннетдарлықты раўажландырыў ушын басқаларын өз алдыңызға үйрениўге руўхландырады деп үмит етемиз.
АВТОР ҲАҚҚЫНДА: Дин Роджерс, жақында пенсияға шыққан орта мектеп инглис тили муғаллими, үлкен үш қыздың әкеси. Ол әйели менен Колорадода жасайды, ол жерде жергиликли шіркеўинде белсене қатнасады. Ол сондай-ақ жақында Мәрҳамат ҳәм Ҳақыйқат Редакциялық Комитетиниң ағзасы болған.