Серия – 2013-жыл июль/август – Ырайым ҳәм Ҳақыйқат журналы
Ийса Мәсих ҳаққындағы ҳақыйқый ҲАҚЫЙҚАТ
1-бөлим: Ийса Мәсихтиң туўылыўы ҳәм жеке өмири
Ийса, Исрайылдағы кишкене Бәйтлехем аўылында туўылып, Рим крестинде өлмес бурын шама менен 33 жыл жасады. Ол бай болмаса да, ҳеш қашан қуралланып жүрмесе де, китап жазбаса да, ҳәзирги күнге шекем үлкен тәсирге ийе; ҳәм Оның адамларға болған тәсири ҳәм нәтийжеси турақлы ҳәм мәңгилик. Мәсихтиң туўылғанына 2000 жылдан аслам ўақыт өтти, бирақ Қудай Оның өмири Мухаддес Китапта дәл жазылыўын тәмийинледи. Мухаддес Китап Қудайдың Мухаддес Сөзи – биз ушын илҳамландырылған ҳәм ҳәзирги күнге шекем өзгертиўсиз сақланған. Аслында Мухаддес Китап 66 китаптан ибарат болып, олардың төртеўи (Матта, Марк, Лука ҳәм Юханна) Оның өмири ҳаққында бәрин айтып береди. Олардың не айтатуғынын көрип шығайық.
Ийса Мәсихтиң туўылыўы Луканың айтыўынша, Жебрейил периште Мәриямға келип: «Қуўаның, үлкен ырайымға ийе болған, Ийе сени менен; сен ҳаяллар арасында бахытлысаң!» деди. Мәриям қыйналып, периштениң не айтпақшы болғанын ойлады. Ол оған ул туўатуғынын ҳәм оның атын Ийса қойыўын түсиндирди. «Ол уллы болады ҳәм Ең Жоқарының Улы деп аталады», – деди ол (Лука 1:28,32). Бирақ Мәриям турмысқа шықпаған еди, сонлықтан ол буның қалай мүмкин болатуғынын ойлады. Жебрейил және түсиндирди: «Мухаддес Руўх сениң үстиңе түседи, ҳәм Ең Жоқарының күши сени көлеңкелейди; сонлықтан, туўылатуғын Мухаддес де Қудайдың Улы деп аталады» (Лука 1:35).
Мәриям Юсупқа турмысқа шығыўға келисилген еди, бирақ ол болған ўақыя ҳаққында ҳеш нәрсе билмейтуғын еди. Ол Мәриямның ҳәмиледар екенин билгенде, оны таслап кетпекши болды. Бир периште оған келип: «Юсуп, Дәўиттиң улы, ҳаялың Мәриямды алыўдан қорықпа, өйткени оның ишиндеги Мухаддес Руўхтан. Ҳәм ол ул туўады, ҳәм сен оның атын Ийса қоясаң, өйткени Ол Өз халқын гүналарынан қутқарады» (Матта 1:18-21) деди.
Ийса туўылғаннан кейин, бир түнлери бир периште шопанларға: «Мен сизлерге барлық адамлар ушын үлкен қуўанышлы жақсы хабарды алып келдим. Өйткени бүгин Дәўит қаласында сизлер ушын Қутқарыўшы, Мәсих Ийе туўылды» (Лука 2:10-11) деп хабарлады. Кейин, жулдыз арқалы басқарылған дана адамлар Ийсаны көриў ушын шығыстан келди. Олар Оны тапқанда, Оған бас ийип, Оған саўғалар берди (Матта 2:1-12).
Ийса бир неше ҳәпте болғанда, Юсуп ҳәм Мәриям Оны Қуддусқа алып барды. Ол жерде олар Симеон атлы бир Қудайдан қорқатуғын адамды ушыратты. Қудай оған Ийсаны көрмейинше өлмейтуғынын қандайдыр бир жол менен аян етти. Ол Оны көргенде, Оны қолына алып, Қудайға шүкир айтып: «Ийе, ҳәзир Сен Өз қулыңды тынышлықта кетиўге рухсат бермектесең, Сениң сөзиңе бола; өйткени мениң көзлерим Сениң қутқарыўыңды көрди» (Лука 2:29-30) деди.
Мәсихтиң туўылыўы ҳаққында және бир ғайрытабийий нәрсе бар: Ол Мухаддес Китаптың Ески Ўәсият деп аталатуғын алдынғы китапларында жүзлеген жыллар алдын айтылған еди. Мысалы: Мика Мәсих туўылмастан 700 жыл алдын жасаған пайғамбар еди. Ол былай деп жазады: «Бирақ сен, Бәйтлехем Ефрат, Яҳуданың мыңлағанлары арасында кишкене болсаң да, сеннен Исрайылда ҳүкимдар болатуғын Бир киси Мениң ушын шығады» (Мика 5:2). Сол ўақытларда басқа бир пайғамбар былай деп жазды: «Мине, қыз ҳәмиледар болып, ул туўады, ҳәм оның атын Иммануил қояды» (Ишая 7:14). Иммануил аты «Қудай биз бенен» дегенди аңлатады. Бул Матта 1:23-те де келтирилген.
Ески Ўәсиятта Ийса Мәсихтиң бул дүньяға келиўи ҳаққында және көп басқа болжаўлар бар. Ол келиўинен жүзлеген жыллар алдын жүзлеген пайғамбарлықлар айтылған жалғыз киси. Бул өз алдына керемет – Қудайдан басқа ким келешекти айта алады?
Ийса Мәсихтиң жеке өмири Ийсаның туўылыўы ғана ғайрытабийий болмастан, Оның өмири де сондай еди, өйткени Ийса Мәсих ҳеш қашан кемшиликсиз өмир сүрген жалғыз адам еди. Ол ҳеш қашан бир де гүна қылмады, ойда, сөзде яки исле (2 Коринфлилерге 5:21; 1 Петр 2:22; 1 Юханна 3:5). Қудай үнсизликти бузып, Өз даўысы менен: «Бул Мениң сүйкли Улым, Мен Оған разыман!» (Матта 3:17; 17:5) деп жәриялағаны таң қаларлық емес.
Ийса мухаддес еди. Сол дәўирдеги диний басшылар Оны қызғаныштан Онда бир нәрсе табыў үмитинде Оны дыққат пенен бақлады. Ийса оларға: «Сизлерден ким Мени гүнада айыплай алады?» (Юханна 8:46) деп қарсы шықты. Ҳеш ким Оған жуўап бере алмады; ҳеш ким Онда жаман нәрсе көрсете алмады. Ҳәтте Оның сотында ҳәким Пилат Ийсаны тексерип атырғанда, Онда ҳеш қандай айып таба алмағанын мойынлаўға мәжбүр болды (Лука 23:4). Ол өлтирилгеннен кейин, бир Рим әскерий басшысы: «Әлбетте, бул әдалатлы Адам еди» (Лука 23:47) дегенди айтқаны еситилди.
Юханна Ийсаның ырайым ҳәм ҳақыйқатқа толы екенин ҳәм оның Оның даңқын көргенин гүўалық берди (Юханна 1:14). Ишая пайғамбар былай деп жазды: «Ол зорлық қылмады, ҳәм оның аўзында ҳеш қандай алдаў жоқ еди» (Ишая 53:9).
Ески Ўәсияттағы пайғамбарлар ҳаққында оқығаныңызда, олардың өз гүналарын мойынлайтуғынын көресиз. Мысалы, Дәўит былай деди: «Өйткени мен өз қылмысларымды мойынлайман, ҳәм мениң гүнам ҳәрдайым мениң алдымда. Саған қарсы, тек Саған қарсы, мен гүна қылдым ҳәм Сениң көзиңде бул жаманлықты қылдым» (Забур 51:3-4). Ишая да былай деп жазады: «Бирақ биз бәримиз напак нәрсеге уқсасмыз, ҳәм барлық әдалатлылықларымыз лас шүбереклерге уқсас» (Ишая 64:6).
Ески Ўәсият пайғамбарлары Қудайдан қорқатуғын адамлар еди, бирақ олар кемшиликсизликтен алыс еди. Ийса Мәсих ҳәр бир жағынан кемшиликсиз еди. Ол Өз сүйиспеншилигинде, ырайымында ҳәм басқалар ушын Өзин қурбан етиўинде кемшиликсиз еди. Ол меҳирбан ҳәм ырайымлы еди, бахытсызларды жуўатып, жүреги жаралыларды емледи. «Ол жақсылық етип, шайтан тәрепинен езилгенлердиң бәрин емлеп жүрди, өйткени Қудай Оны менен еди» (Ҳаўарийлердиң ислери 10:38). Сондай-ақ Матта 9:35 ҳәм Марк 7:37-ни де қараңыз.
Ийса ырайымлы ҳәм меҳирбан еди. Бир күни Ол ҳәм Оның шәкиртлери бир аўылға барды, бирақ адамлар Оны қабыл етиўден бас тартты. Оның еки шәкирти Ийсадан: «Ийе, Илияс қылғанындай, аспаннан от түсирип, оларды жоқ етиўимизди қәлейсең бе?» деп сорады. Бирақ Ийса оларды сөгип: «Сизлер қандай руўхтан екениңизди билмейсизлер. Өйткени Адам Улы адамлардың өмирин жоқ етиўге емес, бәлки оларды қутқарыўға келди» (Лука 9:54-56) деди.
Бул мүнәсибетти өз нәпсиний қәлеўлерин алыў ушын өз излеўшилериниң ҳәм душпанларының өмирин қурбан еткен көп саясий ҳәм диний басшылардың мүнәсибети менен салыстырың. Ийса қалаларды басып алыў, жерлер ҳәм мүликлерди ийелеў яки излеўшилерди жыйнаў ушын урыс қылмады. Жоқ, Ол соқырлардың көзлерин ашты, оларды емледи ҳәм олардың руўхый мүтәжликлерин түсиндирди. Ол адамлардың жүреклерин тазалаў ҳәм олардың айыбын ҳәм гүнасын жоқ етиў ушын ашты.
Бир ўақытта бир неше диний басшылар бир ҳаялды Ийсаға алып келип: «Устаз, бул ҳаял зина үстинде усланды. Ҳәзир Муса, нызамда, бизге бундайларды тас пенен урып өлтириўди буйырды. Бирақ Сен не дейсең?» деп сорады. Олар Ийсаны үлкен қәте қылдырыўға ҳәм Оны айыплаўға тырысты. Бул бир дилемма еди! Егер Ийса оны қоя бер десе, Ол нызамға қарсы шыққан болар еди. Егер Ол оны тас пенен урып өлтириўге келиссе, Ол үйреткен ырайым қайда болар еди? Оның жуўабы: «Сизлерден ким гүнасыз болса, биринши болып оған тас атсын» болды. Оның айыплаўшылары, өз ар-намыслары тәрепинен айыпланып, биреўлеп кетти. Ийса оның гүнасын жеңил мәселе деп есапламады. Бул әлбетте аўыр гүна еди. Ол нызамға бола өлтирилиўге мүнәсип еди, бирақ Ол оған тәўбе етиўге ҳәм Қудайдан қорқатуғын өмир сүриўге және бир мүмкиншилик берди. Ол оған: «Бар ҳәм енди гүна қылма» (Юханна 8:1-11) деди.
Ийса кеширим сорап Оған келетуғын гүнакарлар ушын мине усыны ислейди. Ол олардың гүналарын кеширеди ҳәм оларға Қудайдан қорқатуғын өмир сүриў ушын күш береди. Ийсаның меҳир-шәпәәти басқа барлық руўхый ҳәм диний басшылар ҳәм тийкаршылардың меҳир-шәпәәтинен асып түсетуғынын көре аласаң ба? Ол еркеклерге, ҳаялларға ҳәм балаларға жаңа өмир, руўхый көриў ҳәм Қудайдан қорқатуғын өмир сүриў ушын күш бериўге келди.
Ийса кишипейил еди. Оның уллылығына ҳәм күшине қарамастан, Ол кишипейил Адам еди ҳәм адамларды: «Маған келиң, бәрше мийнет еткенлер ҳәм аўыр жүк көтергенлер, ҳәм Мен сизлерге тынышлық беремен. Мениң мойынтырығымды өзлериңизге алың ҳәм Меннен үйрениң, өйткени Мен жумсақ ҳәм жүрегимде кишипейилмен, ҳәм сизлер жанларыңыз ушын тынышлық табасызлар» (Матта 11:28-29) деп шақырды.
Ийса қорғанда яки сарайда жасамады, қуллары яки хызметшилери де жоқ еди; керсинше, Ол Өз шәкиртлерине Ол олардың арасында хызмет етиў ушын екенин айтты (Лука 22:27). Марк өз китабында былай деп жазады: «Өйткени Адам Улы хызмет етилиўге емес, бәлки хызмет етиўге ҳәм Өз өмирин көплер ушын төлем етип бериўге келди» (Марк 10:45).
Ийса дана еди. Ол мектепке яки ҳеш қандай жоқары оқыў орнына бармады, бирақ Оның даналығы ҳәм билими терең еди. Ол 12 жаста болғанда, Ол доктурлар ҳәм Нызам муғаллимлери арасында отырып, оларды тыңлап ҳәм оларға сораўлар берди. Оны еситкен ҳәр бир адам Оның түсинигине ҳәм жуўапларына таң қалды (Лука 2:41-50). Ишая Ийса ҳаққында пайғамбарлық қылып: «ИЙЕНИҢ Руўхы Оның үстинде болады, даналық ҳәм түсиник Руўхы, кеңес ҳәм күш Руўхы, билим ҳәм ИЙЕДЕН қорқыў Руўхы» (Ишая 11:2) деди.
Оның ең қатты сөзлери Оны жек көрген ҳәм ҳәр бир мүмкиншиликте Оны менен таласыўға тырысқан сол дәўирдеги диний еки жүзлилерге арналған еди. Адамлар Оған сораўлар бергенде, Ол ҳәрдайым үлкен даналық ҳәм ырайым менен жуўап берди. Сонлықтан көплер Оған исенди, бирақ көплер исенбеди.
Рафиқ тәрепинен (түзтилген)
Келеси айда биз Ийе Ийса Мәсихтиң тәлимлерин, ислерин ҳәм кереметлерин көрип шығамыз. «Ийса Мәсих ҳаққындағы ҳақыйқый Ҳақыйқат» «Ырайым ҳәм Ҳақыйқат»тан китапша түринде алыўға болады.