Жүректиң ең жаман кесели: Гүна ҳәм оның Библиялық манасы

Жүректиң ең жаман кеселин түсиниў Жүрек — ишки адамның ең әҳмийетли ағзасы. Билесизбе Библияда жүрекке байланыслы 700 ден аслам силтеме бар, ҳәм олардың тек екеўи, 2 Самуил 18:14 ҳәм 2 Патшалар 9:24, физикалық жүрекке тийисли? Мухаддес Жазыўларда «жүрек» сөзиниң ҳәр түрли маналары бар. Гейде ол ақыл ҳәм түсиниўдиң синоними болады. Гейде ол сезимлерди, гейде еркти, ҳәм гейде ар-намысты билдиреди. Аслында Мухаддес Жазыўларда «жүрек» ишки адамның ҳәр түрли функцияларын қамтыйды. Жүрек — адамның мораллық тәбиятының орайы, «өмүрдиң мәселелери» келип шығатуғын ишки булақ (Нақыллар 4:23 KJV). Ол пүткил жанды аңлатады, ҳәм барлық ойларымыз, қәлеўлеримиз, қызғынлықларымыз, сезимлеримиз, эмоцияларымыз, мотивлеримиз, импульсларымыз, рефлекслеримиз ҳәм инстинктлеримиз келип шығатуғын булақ. Жүректиң биздиң ишки яки жасырын өмиримиздиң дәл орайы екенлиги Петр оны қалай атағанынан анық көринеди: «жүректиң жасырын адамы» Ийениң тәлими пүткил Библияға сәйкес келеди. Адам жүрегиниң жағдайына қарап ҳүким етиледи: «Жақсы адам жүрегиндеги жақсы ғәзийнеден жақсы нәрселерди шығарады, ал жаман адам жүрегиндеги жаман ғәзийнеден жаман нәрселерди шығарады» (Лука 6:45). Көп Мухаддес Жазыўлар жүректиң ақыл функцияларын атқаратуғынлығын көрсетеди. Солай етип жүрек ойлайды (Нақыллар 23:7), елеслетиўлерге ийе (Баслама 6:5; 8:21), ҳәм ойлар ҳәм нийетлердиң орны (Еврейлерге 4:12). Ийениң Өзи, адам кеселлигиниң жалғыз диагносты, гүнакарлардың бузылған жүрегинен жаман ойлар келип шығатуғынлығын тастыйықлайды (Марк 7:21). Жүрекке тийисли басқа интеллектуаллық функциялар: ойланыў (Марк 2:8), идеяларды ойлап табыў (Ҳаўарийлер 5:4), түсиниў (Нақыллар 8:5; Юханна 12:40), ҳәм Қудайдың Сөзин жасырыў (Забур 119:11). Биз әдетте жүректи адамның эмоционаллық бөлеги деп ойлаймыз. Ҳәм жүрек Мухаддес Жазыўларда сезимлерди билдириў ушын қолланылады: «Мениң жүрегим Ийеде қуўанады» (1 Самуил 2:1); «Мениң жүрегим жақсы нәрселер менен толып тасып атыр» (Забур 45:1); «Жүрегиңиз тынышсызланбасын» (Юханна 14:1). Гейде Библия «жүрек» сөзин ар-намысты билдириў ушын қолланады (1 Самуил 24:5; 2 Самуил 24:10). Еврейлерге 10:22 адамдағы ар-намыстың, әслында, оның жүрегиниң бир бөлеги екенлигин аңлатады: «жүреклеримиз жаман ар-намыстан тазаланған». Жүрек, гүмансыз, ишки адамның ең әҳмийетли ағзасы. Бул Мухаддес Жазыўларда оған байланыслы 700 ден аслам силтемелер, Қудайдың оған қалай қарайтуғынлығы ҳәм бизди оған байланыслы қалай үгитлейтуғынлығы, Шайтанның оған ҳүжимлерин бағытлайтуғынлығы, оның жанның басқа барлық бөлеклери менен тығыз байланысы, ҳәм оның гүнакар ҳәм әўлиениң өмиринде атқаратуғын әҳмийетли ролы менен дәлилленеди. Қудай ҳәм жүрек
Библияда жүректиң жоқары орны Қудайдың оған қалай қарайтуғынлығы менен дәлилленеди. Библия адам жүрегине байланыслы бир неше илаҳий мүнәсибетлерди көрсетеди. Бириншиден, Ийе жүрекке қарайды: «Адам сыртқы көриниске қарайды, бирақ Ийе жүрекке қарайды» (1 Самуил 16:7). Қудайдың көзлери, тийкарынан, өмир мәселелери келип шығатуғын ишки булаққа қаратылған. Ол ғана биздиң мораллық болмысымыздың сол үлкен орайы менен толық таныс. Ол оның ойларын ҳәм нийетлерин көреди, оның мотивлерин ҳәм импульсларын бақлайды, оның диспозицияларын бақлайды, ҳәм оның қәлеўлерин ҳәм қызғынлықларын биледи. Екиншиден, Ийе жүректи ойлайды (Нақыллар 21:2; 24:12). Бул биздиң ишки болмысымыздың басқа ҳеш бир ағзасы ҳаққында айтылмайды, тек руўҳтан басқа (Нақыллар 16:2). Нақыллар 24:12 Қудайды «жүректи ойлайтуғын» ҳәм «ҳәр бир адамға өз ислерине қарап қайтарып беретуғын» пүткил жердиң Ҳүкимдары деп суўретлейди. Биздиң әдалатлы Қудайымыз биз бенен жүреклеримиздиң жағдайына қарап мүнәсибетте болады, себеби барлық сөзлеримиз, ислеримиз ҳәм жүрислеримиз сол булаққа барып тиреледи. Үшиншиден, Ийе жүректи бурады: «Патшаның жүреги Ийениң қолында ... Ол оны қәлеген жерине бурады» (Нақыллар 21:1). Бурын биз Мухаддес Жазыўларда «жүрек» пүткил жанды аңлататуғынлығын көрдик; жүректи бурыў арқалы Ең Жоқары пүткил адамға тәсир ете алады. Төртиншиден, Ийе жүректи биледи (Ҳаўарийлер 15:8). Ол ғана өмир ҳәм шахстың сол жасырын булағы менен жақсы таныс. Ҳеш биримиз жүрегимиздиң жасырын мотивлерин ҳәм жасырын тереңликлерин толық ажырата алмаймыз. Адамның диннен шығыўы оның «жақсылық ҳәм жаманлықты» билиўине алып келди (Баслама 3:22), бирақ өз жүрегин билмеўине (Еремия 17:9). Бесиншиден, Ийе жүректи излейди (Еремия 17:10). Бул жанның басқа ҳеш бир қабилети ҳаққында айтылмайды, тек ақылдан басқа. Солай етип биз Қудайдың жүрек ҳәм ақылды көретуғынлығын, излейтуғынлығын ҳәм сынақтан өткеретуғынлығын оқыймыз (Забур 7:9; Еремия 20:12; Аян 2:23). Жүрек ҳәм ақыл биргеликте «ишки бөлеклерди ... жасырын бөлекти» билдиреди (Забур 51:6). Қудай бул жасырын бөлеклерде ҳақыйқатты — яғный реаллықты, еки жүзлилик емес — талап етеди. Ҳақыйқаттың аўызда болыўы жеткиликли емес; ол ишки бөлеклерге — жүрек ҳәм ақылға жетип, оларды толық қамтыўы керек. Қудайдың жүрек ҳаққындағы үгит-нәсиятлары
Жүректиң үлкен әҳмийетлилиги оған байланыслы көп илаҳий үгит-нәсиятларда да көринеди. Өз Сөзинде Қудай бизге: «жүрегиңиздиң сүннетсизлигин сүннет етиң» (Екинши Заң 10:16; Еремия 4:4); «жүрегиңизди жаманлықтан жуўың» (Еремия 4:14); «кийимлериңизди емес, жүреклериңизди жыртың, ҳәм Ийе Қудайыңызға қайтың» (Йоел 2:13); «пүткил жүрегиңиз бенен исениң» (Ҳаўарийлер 8:37; Римлилерге 10:9); ҳәм «жүреклериңизди тазалаң» (Жақып 4:8) дейди. Библияда жүрек адамның жуўапкершилигиниң дәл орайы. Нақыллар китабынан еки қосымша буйрыққа жақыннан қарайық. Бириншиден, бизге айтылады, «Жүрегиңди барлық тырысқанлық пенен сақла, себеби оннан өмир мәселелери шығады» (Нақыллар 4:23). Бул ҳақыйқый динниң тийкарғы тасы, Ийе ҳәр биримизге жүклеген ең әҳмийетли ўазыйпа. Бирақ ол қаншалық қайғылы түрде итибарсыз қалдырылған! Көбимиз денемизди, инвестицияларымызды, абыройымызды ҳәм лаўазымларымызды үлкен сергеклик пенен сақлаймыз. Бирақ жүрегимиз қорғалмаған, ҳәм Шайтанның кирип, оны толтырыўы ушын аңсат жем болып қалған. Екиншиден, Қудай ҳәр бир адамға айтады, «Маған жүрегиңди бер» (Нақыллар 23:26). Қудай жүректиң, пүткил ишки адамды билдиретуғын, Оған толық берилиўин талап етеди. Егер биз Қудайға тек басты (2 Петр 2:20 да суўретленгендей теориялық, қутқарыўшы емес билим), ерлерди (аўыз дини), қолларды (жумыс дини), яки аяқларды (жалған жүрис дини) берсек, Ол оларды қабыл етпейди. Ол турақсыз, бөлинген жүректи де қабыл етпейди. Ол адам жүрегин басқа ҳеш бир пүтлер менен бөлиспейди (Шығыў 20:3; 1 Юханна 5:21). Шайтан ҳәм жүрек
Адамды азғырыўда Шайтан ҳәрдайым өз жаман оқларын жүрекке жибереди. Буны ислеў арқалы ол биздиң ишки болмысымыздың анатомиясы ҳәм адам психологиясы ҳаққындағы билимин ашып береди. Адамды азғырыўда 6000 жыллық тәжирийбеси менен ол, егер адамның жүрегине кире алса, пүткил адамды толық басқаратуғынлығын биледи. Ийса Шайтанның жумысы жүрекке қаратылғанлығын тастыйықлайды. Егиўши ҳәм туқым ҳаққындағы мысалдың барлық үш баянында, Ийемиз қараңғылық әмириниң Қудайдың Сөзин «жол бойындағы» тыңлаўшылардың «жүреклеринен» урлап алатуғынлығын жәриялайды (Матфей 13:19; Марк 4:15; Лука 8:12). Қудайдың Сөзин адамлардың жүреклеринен «олар исенип қутқарылмаўы ушын» (Лука 8:12) алып таслаўдан тысқары, ол жүрекке жийиркениш ойларды да сала алады, мысалы, ол Ийсаны сатыў идеясын «Яҳуданың жүрегине» салғандағыдай (Юханна 13:2). Мухаддес Жазыўлар Шайтанның адам жүрегиндеги жумысының үш басқышын көрсетеди. Бириншиден, ол жүрекке жаман усынысларды сыбырлайды (Юханна 13:2). Жаман ойларды дереў қайтарыў ҳәм оларға тоқтап қалмаў биздиң жуўапкершилигимиз. Қорғалмаған жүрек — Нақыллар 4:23, «жүрегиңди сақла» буйрығына бойсынбаған — жаманның аңсат жеми. Екиншиден, Шайтан жүрекке киреди (Лука 22:3), оны өз жаман мақсети ушын каналға айландырады. Биз оның елеслетиўлери менен аўқатланғанда, оны жүрегимизге кириўге ынталандырамыз. Үшиншиден, өз жаманлығының орынланыўын тәмийинлеў ушын, Шайтан гүнакардың жаман ислерди ислеўге болған қәлеўин күшейтиў арқалы жүректи толтырады. Бул Петрдың Ананияны айыплаўында көрсетиледи: «Неге Шайтан жүрегиңди Мухаддес Руўҳқа өтирик айтыўға толтырды?» (Ҳаўарийлер 5:3). Петрдың сораўы Ананияның азғырыўға берилгени ушын айыплы екенлигин анық көрсетеди. Бизге «жүрегимизди барлық тырысқанлық пенен сақлаўға» (Нақыллар 4:23) үгит-нәсият етилиўиниң өте әҳмийетли себеби, «ақырыўшы арыслан сыяқлы, кимди жутсам екен деп жүрген» (1 Петр 5:8) күшли душпан бар. Оның ишимизде бир аўқамдасы бар, биздиң бузылған тәбиятымыз, Библия оны «тән» деп атайды. Гүнакар ҳәм жүрек
Биздиң қулаған жағдайымызда, ишки болмысымыздың ҳеш бир ағзасы Библияда жүрек сыяқлы қорқынышлы суўретленбеген. Ол толық жаман, үмитсиз жаман, туўма ақымақ, ишки жағынан жинли, ҳәм өте алдамшы деп көриледи (Баслама 6:5, 8:21; Нақыллар 22:15; Уағызшы 8:11, 9:3; Еремия 17:9). Барлық турмыслық әмеллердиң булағының бул кишипейил суўретлениўи ең жақсы адамлардың мурынларын Қудай алдында топыраққа тийгизеди. Адам тәбиятының асыллығы ҳаққында мақтанатуғынлар, биздиң Жаратыўшымыз — гүнаның бизде келтирген зыянын билетуғын — биз ҳаққымызда не айтатуғынлығы менен танысыўы керек. Мухаддес Жазыўлар ишки гүнаның орны жүрек екенлигин анық үйретеди. Гүна — жийиркениш жүрек кеселлиги. Сонлықтан ол «өз жүрегиниң кеселлиги» деп аталады (1 Патшалар 8:38). Гүна — «баланың жүрегинде байланған ақымақлық» (Нақыллар 22:15). Сулайман ишки жаманлықтың жүректе жасайтуғынлығын тастыйықлайды: «адам балаларының жүреги жаманлыққа толы» ҳәм «жаманлық ислеўге толық берилген» (Уағызшы 9:3, 8:11). «Толы» ҳәм «толық» сөзлери ишки бузылыўдың толықлығын ҳәм қорқынышлылығын аңлатады. Гүна ҳәр бир жүректиң кеселлиги. Бул өлимши душпанның барлығын қаншалық қайғылы түрде билмеймиз ҳәм толық соқырмыз! Оның барлығы сыпайылық ҳәм жақсы әдеп-икрамлылықтың жуқа қапламасы, дин кийими, яки мәденият ҳәм билимниң нәзик сыртқы көриниси астында жасырылған болыўы мүмкин. Бирақ ол жүректиң тереңинде жатады. Ҳәм, ең жаманы, биз оны билмеймиз де, сезбеймиз де. Биз оны менен тынышпыз. Биз оны жек көрмеймиз, оған қайғырмаймыз, яки оннан азат болыўды қәлемеймиз. Мәсих адамның өлимши кеселлигин дәл диагноз етип, барлық гүнаны «жүрегиниң жаман ғәзийнесине» (Лука 6:45) тийгизеди. Ол айтады: «Себеби жүректен жаман ойлар, қылмыс, зина, пасықлық, урлық, жалған гүўалық, ҳәсретлер шығады» (Матфей 15:19). Гүнаның жүректе жасайтуғынлығы адам минез-қулқының кеминде бес аспектисин түсиндиреди. Бириншиден, барлық гүналарымызда, биздиң қәлеўлеримиз ҳәм сезимлеримиз ақыл ҳәм ҳүкимди жеңеди. Бир мәрте биздиң нызамсыз қәлеўлеримиз ҳәм ақылымыз арасында гүрес басланса, ол алдыннан жеңилген болады, себеби қәлеўлер ақылдан күшлирек. Екиншиден, адамның өз жүрегин тыңлайтуғынлығы ҳәм ақылын емес, адамлардың неге жаман екенлигин билетуғын нәрселерди ислейтуғынлығын түсиндиреди. Ақылларында адамлар ишимлик, наркотиклер, қумарий ойынлар, темеки шегиў ҳәм жыныслық бузықлық олардың физикалық, эмоционаллық, финанслық ҳәм социаллық өмирине зыян келтиретуғынлығын биледи — бирақ миллионлаған адамлар бул жаман әдетлерге бериледи. Темеки шегиў ҳәм өкпе рагы арасындағы байланыс анық белгиленген, бирақ көп адамлар бул өлимши әдетти даўам еттиреди. Үшиншиден, адам тәбиятын жақсылаўға болған барлық урыныслар ақылды өзгертиў арқалы бийкар. Барлық гүна жүректен басланғанлықтан, ҳеш қанша билим, диний тәлим, қорқытыў, жаза, яки басқа ҳеш бир адам урынысы адамның жаманлығын баса алмайды. Бул сондай-ақ неге барлық түрдеги социаллық реформалар, қоршаған орталықты жақсылаў ҳәм басқа гуманитарлық урыныслар адам тәбияты ҳәм минез-қулқында ҳеш қандай радикаллық жақсыланыўды келтирип шығара алмағанлығын түсиндиреди. Төртиншиден, гүна адамның жүрегинде орналасқанлықтан, гүнаға қарсы барлық қарарлар сәтсизликке ушырайды. Қарарлар ақыл ҳәм ерк тәрепинен қабыл етиледи, олардың екеўи де жаман ҳәм алдамшы жүрек тәрепинен басқарылады. Бесиншиден, гүна бизди басқаратуғынлықтан биздиң сезимлеримиз арқалы, гүнаға қарсы гүрес тек жүрекке бағытланғанда ғана табыслы болыўы мүмкин. Гүнаға қарсы барлық илаҳий үгит-нәсиятлар жүрекке қаратылған: «Жүрегиңди барлық тырысқанлық пенен сақла» (Нақыллар 4:23); «Жүрегиңди сүннет ет» (Еремия 4:4); «Жүрегиңди жаманлықтан жуў» (Еремия 4:14); «Еки ойлылар, жүреклериңизди тазалаң» (Жақып 4:8). Бул аятта жүрекке, ақылға емес, басым берилгенине итибар бериң. Еки ойлылар жүреклерин тазалаўы керек. Жоқарыдағы әмелий принциплери гүнаға қарсы гүресиў ушын қолланылыўы керек. Бузылған тәбияттың қәлеўлериниң сыртқы азғырыў менен байланысқа кириўине ҳеш қашан жол қоймаң. Қәлеў ҳәм ақыл арасындағы гүрестиң жаныўына ҳеш қашан жол қоймаң, себеби қәлеў дерлик ҳәрдайым жеңимпаз болады. Сиз өзиңиздиң әззи зоналарыңызды билесиз. Оларға ҳеш қашан кирмең. Егер сиз өзиңизди тосыннан азғырыў менен бетпе-бет тапсаңыз, жалғыз қутқарылыў — қашыўда. Юсуф бул қағыйдаларға қулақ салды ҳәм жеңди. Даўыт, сол азғырыўға дус келип, тоқтап қалды ҳәм гүнаға түсти. Нәтийже қорқынышлы болды. «Қудайдың өз жүрегине усаған» адам қорқынышлы түрде сәтсизликке ушырады ҳәм зина ҳәм қылмыс сыяқлы еки есе гүна иследи. Әўлие ҳәм жүрек
Адамның жүрегин өзгертиўдиң бир ғана жолы бар — ишинен сыртына. Ҳәм тек Қудай ғана бундай өзгертиўди әмелге асыра алады: «Мен сизге жаңа жүрек беремен» (Езекиил 36:26). Бул Оның мәрҳамәтли ўәдеси. Жүрек қайта туўылмаған адамның ең жаман бөлеги болса да, қайта туўылғаннан кейин ең жақсы бөлегине айланады. Жаңа туўылыў жүректиң даңқлы, толық ҳәм радикаллық өзгертиўине алып келеди. Бул «тас жүректи» алып таслап, «ет жүректи» беретуғын Мухаддес Руўҳ тәрепинен ғана әмелге асырылатуғын табияттан тысқары өзгертиў (Езекиил 11:19). Бундай күшли образлы тил революциялық жүрек өзгертиўин аңлатады — ол үстирт емес, ҳәм ўақтыншалық та емес. Қайта туўылыў сәтинде Қудай адамның жүрегин Өз Руўҳы (2 Коринфлилерге 1:22) ҳәм Өз Улы (Ефеслилерге 3:17) арқалы онда жасаў арқалы ҳүрметлейди. Қулаған нәсилдиң ҳеш бир бузылған ағзасы мәңгиликте Қудай менен мәңги жасай алмайды, егер Қудай мәңгиликтиң бул тәрепинде оның жүрегинде алдыннан жасамаған болса. Бир неше жыл даўамында мен шексиз мухаддес Қудайдың гүнаның барлығына қарамастан адамның жүрегинде қалай жасай алатуғынлығына таң қалдым. Жаңа туўылыўда биз гүнаның жазасынан, күшинен, сүйиспеншилигинен ҳәм айыбынан қутқарыламыз, бирақ оның барлығынан емес. Солай етип, ҳеш қандай жаманлықты көре алмайтуғын (Хабаккук 1:13) мухаддес Болған Қудай исениўшиниң жүрегинде жасаўды қалай қабыл ете алады? Қудай ҳеш қашан гүна басқаратуғын, қайта туўылмаған жүректе жасамайды. Тек жаңа туўылыў арқалы гүна тахттан түсирилгеннен кейин ғана Ол биздиң жүреклеримизде жасаўға келиседи. Тек «гүна денеси жоқ етилгеннен» кейин ғана (Римлилерге 6:6) Қудай жүректе жасайды. Бул аяттағы «жоқ етилген» сөзи «толық жоқ етилген» дегенди аңлатпайды, ал «иске жарамсыз етилген» дегенди аңлатады, оның адам үстинен басқарыўшы күши алынған. Я Қудай, яки гүна адам жүрегиниң тахтын ийелейди. Қудайдың қайта туўылған жүректе жасаўы, ҳәтте тахттан түсирилген — ҳәр қандай ўақытта активлестирилиўи мүмкин болған гүна — әли де бар болса да, шексиз мәрҳамәт әмели. Бурын гүнаға үйленген жүрек енди мухаддесликке үйленеди. Ҳәм шексиз ҳәм уллы Қудайдың биздиң жүреклеримизди Өз үйи етиўинен артық не бахытлырақ болыўы мүмкин? Жоғалған гүнакарда жүрек барлық машақаттың дереги. Бирақ тәўбе еткен ҳәм исениўши гүнакарда жүрек христиан өмириниң орайы. Қайта туўылыў сәтинде, «Қудайдың сүйиспеншилиги бизге берилген Мухаддес Руўҳ арқалы жүреклеримизге төгилген» (Римлилерге 5:5). Бул мәрҳамәт мөжизасы ишимизде болып өтеди, себеби Қудай «Ийса Мәсихтиң жүзинде Қудайдың даңқы ҳаққындағы билим нурын бериў ушын жүреклеримизде (ақылларымызда емес) жарқырады» (2 Коринфлилерге 4:6). АВТОР ҲАҚҚЫНДА: Морис Бассали, медицина илимлериниң докторы, диагностикалық радиология бойынша пенсиядағы қәниге. Бул мақала оның китабынан алынған, Жан ушын медицина, Believers Bookshelf, Box 261, Sunbury, PA, 17801, USA дан алыўға болады.