Серия– Декабрь 2023 –«Ырысқы ҳәм Ҳақыйқат» журналы
Муқаддес Китаптың Қаҳарманлары
Ески Ўәсияттан жыйналғанлар,9-бөлим
Он еки тыңшы ҳәм олардың ўазыйпасы
«Қайратлы болыңлар. Ҳәм сол жердиң мийўесинен алып келиңлер». — Санлар 13:20 NKJV
Ўәде етилген жердиң мийўеси
Он еки тыңшыға берилген буйрықлардың бири – Ўәде етилген жердиң мийўесинен алып келиў еди. Буның себеби, ҳәли де шөлде адасып жүрген исрайыллыларға Қанаан жери оларға усыныс ететуғын ырысқылардың дәмин татыўға имканият бериў еди. Жер олардың үмитлерин ақлай ма еди? Бир неше жыл даўамында олар шөлде адасып жүрген еди, бирақ енди олар жер ҳаққында көбирек билиў ўақты келген еди.
Олардың Ўәде етилген жерге биринши танысыўы ҳеш қандай көңилсизликке ушыратпады, өйткени тыңшылар үш түрли өним алып келди. Булардың ең әҳмийетлиси ҳәм ең белгилиси еки адам көтерип жүриўи керек болған үлкен жүзим шоғы еди. Ешкол ойпаты өз атын сол жерде болған нәрседен алған, өйткени Ешкол «жүзим шоғы» дегенди аңлатады (Санлар 13:24 қараң).
Бул аяттағы «ойпат» деген ибраний сөз «сай» дегенди де аңлатады, бул түсиникли, өйткени ойпатлар арқалы көп ҳалларда сайлар ағып өтеди. Солай етип, биз тыңшылардың сай ағып өтетуғын, бетлери жүзим ҳәм мийўе тереклери менен қапланған ойпатқа кирип баратырған суўретин көз алдымызға келтириўимиз мүмкин. Егер Ешкол ойпатында суў болмағанда, тыңшылар ҳеш қашан мийўе таппаған болар еди.
Буның биз ушын руўхый мәниси бар. Муқаддес Китапта сайлар яки дәрьялар көп ҳалларда Муқаддес Руўхтың еркин ҳәрекетин билдиреди (Юхан 7:38-39 қараң). Аўыл хожалығы өнимлери өсиўи ушын суўға мүтәж болғаны сыяқлы, руўхый мийўе – «Руўхтың мийўеси» – исениўшиде Руўхтың жанландырыўшы яки өмир бериўши жумысысыз өсе алмайды (Ғал 5:22, 6:8). Бул мәсихши ушын, егер ол өзи ушын сақланған аспан жериниң мийўесинен ләззетлениўди қәлесе, турмыслық талап болып табылады. Егер ол тири суў дәрьясынан тәсирленбеген болса, ол жердеги ырысқылар – Мәсихте оның үлеси болған мәңгилик ҳәм руўхый ырысқылар ҳаққында ҳеш қандай түсиникке ийе болмайды.
Жүзим мийўеси
Тыңшылар Ешкол ойпатында тапқан биринши мийўе үлкен жүзим шоғы еди. Тыңшылардың екеўи, Ешуа ҳәм Калеб, РАББИГЕ садық болғанлар,РАББИГЕ, Қанаан жериниң мийўесин шынында да қәдирлеген.
Муқаддес Китапта жүзим мийўеси әдетте қуўаныш символы сыпатында қолланылады (Ҳәкимлер 9:13; Зәбур 104:15; Ешая 24:7 қараң). Сонлықтан, тыңшылар тапқан жүзим шоғы бизге Муқаддес Руўхтың жумысы нәтийжесинде аспанларда табатын қуўанышымыз ҳаққында айтады. Ғалатиялықларға 5:22 де «қуўаныш» Руўхтың мийўесиниң әҳмийетли аспектиси сыпатында айтылады. Муқаддес Руўх суўландырыўшы, ҳәм биз бул аспан мийўесин тек ғана Руўхқа егиў арқалы жыйнай аламыз (6:8).
Юхан 15 бул аспан қуўанышының Мәсих, ҳақыйқый Жүзим сабағы (1-аят) менен бирлесиўимиз нәтийжеси екенлигин көрсетеди. Муқаддес Руўхтың күши арқалы Ата ҳәм Улды билиў мәңгилик қуўаныштың дереги болып табылады: «Ҳәм шынында да, биздиң бирлигимиз Ата ҳәм Оның Улы Ийса Мәсих пенен. Ҳәм биз бул нәрселерди сизлерге қуўанышыңыз толық болыўы ушын жазамыз» (1 Юхан 1:3-4).
Бирлик ҳәм қуўаныш арасындағы байланысқа итибар бериң. Ата ҳәм Ул менен бирлигимиз басқа ҳеш жерде табылмаған ҳақыйқый ҳәм кәмил қуўанышты пайда етеди. Бирлик ҳәм қуўаныш ажыралмас. Ешкол ойпаты Хеброн жанында жайласқан, бул ат «бирлик» яки «келисим» дегенди аңлатады. Ҳақыйқый ҳәм кәмил қуўаныш тек ғана Қудай менен бирлик орнында – Ата ҳәм Ул менен бирликте табылыўы мүмкин.
Анарлар ҳәм әнжирлер
Жүзим шоғы тыңшылар тапқан жалғыз мийўе емес еди; олар анарлар ҳәм әнжирлер де алып келди. Бәлким, булар Санлар 20:5 те айтылған, онда биз исрайыллылардың қурыған шөлдиң «дән, әнжир, жүзим яки анар жери емес; ҳәм ишиўге суў да жоқ» деп налығанын көремиз. Ески Ўәсияттың басқа бөлимлеринде де бул мийўелер бир демде айтылады (Екинши Заң 8:8; Хаг 2:19).
Анардың мәнисине келетуғын болсақ, анардың үлгилери бас руўханийдиң кийиминиң етегинде, сондай-ақ ибадатханаға киреберистеги еки бағананың үстиндеги капительлерде яки ең жоқарғы бөлегинде жасалған (Шығыў 28:31-34; 1 Патшалар 7:18; 2 Патшалар 25:17). Басқаша айтқанда, биз бул мийўени муқаддес орын менен байланыста көремиз. Ол Қудайдың үй-жайына тән муқаддесликти билдиреди. Бас руўханий ушын анарлар – алтын қоңыраўлар сыяқлы – муқаддес орынға кириў ушын зәрүр еди (Шығыў 28:35). Олар Мәсихтиң муқаддеслигин көрсетеди ҳәм Оған биздиң аспанлық Бас Руўханийимиз сыпатында Қудай алдында көриниўге имканият береди (Еврейлерге 7:26).
Ибадатхана бағаналарындағы анарларға келетуғын болсақ, олар капительлердиң әтирапындағы тордың әшекейлери сыпатында жасалған көринеди. Зәбур 93:5 ке сәйкес, «муқаддеслик [Қудайдың] үй-жайын әшекейлейди». Бул анарлардың Қудайдың алдында болыў ушын талап етилетуғын муқаддесликке тийисли екенлиги ҳаққындағы пикирди тастыйықлайды. Олар Муқаддес Руўхтың жумысының мийўеси сыпатындағы әмелий муқаддесликке байланыслы (Римликлерге 6:22 деги «сиздиң мийўеңиз муқаддесликке» деген сөз бенен салыстырың).
Енди әнжирлерге қарайық. Муқаддес Китаптың биринши бапларының бири бизге тыңшылар алып келген бул үшинши мийўениң мәниси ҳаққында айтады. Жақсылық ҳәм жаманлықты билиў терегинен жегеннен кейин, Адам ата ҳәм Ҳаўа ана өзлериниң жалаңашлығын жабыў ушын әнжир жапырақларынан кийимлер жасады (Жаратылыс 3:7). Кейин Қудай Өзи оларға басқа кийимлер берди, олар гүнасыз қурбанлық ҳайўанларының терилеринен жасалған еди. Әнжир жапырақларынан жасалған кийим адамның өз жақсы ислериниң кийимин билдиреди, оның жәрдеминде ол өзиниң гүнакар жағдайын Қудайдан жасырыўға тырысады. Бул қутқарыў кийимлери – әдалат кийими – биз Қудай Қозысының өлими нәтийжесинде бийпул алатуғын кийимлерден кескин парық етеди.
Әнжир тереги Исрайылды өз әдалат кийимине оранған миллет сыпатында да билдиреди. Мәсих лағынетлеген әнжир терегинде тек ғана жапырақлар табылды; мийўе жоқ еди. Исрайыл өзин-өзи әдалатлы деп есаплаў жапырақларына оранған еди. Олар сыртқы жақтан жақсы мойынлаўға ийе болса да, Қудай алдында турақлы әдалат мийўесин бере алмады.
Бүгин әнжир тереги қурып қалған – халыққа қаҳар келген – бирақ ақыр заманда бул жағдай өзгереди ҳәм әнжир тереги қайтадан бүртик ашады (Мат 21:19, 24:32; Лк 21:30). Сонда Исрайыл енди өз әдалатын емес, Мәсихте ашылған Қудайдың әдалатын излейди. Олар Оның әдалат кийими менен әшекейленеди (Ешая 61:10), ҳәм Қуддус қаласы: «РАББИ БИЗДИҢ ӘДАЛАТЫМЫЗ» деп аталады (Еремия 33:16). Исрайыл шынында да мийўе береди, ол ҳаққында: «Сиздиң мийўеңиз Менде табылады» деп айтылады (Ҳошея 14:8).
Анарлар муқаддеслик мийўесин билдирсе, әнжирлер әдалат мийўесин билдиреди (Филиппиялықларға 1:11 қараң). Олар биргеликте бизге Қудайға сәйкес «ҳақыйқаттың әдалатлылығы ҳәм муқаддеслигинде» жаратылған жаңа адамның өзгешеликлерин көрсетеди (Ефесликлерге 4:24 NASB). Бул өзгешеликлер аспанлық келип шығыўға ийе жаңа жаратылыстың белгилери болып табылады. Биринши адам, Адам ата, буларды бере алмады. Ҳәттеки Едем бағындағы гүнасыз жағдайында да, Адам ата ҳақыйқый әдалат ҳәм муқаддеслик пенен белгиленбеген еди. Ол шынында да гүнасыз еди, бирақ ол жаманлыққа қарсы турмады ҳәм кейиншеллик ол арқалы булғанды. Ол әдалатлы ҳәрекет етпеди ҳәм жаманлықтың алдында муқаддес болып қалмады. Ҳақыйқый әдалат ҳәм муқаддеслик Мәсихтиң қутқарыў жумысына тийкарланған жаңа жаратылыстың мийўелери болып табылады.
Бизди тынышлық жеримиз – аспанларға алып баратуғын Ефесликлерге хатында, бул қымбатлы мийўениң қалай биздиң үлесимиз болғанын көремиз. Мәсихте бизге Қудайдың муқаддес алдында орын беретуғын муқаддеслик ҳәм әдалат берилген (Ефесликлерге 1:3-6). Ефесликлерге 4 ҳәм 5 те биз буның турмысымызда қалай көриниўи мүмкин екенлигин көремиз, солай етип Руўхтың мийўеси «қараңғылықтың мийўесиз ислери» менен бирлигимиз болмағанда әмелий түрде көриниўи мүмкин (5:11 nkjv). Сонда биз пак ҳәм айыпсыз болып, «әдалат мийўелери» – сондай-ақ «тынышлық мийўеси» деп те аталады (8-9-аятлар; Филиппиялықларға 1:11; Еврейлерге 12:11) – менен толамыз.
Биз аспанлардың мийўелерин қәдирлеймиз бе, тыңшылар Ўәде етилген жердиң мийўесинен ләззетленгени сыяқлы? Яки биз оларға көп әҳмийет бермеймиз бе, көпшилик адамлар сыяқлы? Олар исенимсизликлери себепли жағымлы жерди нәлетледи.
Егер биз аспанлардың мийўелерин билсек ҳәм қәдирлесек, биз шөлде, яғный бул жердеги саяхатшы турмысымыздың жағдайларында оларды ара-тура татып көриў менен қанаатланамыз ба? Яки биз олардан үзликсиз ләззетленемиз бе, ҳәттеки ҳәзир де аспанлық ырысқыларымызды толық ийелеп аламыз ба? Булар биз ушын сынақлар.
Хьюго Баутер тәрепинен (бейимлестирилген)
Келеси айда бул серияның 10-бөлимин излең.