3-нши мақала – 2013-жыл март – Ырыс ҳәм Ҳақыйқат Журналы
*ЗӘБУР 38* Тәўбе етиўшиниң Өтиниши
Зәбур 38 «Тәўбе етиўшиниң өтиниши» деп аталыўы мүмкин. Бул – гүнасы себепли қыйналған ҳәм жүреги жараланған, гүнасын мойынлап, кеширим сорап Қудайға келген адамның налыўы.
Айыплаў Зәбур 38-диң дәслепки төрт аятына «айыплаў» сөзин жазыўымыз мүмкин. Бул жерде гүналарына баҳана излемеген адамның айыпланған жанының сөзлерин көремиз. Адам өз гүналары ҳәм кемшиликлерине баҳана излегенше, айыплаўдың соқасы жетерли дәрежеде тереңге батпағанын билесиз. Шаўыл патша Самуил тәрепинен гүнасы ушын айыпланғанда, ол былай деди: «Мен гүна қылдым; бирақ, илтимас, халқымның ақсақаллары ҳәм Исраил алдында мени ҳүрметле» (1 Шам. 15:30). Басқаша айтқанда, ол былай деди: «Ҳаў, мен жаманлық қылдым, бирақ адамлардың көзинде мени бир нәрсеге айландыр». Бул жерде ҳақыйқый айыплаўдың дәлили жоқ.
Адам ҳақыйқатында айыпланғанда, ол баҳана излеўди ҳәм өзи ушын ҳүрмет излеўди тоқтатады. Солай етип, бул төрт аятта биз зәбуршы Дәўиттиң гүнасы себепли жараланған жүрегиниң сезимлерин төгип атырғанын тыңлаймыз. Бул сөзлерди қарастырың: «Я, РАББИЙ, мени ашыўың менен сөгпе; ыссы қаҳарың менен мени жазалама. Себеби Сениң оқларың маған қатты қадалған, ҳәм Сениң қолың мени қатты қыспақта». Адам гүнаға батқанда – ҳәм Дәўит батқандай гүнаға – Қудай оны менен шуғылланыўға кирискени, Қудратлының өткір оқлары оның жанына кирип барғаны ҳәм Қудайдың қолы оның үстинде аўыр болғаны, оған гүнасының аўырлығын сездиргени қандай рақымлылық. Ол даўам етеди: «Сениң ашыўың себепли денемде саўлық жоқ; гүнам себепли сүйеклеримде тынышлық жоқ». Ол Қудайдың ашыўына ҳақыйқатында дуўшар болғанын түсинеди.
Гүна жазаны талап етеди. Биз оны баҳана қылыўға тырысыўымыз мүмкин, бирақ Қудай «жаманлықты көриўге көзи таза» (Хаб. 1:13). Қудай ҳеш қашан гүнакарды қутқарып, оның гүнасын жазасыз қалдырмайды. Егер Ол гүнакарды жазаламаса, Ол гүнакардың Орнын басыўшыны жазалаўы керек. Ҳәм бул Голготада болған нәрсе. Хачта Ийса Мәсих ҳүкимди көтерди. Жон Гамболдтың (1711-1771) ески гимни былай дейди: «Ол мен ушын ағашта ҳүкимди көтерди, ҳәм енди Кепил де, гүнакар да еркин». Бул – айыпланған гүнакардың даўысы: «Себеби мениң наҳақлықларым басымнан асып кетти; аўыр жүк сыяқлы олар маған тым аўыр».
Кемситиў 5-14-аятларға «кемситиў» сөзин жазыўымыз мүмкин. Ол өз жүрегине қарап, өмирин талқан еткен гүна ҳаққында ойлағанда, ең терең кемситиў сезими менен Қудай алдында бас ийеди. «Мениң жараларым ақымақлығым себепли сасып, шүрип кетти. Мен қыйналдым; қатты бас ийдим; күн бойы қайғырып жүрдим. Себеби белим жийиркенишли кеселликке толды: ҳәм денемде саўлық жоқ. Мен әлсиз ҳәм қатты сындым: жүрегимдеги тынышсызлық себепли ақырып жибердим». Ол денесинде ҳәм руўхында гүнасының ақыбетлерин сезсе де ҳәм Қудай оны сол гүнасы себепли жазалап атырғанын билсе де, ол өзин қыйнап атырған Қудайдан басқа ҳеш кимге жәрдем сорап бара алмайтуғынын түсинеди.
«Я, РАББИЙ, барлық қәлеўим Сениң алдыңда; ҳәм мениң налыўым Сеннен жасырын емес. Жүрегим қатты соғып атыр, күшим таўсылып баратыр: көзлеримниң нуры да меннен кетти. Сүйгенлерим ҳәм досларым жарамнан узақта турды; ҳәм туўысқанларым алыста турды». Бул жерде Ийсаның да усы жағдайға түскенлигин аңлататуғын бир мәни бар. Ол абсолют муқаддес болса да, Ийса гүнакардың орнын басқанда, уқсас сөзлерди қолланған: «Сүйгенлерим ҳәм Досларым жарамнан узақта турды; ҳәм Туўысқанларым алыста турды. Мениң өмириме умтылғанлар да маған тузақ қурды: ҳәм маған зыян келтириўди қәлегенлер жаман сөзлер сөйлеп, күн бойы алдаўды ойлады».
Бирақ енди Дәўит, өзиниң алған нәрсесине мүнәсип екенин билгени ушын, ҳәм Ийса, биздиң орнымызды басып, гүналарымыз ушын мүнәсип болған ҳүкимди өзине мүнәсиптей қабыл еткени ушын, кейинги еки аяттың сөзлерин қолланған: «Бирақ мен, гүң адамдай, еситпедим; ҳәм мен аўзын ашпайтуғын гүң адамдай болдым. Солай етип мен еситпейтуғын адамдай болдым, ҳәм оның аўзында ҳеш қандай айыплаў жоқ». Өзиңнен басқа ҳеш кимди айыпламайтуғын жағдайға келиў үлкен нәрсе.
Көбимиз ўақтымыздың көп бөлегин басқа адамларды айыплаўға жумсаймыз. Биз басқа адамлардың кемшиликлерин көрип, олардың гүналарын үлкенлестиремиз, ал өз кемшиликлеримиз ҳәм гүналарымыздан бийхабармыз. Адамлар бизди айыплағанда, биз ашыўланамыз ҳәм ең жаман душпанларымыз өз жүреклеримиз ҳәм өмиримиздиң гүналары ҳаққында билген барлық нәрсени билгенде, олар айтып атырғаннан да жаман нәрселерди айтатуғынын умытамыз. Дәўит бул жерде Қудай алдында басын ийеди ҳәм айтатуғын ҳеш нәрсеси жоқ, себеби оның өз ар-намысы олардың ҳеш биринен де жаманлап атыр.
Мойынлаў 15-20-аятларда оның мойынлаўы бар: «Себеби Сенде, я, РАББИЙ, үмит етемен: Сен еситесең, я, Қудай-Ийсем. Себеби мен айттым: ‘Мени есит, әйтпесе олар маған қуўанады: аяғым таярғанда, олар маған қарсы өзлерин үлкенлестиреди. Себеби мен тоқтап қалыўға таярман, ҳәм қайғым үнеми алдымда. Себеби мен наҳақлығымды жәриялайман; гүнам ушын өкинемен’». Ҳәм Қудай басқа жерде не дейди, билесиз бе? «Ким гүналарын жасырса, ол гүллемейди: бирақ ким оларды мойынлап, тасласа, ол рақымға ийе болады» (Нақыл. 28:13).
Дәўит оны жасырмайтуғынын айтады: «Мен наҳақлығымды жәриялайман; гүнам ушын өкинемен. Бирақ душпанларым тири ҳәм күшли: ҳәм мени наҳақ жек көргенлер көбейди. Жақсылыққа жаманлық қайтарғанлар да мениң қарсыласларым; себеби мен жақсы нәрсеге еремин». Бир ўақытлары олар оны гүнасы ушын айыплады; енди олар оны Қудайға бурылғаны ҳәм Онда кеширим тапқанын айтқаны ушын айыплап атыр.
Исеним Ақырғы еки аятта ол өзиниң исенимин билдиреди: «Мени таслама, я, РАББИЙ: я, Қудай-Ийсем, меннен узақ болма. Маған жәрдем бериўге асық, я, қутқарыўшым Ийса».
Х. А. Айронсайдтың Зәбурлар Үстиндеги Изертлеўлери китабынан, Лойзо Паблишерс, 1973. Рухсат пенен қолланған.
