ИСРАИЛЬ ПӘЎГӘМБӘРЛИКТЕ Не ушын еврейлер жерге қайтып атыр
«Мен сизлерди халықлар арасынан алып шығаман ҳәм шашылған мәмлекетлерден күшли қол, созылған билек ҳәм төгилген ашшыў менен жыйнайман». Езекиел 20:34 НКЖВ
Еврейлердиң Израил жерине қайтыўы биздиң ақырғы күнлерде жасап атырғанымыздың ең айқын дәлиллеринен бири болып келди ҳәм себеплерин атап өтиў қызықлы.
Қуўып шығарыў Б.з. 70-жылы Тит барлық еврейлерди тарқатып, жас еврейлерди Мысыр кәнлеринде ислеўге жибергеннен берли, олар жек көрилип, қуўдаланып ҳәм қырылып келди.
Рабби Кен Спиро (www.aish.com) өзиниң «Еврей тарийхы бойынша қысқаша курс» китабында барлық еврейлерди қуўып шығарған айырым мәмлекетлерди атап өтеди: Англия (б.з. 1290-жыл); Франция (1306 ҳәм 1394); Венгрия (1349 ҳәм 1360); Германия (1348 ҳәм 1498); Австрия (1421); Литва (1445 ҳәм 1495); Испания (1492); Португалия (1497).
Олардың жерге қайтыўы 1881-жылы Сионистлик Ҳәрекеттиң пайда болыўы менен басланды, ол әсирлер даўамындағы қуўдалаў ҳәм қуўып шығарыўдан кейин еврейлер ушын миллий үйди алға сүрди. Бул Шығыс Европаның Ортодокс еврейлериниң мақуллығына ийе болмады, олар өз халқын еврей жәмийетлеринде қалыўға шақырды. Ҳәтте Германия қуўдалаўы басланғанда да, сионистлер еврейлерди Палестинаға қайтарыў ушын буның артында турған деп айтылды.
Тарийхты үйрениў қуўдалаў еврейлердиң жерге жаппай көшип келиўиниң тийкарғы себеби болғанын көрсетеди.
1881-жылдан берли қайтыў Сионизм 1881-жылы басланған болса да, биринши Сионистлик Конгресс 1897-жылы болып өтти ҳәм Европада қуўдалаў күшейген 1930-жыллардағы биринши үлкен толқынға шекем жерге тек ғана аз санлы еврейлер қайтып келди. Еврейлердиң погромлары (қырылыўлары) Россияда 1743-жылдан баслап болған, бирақ олар 1917-жылғы Россия революциясына шекем патшалар дәўиринде кең таралған еди.
1914-жылға келип Палестинада тек ғана 85,000 еврей бар еди. 1929-жылға келип, тек 15 жылдан кейин, 154,000 болды. 1945-жылға келип 565,000 болды. Қудай Израилге айтты: «Мен сизлерди халықлар арасынан алып шығаман ҳәм шашылған мәмлекетлерден күшли қол, созылған билек ҳәм төгилген ашшыў менен жыйнайман» (Езек. 20:34).
Күшли антисемитизм еврейлерди жерге қайтарыўдың тийкарғы себеби болды. Екинши дүнья жүзилик соғыстан кейин мусылман мәмлекетлеринде қуўдалаў күшейди ҳәм дерлик бир миллион еврей Мысыр, Тунис, Йемен, Ирак, Иран, Сирия ҳәм т.б. жерлерден қашыўға мәжбүр болды. Бул қашқынлар қашқанда 30 миллиард долларлық мүлкин қалдырып кеткен деп есапланады, көбинесе тек ғана кийимлери менен. Бүгинги күнде бул жерлерде тек ғана кишкене еврей жәмийетлери қалды.
1991-жылдан берли қайтыў Келеси үлкен қашқынлар ағымы 1991-жылы Совет Аўқамы қулағаннан кейин келди. Коммунистлик мәмлекетлердеги антисемитизм еврейлерге есиклер ашылыўы менен қашыўға ынта берди; ҳәм он жыл ишинде бир миллион еврей Израилге ағылып келди. Бул қашқынлардың көби жақсы билимли илимпазлар, инженерлер ҳәм шыпакерлер еди. Ағым бүгинги күнде де даўам етпекте ҳәм Израилдиң Бас министри тағы бир миллион адамның келиўин күтип атырғанын билдирди. Бул қашқынлардың ең үлкен саны жерге қайтыўының себеби сыпатында Москвада синагогалардың өртлениўи ҳәм еврей басшыларына ҳүжимлерди көрген өсип аатқан антисемитизмди көрсетеди.
«Таршиш операциясы»нан Аргентинадан келген жаңа қашқынлар толқыны ҳаққындағы соңғы есабат қызықлы. Биз Аргентина экономикасының қулаўы, жумыссызлық ҳәм тәртипсизликлер ҳаққында көп еситтик. Буэнос-Айресте 200,000 еврей бар, олардың 50,000-и қорқынышлы кедейликте жасап атыр.
2002-жылдың январь айында Аргентинадан 30 шаңарақтың биринши толқыны Израилге келди. Олар жаңа ўатанына тез үйренисиў ушын иврит тилин үйренип атыр, Аргентина менен хошласқанына қуўанышлы. Көпшилиги оларға ереди. Израилдеги террорлық ҳүжимлер ҳаққында айтылғанда, олар: «Бул Аргентинада басымыздан өткергенлеримизден жаман бола алмайды», - деп жуўап берди.
Бүгинги күнде қай жерде? Иерусалим Репортының 2001-жылғы санында берилген рәсмий статистика дүнья жүзинде шама менен 14 миллион еврей бар екенин көрсетеди: 42% Арқа Америкада; 37% Израилде; 9% Европада; 12% (1.6 миллион) басқа жерлерде. Б.з.д. 721-жылы ассириялықлар тәрепинен Орайлық Азияға шашылған он жоғалған қабиле есапқа алынбаған. Бул қабилелердиң Аўғанстан, Пакистан ҳәм Кашмирдеги патан қабилелерине барып тақалатынына дәлиллер бар, олардың саны кем дегенде 15 миллион адамды қурайды.
Езекиел 37:15-28-де он қабилениң Ақырғы Күнлерде Яҳуда менен бирлесиўи пәўгамбарлық етиледи: «Әлбетте, Мен Израил балаларын олар барған ҳәр қандай миллетлер арасынан алып шығаман ҳәм оларды ҳәр тәрептен жыйнайман ҳәм оларды өз жерлерине алып келемен; ҳәм Мен оларды жерде бир миллет етемен» (Езек. 37:21-22). Ҳәм Закария 10:1-12 де буны анық айтады: «Мен Юсуптың үйин қутқараман. Мен оларды қайтараман, себеби Мен оларға мәрҳәм етемен... Ефремнен болғанлар... Мен оларға ысқыраман ҳәм оларды жыйнайман... Мен оларды Мысыр жеринен де қайтараман ҳәм оларды Ассириядан жыйнайман». Исая 49:20-21 Израилдиң мың жыллық патшалықта қанша «жоғалған балалар» пайда болғанына таң қалыўын билдиреди.
Егер патанлар жоғалған қабилелер болса, онда Қудайдың Қыйыншылық дәўиринде Израилге мусылманлардың басып кириўине болған ҳүкими биз билген еврейлердиң динге кириўине ғана емес, сонымен бирге көп еврей мусылманларының да динге кириўине алып келеди.
АВТОР ҲАҚҚЫНДА: Джон Экоб, Оранж, Жаңа Қубла Уэльс, Австралия, *Үмит Хабаршысы пәўгамбарлық журналының редакторы. Бул мақала Австралия Христиан Дайджестинде, 2002-жыл июнь айында басылып шықты.*