Мәсихке еликлеў: Агапе сүйиўин ҳәм садықлықты түсиниў

Қанша адам Мәсихтеги аға-инилери ҳәм апа-қарындасларына: «Маған усаңлар, себеби мен Мәсихке усайман», – деп айта алар еди?*Еликлеўши болыңларҚОҢСЫҢЫЗДЫ СҮЙИЎ НЕНИ АҢЛАТАДЫ? Бүгинги күн видео дәўири, еситиў менен бирге көриў дәўири. Бүгинги жасларға айтыўды емес, бәлки үлги болыўды қәлейди, сонда олар буның ҳақыйқый турмыста қалай ислейтуғынын көре алады. Үлгиге ерисиў идеясын Павел Коринф исениўшилерине айтқан: «Маған еликлеңлер, мен де Мәсихке еликлегенимдей» (1 Кор. 11:1). Енди, бул ҳаққында ойланың! Қанша адам Мәсихтеги аға-инилери ҳәм апа-қарындасларына: «Маған усаңлар, себеби мен Мәсихке усайман», – деп айта алар еди? Павел ушын қандай таң қалдырарлық дәўа! Әлбетте, ол елши еди, бирақ ол кейинги өмиринде өзиниң гүнакарлардың «баслығы» екенин де мойынлады (1 Тим. 1:15). Павел бул еки сөзди қалай айта алады? Бирақ ең әҳмийетлиси, өзиниң гүнакар екенин билген адам Мәсихке қалай еликлеўши бола алады? Биз, гүнакарлар, Мәсихтиң кемис емеслигин көрсетиў ушын қалай қурал бола аламыз? Бул шылым шекпеў, ишимлик ишпеў, сөгинбеў, жыныслық азғынлық ямаса басқа гүнакар ис-ҳәрекетлерге қатнаспаў арқалы ма? Ҳеш қашан! Павел буны фарисей болған алдынғы өмиринен билген. Ол Нызам алдында «айыпсыз» болғанда, Мәсихтиң изинен ериўши емес, бәлки Мәсихтиң душпаны еди (Фил. 3:6). Павел, бурынғы ҳәм кейинги ҳеш кимнен гөре, тек ғана тәртип қағыйдаларына бойсыныўдың пайдасыз екенин билген. Ол былай деп жазған: «Егер сизлер Мәсих пенен бирге дүньяның тийкарғы принциплеринен өлген болсаңыз, неге дүньяда жасап атырғандай, өзиңизди қағыйдаларға бойсындырасыз – ‘Тиймең! Татып көрмең! Усламаң!’ – булардың бәри жоқ болып кететуғын нәрселерге тийисли?» (Кол. 2:20-21). Галатиялықларға ол, Мессия келгенде нызам дәўириниң аяқталғанын жазған. Ҳәзир Мессия дәўири, ҳәм биз Руўх арқалы жасаўымыз керек (Гал. 5:1-16). Сондай-ақ, Рим мәсихшилерине ол былай деп жазған: «Бул дүньяға усап қалмаңлар, бәлки ақылыңыздың жаңаланыўы арқалы өзгериңлер, сонда сизлер Қудайдың жақсы, мақул ҳәм кемис еркин дәлиллеп бересизлер» (Рим. 12:2). Павел ушын мәсихши үлгиси тек ғана *қалай ис етиўди емес, бәлки неге ис етиўди көрсететуғын адам. Ҳәм неге мәсихши ис етиўи керек? Тағы да, бул қағыйдалар ҳәм тәртиплерге ийе болыўға емес, бәлки Руўхқа ҳәм Мәсихтиң ақылына ийе болыўға байланыслы. Бул жерде барлық қағыйдалар, тәртиплер, әмирлер, нызамлар ҳәм жарлықлар Мәсихтиң ақылына жол көрсетиўши бола алады, бирақ оның орнын ҳеш қашан баса алмайды. Павел де жазғанындай: «Маған барлық нәрсеге рухсат, бирақ барлық нәрсе пайдалы емес; барлық нәрсеге рухсат, бирақ барлық нәрсе қурылыс бермейди» (1 Кор. 10:23). Тек ғана Мәсихтиң ақылы менен биз белгили бир жағдайда Қудайға унамлы жуўаптың не екенин, нениң қурылыс берип, раўажландыратуғынын биле аламыз. Мәсихтиң ақылы Мәсихтиң бул ақылы не? Биз оны қалай биле аламыз? Биз оны «Ийса не ислер еди?» деп сораў арқалы ала аламыз ба? Ҳеш қашан! Жүрек алдамшы ҳәм жаман. Егер биз Инжилде жазылған бир ўақыядағыдай жағдайға түспесек, Мәсихтиң ақылы болмаса, биз тек ғана болжар едик. Ҳәм ҳәтте дурыс болжасақ та, Ийсаның ислегенин ислей алмаўымыз мүмкин. Жаназаға барған, ямаса майып арбадағы адамды көрген, ямаса даўылда желкенли қайықта болған ҳәр бир адам буны биледи! Мәселе «Ийса не ислер еди?» де емес, бәлки «Неге?» де. Павел бизге бирнеше көрсетпелер берген, мысалы: «Ҳеш нәрсени өзиңиздиң қызғанышлы умтылысыңыз ямаса мақтанышыңыз арқалы ислемеңлер, бәлки кишипейиллик пенен ҳәр бириңиз басқаларды өзиңизден артық санаңлар... Мәсих Ийсада болған бул ақыл сизлерде де болсын, Ол... Өзин ҳеш қандай абыройға ийе етпестен, қуллик формасын алды» (Фил. 2:3-7). Екиншиси: «Не ислесеңиз де, бәрин Қудайдың даңқы ушын ислеңлер. Яҳудийлерге де, греклерге де, Қудайдың шіркеўине де ҳеш қандай кеўилсизлик келтирмеңлер» (1 Кор. 10:31-32). Үшиншиси: «Бир-бириңиздиң жүклериңизди көтериңлер, солай етип Мәсихтиң нызамын орынлаңлар» (Гал. 6:2). Қысқаша айтқанда, Павел сүйиўшилик пенен ис етиў Мәсихке еликлеў екенин айтады. Бирақ Павел айтып атырған бул «сүйиўшилик» не? Греклер сүйиўшиликке жоқары баҳа берген. Ҳәтте, оларда сүйиўшиликтиң төрт түрли түри ушын төрт түрли сөз бар еди, сонда олар бул ҳаққында сөйлескенде өзин дәлиллирек билдире алар еди. Сүйиўшилик не? Сторге бар, яғный меҳир – шаңарақтағыдай «жылы ҳәм жумсақ» сүйиўшилик. Биз тири Қудайдың уллары етип жаратылғанымыз ушын, бул сөз ылайықлы көринер еди. Бирақ жоқ! Бул сөз Жаңа Ўасыятта ҳәтте ушыраспайды. Эрос бар, үлкен қәўесли сүйиўшилик. Ол көбинесе жыныслық сүйиўшиликке қолданылады (биз «эротикалық» сөзин оннан аламыз), бирақ ол сезимлерден жоқары болған, ең терең қәлеўлеримизди орынлайтуғын, бизди өзимизден шығаратуғын ҳәр қандай сүйиўшиликти де қамтыйды. Айрым грек философлары бул сөзди Жоқары Мәнлик пенен бирлесиўди сүўретлеў ушын қолланған. Әлбетте, бул сөз Мәсих пенен бир болыўдың нени аңлататуғынын сүўретлейди. Бирақ жоқ! Ол да Жаңа Ўасыятта ушыраспайды. Кейин филия бар, әдетте «дослық» деп аўдарылады – бул ҳүрмет, қоллап-қуўатлаў, таң қалыў, дослық, жолдаслықты аңлатады. Бул жүрек пенен бирге ақылды да қамтыған сүйиўшилик. Етислик сыпатында, ол «ҳүрметлеў», «дос болыў» ҳәм «қәдирлеў» арасындағы нәрсени аңлатады. Ол достың мәплери ушын ис етиў миннетин қамтыйды. Мысалы, Пилат Ийсаны айыплаўға қәлемегенде, халық: «Егер бул Адамды қойып жиберсең, сен Цезардың досты (филос) емессең. Өзин патша еткен ҳәр бир адам Цезарға қарсы сөйлейди», – деп бақырған (Юҳ. 19:12). Бул грек тилиндеги сүйиўшилик ушын ең кең тарқалған сөз. Бирақ Павел оны сийрек қолланған. Жаңа Ўасыяттағы сүйиўшилик ушын ең кең тарқалған сөз агапе, бул сөз Муқаддес Китаптан тысқары жерлерде онша кең тарқалмаған. Тийкарғы мәниси «артық көриў» ямаса «үстинлик бериў». Онда сторгениң жақынлығы, эростың күши ямаса филияның жылылығы ҳәм жолдаслығы жоқ. Бирақ онда абсолют қатъийлик сезими бар. Ол қастан таңлаўды аңлатады. Бул Қудайдың бизге болған сүйиўшилиги ушын қолланған сөз; Қудайдың таңлаўына тийкарланған сүйиўшилик, Ол бул таңлаўды, ҳәтте крест баҳасына болса да, бийкар етпейди. Бул агапе – Қудайдың биздиң қутқарылыўымызды Өз Улын аямаўдан жоқары дәрежеге қойыў ушын қастан таңлаўы – биздиң қутқарылыўымыздың тийкары. Бул сторгедегидей шаңарақлық байланысы жоқларға, филиядағыдай ҳүрмет ямаса таң қалыўға ылайық болмағанларға, эростағыдай жеке қәнәәтлениў бермейтуғынларға көрсетилген сүйиўшилик. Бул Қудайдың Өз минези ҳәм таңлаўынан келип шыққан сүйиўшилик, ҳеш басқа нәрседен емес. Енди сиз Павел неге бул сүйиўшиликти «Мәсихтиң нызамы» деп атағанын түсинесиз – Қудай биз ушын солай ис еткен. Бул жол менен сүйиўшилик пенен ис етиў – басқалардың жақсылығына үстинлик бериў, өзимиздиң қәжетликлеримизди қәнәәтлендириўден гөре олардың қәжетликлерине үстинлик бериў – Мәсихке еликлеў болып табылады. Павел қайталайды: «Қудайға еликлеўши болыңлар, сүйикли балалар сыяқлы, ҳәм сүйиўшиликте жүриңлер, Мәсих те бизди сүйгени ҳәм Өзин биз ушын бергени сыяқлы» (Еф. 5:1). Мәсихтиң ҳәр бир ис-ҳәрекетиниң себеплерине ерисиў арқалы, биз қалай ис етиўди анығырақ билемиз. Мәсихтиң «Нызамы» Ийсаның буны қай жерде үйреткенлигин көриў пайдалы. «Нызамдағы ең үлкен әмир қайсы?» (Мт. 22:36) деп соралғанда, Ол айлакерлик пенен жуўап береди. Тилекке қарсы, биз буған соншалық үйренип қалғанбыз, сонлықтан Ийсаның тыңлаўшылары көргендей көре алмаймыз. Ҳақыйқатында, еки айлакерлик бар. Биринши айлакерлик сол, биринши бөлим ҳеш қандай әмир емес. «Тыңла, Исраил: Ийемиз Қудай, Ийемиз Бир! Сен Ийең Қудайыңды сүйиўиң керек» (Ек. 6:5-6) – бул Мусаның сөзи болып, Ийсаның дәўириндеги ҳәр бир тақўадар яҳудийдиң таңғы дуўасына айланған. Ийсаның жуўабы сол, ең үлкен әмир ҳәтте ҳақыйқый әмир емес; бул Қудайды бәринен жоқары сүйиўге, Қудайға бәринен үстинлик бериўге арналған дуўа. Ийса бул жерде қолланған сөз агапе. Ҳәм екинши бөлим, «Сен қоңсыңды өзиңди сүйгениңдей сүйиўиң керек (агапе)», Леўилер 19:17-18 ден алынған киши нызамның екинши ярымы болып, ол «Сен ағаңды жүрегиңде жек көрмеўиң керек» деп басланады. Тек ғана ис-ҳәрекетлеримизде емес, бәлки жүреклеримизде де биз қоңсымыздың қәжетликлерине үстинлик бериўимиз керек. Әҳмийетлиси, аят «Мен Ийемен» деген еслетпе менен тамамланады. Солай етип, Ийсаның жуўабы ҳақыйқыйлықтың «биз не ислеймиз» деген ой-тәртибин толығы менен өзгертип жибереди. Ҳақыйқый ҳақыйқыйлық биз не ислеймиз де емес, бәлки неге ислеймиз де. Ҳақыйқый ҳақыйқыйлық Қудайдың әмир еткенин орынлаў менен емес, бәлки Қудай сүйгени сыяқлы сүйиў менен анықланады. Қолланыў Фессалоникадағылар сыяқлы, бәримиз Павелге еликлеўге умтылыўымыз керек, ол өзи Мәсихке еликлеген (1 Тес. 1:6). Ҳәм бул Қудайды бәринен жоқары сүйиўимизди ҳәм Оның минезин басқалар менен қатнасықта қалай көрсетиўге тырысыўымызды аңлатады. Бул басқалардың пайдасын излеўимизди ҳәм олардың қәжетликлерин өзимиздиң ыңғайлылықларымыздан жоқары қойыўымызды аңлатады. Бул, биреўге жәрдем бериў ямаса диний миннетти орынлаў арасында таңлаў болғанда, биз адамды кестеден жоқары қоямыз дегенди аңлатады. Бул, егер биреў өз миннетин орынлаў орнына биреўге жәрдем берип атырған болса, биз оның миннетин өзимиз орынлаймыз, оны бөлип жиберместен дегенди аңлатады. Бул, биз өзимиздиң ҳуқықларымызды талап етпестен, бир-биримизге хызмет етемиз дегенди аңлатады. Биринши қарағанда, агапе сүйиўшилиги суўық сүйиўшилик сыяқлы көринеди. Ол клиент ушын ең жақсы инвестицияны есаплап шығаратуғын бухгалтердиң сүйиўшилигине усайды. Ол сезимге емес, бәлки миннетлемеге байланыслы. Бирақ оны бирнеше жыл даўамында әмелге асырың, ҳәм сиз қызықлы нәрселердиң жүз берип атырғанын көресиз. Адамларға турақлы түрде агапе сүйиўшилиги менен мәмле кетсеңиз, олар көбинесе сиздиң досларыңызға айланады. Филия сүйиўшилиги артынан келеди, ҳәм көпшилик дослық деп аталған нәрселерден гөре беккемирек тийкарда, олар ҳақыйқатында тек ғана ыңғайлы дослықлар. Жубайыңызға агапе сүйиўшилиги менен мәмле кетсеңиз, эрос сүйиўшилиги байырақ ҳәм турақлырақ болады. Балаларыңызға агапе сүйиўшилиги менен мәмле кетсеңиз, сторге сүйиўшилиги үйдиңизди толтырады. Өзиңиздиң үстинликлериңизди дурыс қойың. Ийса айтқанындай: «Биринши Қудайдың Патшалығын ҳәм Оның ҳақыйқыйлығын излеңлер, ҳәм бул нәрселердиң бәри сизлерге қосып бериледи» (Мт. 6:33). Өмириңизде агапе сүйиўшилигин биринши орынға қойың, барлық қатнасықларыңызды бул тийкарға қурың, ҳәм басқа барлық нәрсе бериледи. Басқа ҳәр қандай нәрсеге биринши үстинлик берсеңиз, ислеген ҳеш бир жақсы исиңиз турақлы болмайды (1 Кор. 13:1-3). Солай етип, «Маған еликлеңлер, мен де Мәсихке еликлегенимдей» деген сөз Мәсих сүйгени сыяқлы сүйиўди аңлатады – тек ғана бизге жақын болғанларды емес, сторгедегидей; тек ғана биз ҳүрмет еткенлерди емес, филиядағыдай; тек ғана бизге қандай да бир қәнәәтлениў бергенлерди емес, эростағыдай. Мәсих сүйгени сыяқлы сүйиң, себеби Мәсих сүйеди. АВТОР ҲАҚҚЫНДА: Боб Спрингетт ҳәм оның шаңарағы Сидней, Австралияда жасайды, олар көп жыллардан бери мәсихшилик хызметинде қатнасып келген. Бул мақала жаслар лагериниң хызметкерлерин руўхландырыў ушын берилген хабарға тийкарланған.