Ózgeshelik 1– Yanvar 2014 —Miynet hám Haqıyqat Jurnalı
ULLI MÁSEL
Qudaydıń Jobası hám Maqseti
«Sol ushın barıp, barlıq milletlerdi shákirt etiń, olardı Atanıń, Ulıń hám Muqaddes Ruhtıń atına shómmeldiriń, Men sizlerge buyırǵan hámme nárselerdi saqlawdı úyretiń; hám, mine, Men sizler menen hámme waqıt, ásirdiń aqırına shekem de barman». — Matta 28:19-20 NASB
Biz geyde oylaymız Qudaydıń dúnyanı injilge kirgiziw jobası Ol Matta 28-de shákirtlerine jazılǵan bul sózlerin aytqanda baslanǵan. Biraq, Sózdiń itibarli shákirti Qudaydıń hámme waqıt dúnyanıń hár qaysı jerinen adamlarǵa Ózin qayta birlestiriw jobası bolǵanın túsinedi. Quday Óz jobası haqqında Ibrahimǵa Jámiyet 12:3-te aytqan edi: «Hám seniń arqalıńda jer júzindegi barlıq shańaraqlar báreketsin».
Jaratıwshıdan Ibrahimǵa shekem
Biz Quday adam ushın jaratqan Eden dep atalǵan sulıw jánnetti esleymiz. Biraq bul tez arada buzıldı, Adam menen Hawwa Qudayǵa boysınbay, qadaǵan etilgen miyweni jegende. Olar sol ayrıqsha jerden quwıldı hám Óz Jaratıwshı-Qudayınan ajıraldı, Ol menen bolǵan jaqın, intim doslıqtı joǵalttı. Olardıń minez-qulqı sebepli, jer laǵnetlendi hám azap tez arada keldi. Olardıń birinshi tuwılǵan ulı Qabıl, ekinshi ulı Abeldi óltirdi. Adamnıń jaǵdayı tez páseyip ketti, hám keyingi óte jamanlıq dúnya júzilik suw tasqınına alıp keldi, ol hámme nárselerdi joq etti. Tek bir ádalatlı adam tabıldı – Nuh – ol óz shańaraǵı menen Qudaydıń buyrıǵı menen qurǵan kemesinde qutqarıldı.
Adamnıń júregindegi gúna ózgermegenligi tez arada anıq boldı. Keyingi úlken qozǵalań Babelde boldı, ol jerde kúshli basshılar ózleri ushın at qaldırıw ushın minara qurıwdı sheshti, Qudaydıń jer júzine taralıw buyrıǵına qarsı shıqtı. Quday olardıń miynetlerin olardıń tilin shatastırıp toqtattı hám olardı kóp túrli tillerine qaray jer júzine bólinip ketiwge májbúr etti.
Qudaydıń jobası dúnyanıń barlıq adamlarına bir jańa millet, Izrail arqalı jetisiw edi, ol Qudayǵa baǵıshlanıwı hám basqa milletlerge nur bolıwı kerek edi. Bul Ol saylaǵan bir isenimli adam arqalı bolıwı kerek edi: Ibrahim. Bul patriarx Qudayǵa eriwge shaqırıldı, bul onıń ákesin, tuwısqanların, elin hám putparast qudayların taslap ketiwdi talap etti. Ol jańa baslama jasaydı, Qudaydı súyetuǵın áwladlardıń genealogiyalıq qatarın ornatadı, ol arqalı Ol aqır-aqıbetinde Ózin Kámil Adam hám dúnyanıń Qutqarılıwshısı retinde kórsetedi. Bul process boyınsha Izrail barlıq milletlerge báreket bolıwı kerek edi. «Hám Men seni úlken millet etemen, hám Men seni báreketsinemen, hám seniń atıńdı úlken etemen; hám sen báreket bolasıń; hám Men seni báreketsinlegenlerdi báreketsinemen, hám seni laǵnetlegen adamdı laǵnetleymen. Hám seniń arqalıńda jer júzindegi barlıq shańaraqlar báreketsin» (Jámiyet 12:2-3). Bul wáde keyinirek tastıyıqlandı, «R ABB aytqan edi, ‘Men Ibrahimnan ne isleytuǵınım haqqında jasırıp qalamba, sebebi Ibrahim álbette úlken hám kúshli millet boladı, hám onda jer júzindegi barlıq milletler báreketsiniledi?’» (Jámiyet 18:17-18).
Qudaydıń maqseti hámme jerdegi barlıq adamlar Onı tanıwı hám Oǵan qayta birlestiriliwi edi. Sonnan keyin «Men milletler arasında joqarı kóterilemen, Men jer júzinde joqarı kóterilemen» (Zab. 46:10).
Ibrahim jáne de sınawdan ótti hám óziniń ulı Isaqtı qurban etiwge tayınlıǵın kórsetkende Qudayǵa bolǵan sadıqlıǵın dálilledi. Quday onıń isenimin kórdi hám onıń menen shártsiz kelisimdi tastıyıqladı. «Ózim menen ant ishtim, deydi R ABB, sebebi sen bul ishti islediń hám ulıńdı, jalǵız ulıńdı qaldırmadıń, álbette Men seni úlken báreketsinemen, hám seniń urıǵıńdı aspan juldızları hám teńiz jaǵasındaǵı qum sıyaqlı kóbeytemen ... Seniń urıǵıńda jer júzindegi barlıq milletler báreketsiniledi, sebebi sen Meniń dawısıma boysındıń» (Jámiyet 22:16-18).
R ABB bul kelisimdi Isaqqa tastıyıqladı, «Men sen menen bolaman hám seni báreketsinemen ... hám Men ákeń Ibrahimǵa ant ishken antımdı ornataman. Men seniń áwladlarıńdı aspan juldızları sıyaqlı kóbeytemen, hám seniń áwladlarıńa bul jerlerdiń barlıǵın beremen; hám seniń áwladlarıń arqalı jer júzindegi barlıq milletler báreketsiniledi» (Jámiyet 26:3-4). Quday bul wádelerdi Izrail milletin qurǵan on eki qáwimniń ákesi Yaqubqa da tastıyıqladı, «Men R ABB, ákeń Ibrahimnıń Qudayı hám Isaqtıń Qudayı ... Seniń áwladlarıń da jer qumı sıyaqlı boladı, hám sen batısqa hám shıǵısqa hám arqaǵa hám qublaǵa taralasıń; hám seniń hám seniń áwladlarıńda jer júzindegi barlıq shańaraqlar báreketsiniledi» (Jámiyet 28:13-14).
Eski Ahd Izrail
Izrail arqalı Qudaydıń kúshi hám keremeti málim boldı, hám Izrail dushpanları Onnan qorqtı. Eski Ahdtaǵı kóp siltemeler arasında biz kóremiz, wabalar hám keremetler arqalı, Musa Faraonnı Qudaydıń xalqın qoyıp jiberiwge úgitkende, Mısır put qudayları hesh nárse emesligi dálillendi. Quday Izraildi Mısırdan kúshli qol menen shıǵardı, Qızıl teńiz suwların bóldi hám Faraonnıń áskerlerin joq etti. Bul keremetler arqalı Quday Ózin milletlerge kórsetiwdi qáledi. «Hám Mısırlılar Meniń R ABB ekenimdi biledi» (Shıǵıw 14:4). Musa qaynatası Jetro, bir haqıyqıy Qudaydıń kúshin hám qudiretin tez tanıǵanlardan biri edi. «Sonlıqtan Jetro ayttı, ‘R ABB báreketsin, ol seni Mısırlılardıń qolınan hám Faraonnıń qolınan qutqardı, hám xalıqtı Mısırlılardıń qolı astınan qutqardı. Endi men bilemen, R ABB bárshe qudaylardan úlken’» (Shıǵıw 18:10-11).
Qırq jıl ótkennen keyin Rahab hám Erihodagı barlıq adamlar Izrailde Quday bar ekenin eslegende qaltıradı. Bul Rahab hám onıń shańaraǵınıń «ózgertiliwine» alıp keldi. «Men bilemen, R ABB sizlerge jerdi berdi, hám sizlerdiń qorqınıshıńız bizge tústi, hám jerdiń barlıq turǵınları sizlerdiń aldında erip ketti. Sebebi biz R ABB Mısırdan shıqqanıńızda sizlerdiń aldında Qızıl teńiz suwın qalay qurıtqanın, hám Iordan arǵı tárepindegi Amoriyalıqlardıń eki patshasına, Sihon hám Ogqa ne islegenlerińizdi, olardı pútkilley joq etkenińizdi esittik. Biz bunı esitkende, júreklerimiz erip ketti hám hesh bir adamda sizlerdiń sebepli endi batırlıq qalmadı; sebebi R ABB sizlerdiń Qudayıńız, Ol joqarıdaǵı aspanda hám tómendegi jerde Quday» (Yash. 2:9-11).
Dawıt Goliyattı óltiriwge shıqqanda, ol bunı Qudaydı Filistiyalılarǵa tanıstırıw ushın isledi. «Búgin R ABB seni meniń qollarıma tapsıradı, hám men seni urıp jıǵaman hám basıńdı kesip alam. Hám men Filistiyalılar áskeriniń ólik denelerin búgin aspan quslarına hám jerdiń jabayı haywanlarına beremen, sonnan keyin pútkil jer júzi Izrailde Quday bar ekenin biledi» (1 Sam. 17:46).
Naaman ala keseli Izraildegi Óz payǵambarı arqalı tapqan haqıyqıy hám jalǵız Quday ekenin bildi. «[Naaman] barlıq joldaǵıları menen Quday adamına qaytıp kelgende, hám onıń aldında turǵanda, ol ayttı, ‘Mine, men bilemen, pútkil jer júzinde Quday joq, tek Izrailde bar’» (2 Pat. 5:15).
Sizler menen Izraildegi geybir adamlar Qudaydıń maqsetin bilgenin kórsetetuǵın Eski Ahdtaǵı basqa birneshe ayatlardı bólispekshimen. Payǵambar Yesaya ayttı, «‘Sizler Meniń gúwalarımsız,’ deydi R ABB, ‘Hám Men saylaǵan Meniń qulım, sonnan keyin sizler Meni tanıysız hám Maǵan isenesiz hám Meniń Ol ekenimdi túsinesiz. Menen aldın hesh qanday Quday jaratılmaǵan, Hám Menen keyin de hesh qanday bolmaydı’» (Yesaya 43:10). Dawıt járiyaladı, «Sen jaratqan barlıq milletler kelip, Seniń aldında tabınadı, Ya Rabbiy, hám olar Seniń atıńdı ulǵaytadılar. Sebebi Sen ullısan hám keremet isler isleysen; Sen jalǵız Qudaysan» (Zab. 86:9-10). Qutqarılıwshı tuwılǵanǵa shekem jazılǵan aqırǵı kitap Malaki, Qudaydıń barlıq milletler Qudaydı tanıwı hám ulǵaytıwı ushın jobalaǵanın payǵambarlıq etti. «‘Sebebi quyash shıǵıwınan batıwına shekem, Meniń atım milletler arasında ullı boladı, hám hár bir jerde Meniń atıma túsinik beriledi, hám taza dán sadqa beriledi; sebebi Meniń atım milletler arasında ullı boladı,’ deydi áskerlerdiń R ABB» (Mal. 1:11).
Ókinishke oray, ásirler dawamında, Izrail milletlerdi Qudayǵa alıp keliwde nur bolıwda áwmetsiz boldı, geybir «jarqın noqatlar» bolǵan bolsa da, olar Qudaydıń dańqın túsingen hám járiyalaǵan waqıtlarda. Shákirtler Rabbiy Isaǵa ergen waqıtta, olar Onıń tek Izrail xalqın qutqarıw ushın kelgenin oyladı. Olar Rabbiy Isanıń basqa milletlerdi qutqarıwǵa qızıǵıwshılıq bildiretuǵının kóz aldına keltire almadı.
Jańa Ahdta
Rabbiy shákirtleri ushın úlken tań qalıw bolǵan bolıwı kerek, Ol olardı «bárshe milletlerdi shákirt etiń» dep buyırǵanda, sebebi Pentekosttan keyin de (Hár. 2) mıńlaǵan evreyler qutqarıw xabarın esitip, Shirkewdiń bir bólegi bolıp atır edi. Biraq Korneliy, Rim júzbası, Petrusqa adam jibergenge shekem shákirtler Qudaydıń global injilge kirgiziwge bolǵan qálewin túsine baslamadı (Hár. 10). Rabbiy Petrusqa úsh ret qaytalanǵan ájayıp tús arqalı Ózi jaratqan nárse «nápák» emesligin kórsetti. Túste aspannan hár túrli haywanlar, quslar hám jerde júrgenshi jánlikler menen tolǵan bir jayıw túsip keldi. Óltirip jewge buyırılǵanda Petrus tań qaldı hám Rabbiyge Izrail dieta nızamlarına sáykes kelmeytuǵın hesh nárse jemegenin járiyaladı. Rabbiy bul tústi Petrusqa Ózin milletlerge tanıstırıw maqseti jańa nárse emesligin kórsetiw ushın qollandı. Kerisinshe, bul Onıń basındaǵı jobası edi – Onıń xalqınıń pútkil dúnya boyınsha gúwa bolıwı. Petrus Korneliy úyine barıp, ol jerdegi adamlarǵa injildi waǵızladı. Olar barlıǵı qayta tuwılǵan másehiyler boldı hám Tiri Qudaydıń Shirkewine Muqaddes Ruh arqalı shómmeldirildi.
Antiohiyada az waqıttan keyin Pawıl menen Barnabas túrli milletlerden bolǵan isenimliler menen isledi, olar da injil xabarı arqalı qutqarıwǵa erisken edi. Ierusalimde elshiler hám aqsaqallar menen keńes ótkerilgennen keyin injildiń barlıq adamlar ushın ekenligi anıq boldı (Hár. 15).
Bunıń menen Rabbiy Isanıń geybir táliymatları jaqsıraq túsindirildi:
• «Sebebi Quday dúnyanı sonday súydi, Ol Óziniń jalǵız tuwılǵan Ulıń berdi, sonnan keyin kimde-kim Oǵan isense, joq bolmasın, bálkim máńgilik ómirge iye bolsın» (Yuh. 3:16).
• «Hám men, eger jerden joqarı kóterilsem, barlıq adamlardı Ózime tartaman» (Yuh. 12:32).
• «Meniń basqa qoylarım bar, olar bul qoradan [Izrail] emes; men olardı [basqa milletlerdi] de alıp keliwim kerek, hám olar Meniń dawısımdı esitedi; hám olar bir shoban menen bir qora boladı» (Yuh. 10:16).
Matta 28:19-20-daǵı ullı tapsırmaǵa parallel, Luka óz oqıwshılarına Rabbiy Isa kóterilgenge deyin Óz ergenlerine global injilge kirgiziw xızmetin júklegenin esletti. Rabbiy ayttı, «Biraq sizler Muqaddes Ruh sizlerge kelgende kúsh alasız; hám sizler Ierusalimde de, pútkil Yahudiya hám Samariyada da, hám jerdiń eń shetki bólegine shekem Meniń gúwalarım bolasız» (Hár. 1:8).
Siz haqqında ne?
Gúwalıq beriw – Rabbiy Isaǵa ergen hár bir adam qatnasıwı buyırılǵan nárse. Rabbiy Óz ergenlerine olardıń «dúnyanıń nurı» ekenin aytadı (Mat. 5:14). Qayerde jasasaq ta, yamasa úy dep ataytuǵın elimiz qaysı bolsa da, átirapımızda Rabbiy Isa Masihti Qutqarılıwshı hám Rabbiy retinde bilmeytuǵın adamlar bar. Biz olardıń gúwası bolıwǵa minnetdarmız – qonshılar, isbilermen sherikler, doslar hám tuwısqanlar. Isa ushın sóz aytıwdan qorqpań; joǵalǵanlar ot kólindegi máńgilikke barıp atır!
Geybirleri shet ellerge missioner bolıp shaqırıw qıyınshılıǵına iye. Quday olardı shaqırǵanda, olar óz júreklerin hám aqılların aldındaǵı missiya ushın tayarlawı kerek. Olar tildi úyreniwleri, mádeniyattı úyreniwleri, adamlarǵa qanday bolsa, sonday qabıl etiwge tayın bolıwları kerek, hám sonnan keyin Quday belgilegen jerge kóshiwleri kerek. Olar qıyınshılıqlarǵa, miynetke hám kóz jaslarına tayın bolıwları kerek, bul Rabbiy Óz xalqına bergen jumıs ekenin túsingen halda, sonnan keyin Ol joqarı kóteriledi hám hár bir milletten, qáwimnen hám tilden bolǵan adamlar óltirilgenniń taxtında tabınatuǵınlar arasında boladı. Sonnan keyin olar barlıǵı birge jańa qosıqtı ayta aladı: «Sen kitap alıwǵa hám onıń múhirlarin ashıwǵa layıqlısan; sebebi Sen óltirildiń, hám Óz qanıń menen Quday ushın hár bir qáwimnen hám tilden hám xalıqtan hám milletten adamlar satıp aldıń» (Ash. 5:9).
Qudaydıń maqseti barlıq milletlerden bolǵan barlıq adamlar Onı tanıwı hám Onı ulǵaytıwı. «Tınıshlanıń, hám Meniń Quday ekenimdi biliń; Men milletler arasında joqarı kóterilemen. Men jer júzinde joqarı kóterilemen» (Zab. 46:10).
Siziń rolińiz ne Onıń jobası hám maqsetinde?