Аллахтың мәңгилик дем алышын еслетиў
Дем алыс күни
Инсанияттың жаратылыўы жаратылыўдың кульминациясы емес. Жаратылыў өзинен тысқары бир нәрсеге – дем алыс күнине қарай баратыр. Жаратылыўдың мақсети өзинде емес, бәлки Аллахты даңқлаўға арналған. Жаратылыўдың кульминациясы жаратыў процессинде емес. Жаратылыў баратырған соңғы нәрсе – жаратылыў Аллахтан рәҳәтленетуғын дем алыс күни.
Алты күн даўамында “жаратыў жумысы” менен бәнт болғаннан кейин, Аллах “барлық жумысынан” дем алды (Жаратылыў 2:1-2 NIV). Бул Аллахтың ҳақыйқатында да суверен екенлигин көрсетеди – Ол тек ғана жарата алатуғын емес, бәлки жаратпаўға да қәдир. Ол жаратады, себеби Ол соны таңлайды, мәжбүр болғаны ушын емес.
Жаратылыў ҳаққындағы баян Инжилдиң өзек бөлегин алдын ала көрсетеди. Аллах бизди жаратыўда барлық жумысты ислейди; бирақ биз дем алыстан рәҳәтлениў ушын дәл ўақтында жаратылғанбыз. Аллах бир күн дем алысқа шықпас бурын бир ҳәпте бойы ислейди; бирақ биздиң ҳәптемиз дем алыс пенен басланады. Биздиң жумысымыз Аллахтың жумысында алдыннан дем алған контекстте болады.
Ески Келисим
Мәсихшилер Шаббатты сақлаў ҳаққындағы яҳудий қағыйдалары ҳәм ережелери ҳаққында төмен пикирде болады, себеби Шаббат фарисейлер ҳәм Ийса арасындағы тийкарғы келиспеўшилик ноқаты болған, ҳәм бул Шаббаттың өзи ҳаққындағы биздиң пикиримизди өзгерткен. Биз Ийсаның Шаббатты айыпламағанын, тек ғана оның мақсетин жасырған легализмлерди айыплағанын умытамыз. Бирақ егер биз Шаббат ҳаққындағы раввинлик тәлимлерди есапқа алмай, тек ғана Мухаддес Жазыўларға итибар берсек, Аллахтың дем алыс күни ушын мақсетлерин көре аламыз.
Ибадат күни:
Ески Ўәсият ибадат дегенин нени аңлатқан? Ол тек ғана рәсим, формаллик ҳәм Шаббат дем алысы тек ғана мәжбүрий бослық па еди? Забур 92 Шаббаттың не екенлигин көрсетеди: қуўаныш ўақты; Аллахқа шүкир етиў ўақты; өз қолларының жумысына сүйениў орнына, Оның қолларының жумысынан рәҳәтлениў ўақты; өз режелерин дүзиў орнына, Аллахтың режеси ҳаққында ойланыў ўақты; Аллахтың ҳақыйқатлығын жәриялаў ҳәм өз өмирлерин қурыў ушын басқа ҳеш қандай тас жоқ екенлигин еслетиў ўақты.
Аллахқа еликлеў күни:
Аллах жетинши күни дем алды. Аллахтың сүўретинде жаратылғанлар Ол ислегендей ислеўи керек еди. Жетинши күн бул дүньяның нәрселери менен бәнт болып, өзлериниң аспандағы үлгисин умытпаў ушын еслетпе еди (Шығыў 20: 8-11).
Аллахтың мәрҳаматының белгиси:
Дем алыстың пайдасы сырт еллилерге ҳәм ҳайўанларға да берилгенине итибар бериң. Бул сырт еллилер Аллахқа сүйенбеген, ҳәм ҳайўанлар бул түсиникті түсинбеген де. Бирақ олар да Аллахтың келисиминиң пайдасынан рәҳәтлениўи керек еди. Аллахтың мәрҳаматы ҳәммеге, ҳәтте оған мүнәсип болмағанларға да берилген еди.
Қайта тиклеў, кеширим ҳәм азат етиў:
Ҳәр жетинши жыл жер ушын дем алыс жылы, ҳәм ҳәр елли жыл қуллар азат етилетуғын Юбилей жылы еди (Левилер 25). Аллахтың сүўретинде жасаўға шақырылғанлар Аллах ислегендей кешириўи ҳәм азат етиўи керек еди (Екинши Заң 15:1-2,12,15).
Бирақ азат етиў қағыйдалары буннан да асып кетти. Бул қағыйдалар жеке адамлар ушын үлкен пайдалы еди; бирақ қарызларын төлеў ушын жерин сатыўға мәжбүр болған дийқан ҳаққында не айтыўға болады? Аграрлық жәмийетте, жерди жоғалтқаннан кейин, сиздиң шаңарағыңыз әўладтан-әўладқа жерсиз қалатуғын еди.
Жер Аллахтың дем алысын билдирген. Ҳеш ким дем алыстан толық кесилип тасланбаўы керек (Левилер 25:8-28). Қаншалық кедей, қаншалық қарыздар, қаншалық қул, қаншалық мирассыз болмасын; Аллахтың барлық халқы өз аға-инилери арасында өзлериниң туўылғанлық ҳуқықын толық ҳәм толық қайта тиклениўин күтиўи мүмкин еди.
Ўәделердиң орынланыўы:
Ешуа Иорданның шығысында жайласқан исрайыллыларға: “Раббиңиз Аллах сизге дем алыс бермекте, ҳәм бул жерди сизге бермекте” деди (Ешуа 1:13). Бул аят дем алысты Ибраҳимге берилген ўәделер менен байланыстырады.
Ағзалық белгиси:
Аллах пенен келисим тек ғана жеке диндарлық мәселеси емес, бәлки Аллахтың халқының бир бөлеги екенлигин билдириў еди: “Шаббат күни жумыс ислеген ҳәр бир адам өз халқынан кесиледи” (Шығыў 31:14).
Нызам улыўма, ҳәм Шаббат арнаўлы түрде, жәмийеттеги күшлилер ҳәм гүманлылар арасындағы қатнасықларды да басқарған. Әмирдиң өзи қулға, ҳәтте өгиздиң де дем алыс берилиўин талап еткен. Күшлилердиң ҳуқықлары гүманлылардың ҳуқықлары менен шекленген, ҳәм керсинше емес.
Пүткил келисимниң белгиси:
Келисимниң Шаббат дем алысы түсиниги менен қандай да бир жол менен байланыслы болған барлық түрли аспектлерине қараң! Аллахтың Өзи Шаббатты пүткил келисимниң белгиси етип түсиндирди. Шаббатты сақлаў келисимди сақлаў еди; Шаббатты итибарсыз қалдырыў Шаббат белгиси болған келисимди итибарсыз қалдырыў еди (Шығыў 31:13-17). Ийса фарисейлердиң Шаббатты бийғамлық пенен бузыўдан “қорғаў” ушын қурылған легализмлерин бир шетке ысырып таслағанда не ушын соншалық ашыўды қозғағанын да көриў аңсат.
Аллахтың қәлеўи:
Аллах Өзиниң дем алысы ушын Сионды таңлаған еди (Забур 132:13-14). Тилекке қарсы, Исрайыл ҳақыйқатлы емес еди, ҳәм Аллах ҳақыйқатсызлыққа шыдай алмады. Аллахтың халқы ҳақыйқатсыз болғанша, олар Аллахтың дем алысына кире алмады. Бирақ Аллах олардың Аллахы болғанша, Ол оларды таслап кетпес еди. Солай етип Аллах исрайыллылардан кем емес шөлде адасып жүрген деп есапланған; Аллах Өз халқынан кем емес Бабыл сүргининде болған. Аллах Өз халқынан кем емес дем алысты қәлеген – бул Аллах Өз халқы менен ҳақыйқатлық ушын азап шегеди.
Ишая пайғамбарлық етти, ҳақыйқатлы болып, Аллах оған дем ала алатуғын бир исрайыллы келеди (Ишая 11:2-12). Раввинлер бул ҳәм басқа үзилислерди Аллах Өз дем алысын тапқанда, Ол Өз әдалатлығы менен Өз халқына дем алыс бериўге мәжбүр болады деп үйретиў ушын қолланған. Бул олардың тәлимлериндеги майда легализмлердиң себеплеринен бири еди; олар өзлериниң ҳақыйқатлықлары менен Аллахтың дем алысын алға сүриўге ҳәрекет еткен.
Жаңа Келисим
Келиң, Жаңа Ўәсият бул соңғы ноқатты қалай қабыллағанына қарайық: Аллах Өзи дем ала алатуғын Исрайылды қәлеген. Матта Ийсаны пайғамбарлықтың орынланыўы етип көрсетиўге ең көп итибар берген Инжил. Оның оқыўшылары раввинлик тәлимди билген болар еди. Бул жерде ол Аллахтың Руўхының Ийсаға дем алғанын, ҳәм Аллахтың разы болғанын айтады (Матта 3:16-17). Ҳақыйқатлы Исрайыллы, Мәсих, келген еди! Әлбетте дем алыс жолда! Бул сөздиң пүткил тарийх бойындағы ҳәр бир мәниси енди орынланыў алдында! Келиң, алдынғы ноқатларға қайтып, Ийсаның булардың бәрин қалай ислегенин көрейик.
Пүткил келисимниң белгиси:
Ийса яҳудий басшыларын таң қалдырған көп нәрселер айтты, мысалы, “Мениң мойныма жүгиңизди алың, ҳәм жанларыңызға дем алыс табасыз” (Матта 11:29). Диндар яҳудий “Нызамның мойны” ҳаққында сөйлесер еди, бул Аллах оларға қойған жумысты аңлатқан. Иерусалим Кеңеси де яҳудий талапларын “мойын” деп атаған (Ҳаўарийлердиң ислери 15:10). Солай етип бул жерде Ийса: “Өзиңизди Нызамға емес, Маған бағышлаң, ҳәм Мен сизге Нызам ўәде еткен дем алысты беремен” деп айтқан.
Басқаша айтқанда, Ийсаға келиў жаңа келисимге кириў – Ийса жаңа келисим. Буны айтқаннан кейин (Матта 11:29), Ийсаның шәкиртлери Шаббат күни ғалла терди, ески келисимниң Шаббат дем алысына қарсы шықты. Қарама-қарсылық әдейи: сиз қайсы мойынға өзиңизди бағышлайсыз, қайсы дем алысты излейсиз? Павлус бул салыстырыўға тоқталғанда былай деп жазды: “Ҳеш ким сизге аўқат, ишимлик яки Шаббатлар ҳаққында ҳүким етпесин, олар келешек нәрселердиң көлеңкеси, бирақ зат Мәсих” (Колосалыларға 2:16-17).
Ағзалық белгиси:
Егер Ийса ески келисим ўәде еткен барлық нәрсени Өзинде жәмлесе, онда Аллахтың жаңа халқы кимлер? Мәсихте, мәсихшилер Аллахтың жаңа халқы болады (1 Петр 2:10). Павлус: “Сиз Мәсихтиң денесисиз, ҳәм жеке-жеке оның ағзаларысыз” дейди (1 Коринфлилерге 12:27). Егер сиз Мәсихте болмасаңыз, Аллахтың дем алысын татыўға ҳеш қандай үмитиңиз жоқ.
Ўәделердиң орынланыўы:
Бирақ Аллах Өзиниң Ески Ўәсият халқына берген ўәделери ҳаққында не айтыўға болады? Ол олардан жүз бурды ма? Павлус: “Ата-бабаларға берилген сол ўәдени Аллах бизге, олардың балаларына, Ийсаны тирилтиў арқалы орынлады” деди (Ҳаўарийлердиң ислери 13:32-33). Мәсих ҳаққындағы ўәде Ийсада орынланды, ҳәм Ол арқалы Аллахтың барлық ўәделери орынланады.
Қайта тиклеў, кеширим ҳәм азат етиў:
Ийсаның Назарет синагогасындағы биринши жәмийетлик жәриясы “тутқынларға азатлықты жәриялаў, Раббиниң мақул жылын жәриялаў” еди (Лука 4:18-19). “Мақул жыл” Юбилей жылының мәнисин аңлатқан, бул қулларды азат етиў, қарызларды кешириў ҳәм туўылғанлық ҳуқықына ийе жерди қайта тиклеўди билдирген. Ийса адамларды гүнаға қуллықтан азат етеди.
Аллахтың мәрҳаматының белгиси:
Юханна былай деп жазды: “Нызам Муса арқалы берилди; бирақ мәрҳамат ҳәм ҳақыйқат Ийса Мәсих арқалы келди” (Юханна 1:17). Ески келисим басынан ақырына шекем Аллахтың мәрҳаматына толы еди. Бирақ Ийса арқалы келетуғын мәрҳамат соншалық үлкен, салыстырғанда ески келисим бос көринеди.
Аллахқа еликлеў күни:
Шәкиртлердиң аяқларын жуўғаннан кейин, Ийса: “Мен сизге үлги бердим, сиз де Мен сизге ислегендей ислеўиңиз керек” деди (Юханна 13:15). Павлус Ефеслилерге олар “Аллахқа еликлеўшилер” болыўы керек дейди, Ол Өз халқына саўғалар береди, сонда биз, Мәсихтиң денеси, “Мәсихтиң толықлығының пүткил өлшемине” келемиз (Ефеслилерге 5:1; 4:13).
Бирақ бул жерде үлкен айырмашылық бар. Ески келисимде биз дем алған Аллахқа еликлеўимиз керек болса, жаңа келисимде биз Аллахтың жаратыўшы ҳәм меҳирбан жумысына еликлеўимиз керек, себеби биз Аллахтың бизди жаңа жаратылыс етиўдеги меҳирбан жумысында дем аламыз. Солай етип дем алыў Аллахқа ҳақыйқый еликлеўдиң биринши қәдеми; Онда дем алғаннан кейин, екинши қәдем Оған уқсас болыў. Ол биздиң үлгимиз, Ол: “Ул Өзинен ҳеш нәрсе ислей алмайды; бирақ Атаның не ислегенин көрсе, Ул да соны ислейди” дейди (Юханна 5:19).
Ибадат күни:
Ҳәм биз шеңберди жабамыз – биз ибадатқа қайтамыз. Дем алыс күни әли де ибадат күни. Бирақ биз қалай ибадат етемиз енди? Даўыт ушын ибадат қуўаныш ўақты еди. Биз ушын да әли солай. Аллахқа Оның сүйиспеншилиги, Оның мәрҳаматы, Оның меҳири ушын шүкир етиў ўақты. Бунда Даўыт пенен бирге болмаўымыз мүмкин бе? Биз оны Ийсада Даўыт ойлағаннан да әдеўир жақсырақ көремиз!
Биз ушын бул Аллахтың қолларының жумысынан рәҳәтлениў ўақты, биздиң мүтәжликлеримизди қамтамасыз етиўде, өз қолларымыз бенен ислеп керекли нәрсени алыў орнына. Биз енди оны әдеўир жақсырақ көремиз, себеби Ийсаның жумысы бизге барлық нәрсени әкелди, ал биздиң өз жумысымыз мәңгилик қунға ийе ҳеш нәрсе әкеле алмайды!
Биз ушын бул Аллахтың режелерин ойланыў ўақты, өз режелеримизди дүзиў орнына. Ҳәм Ийсада бизге ашылған Аллахтың режелери қаншалық үлкен. Аллахтың ҳақыйқатлығын жәриялаў ўақты; ҳәм бул Ийсада Даўыттың дәўириндеги ҳеш нәрседен қаншалық жақсырақ көрсетилген!
Дем алыстың басқа аспектлери
Аллахтың ийелигиниң белгиси:
Исрайыллылар Юбилей жылында жердиң Аллахтың ижарашылары екенлигин еслетилген, ал исениўшилерге Павлус тәрепинен олар қымбат баҳаға сатып алынғаны – Голгофа крестинде төленгени еслетилген (Левилер 25:23; 1 Коринфлилерге 6:20).
Азатлық белгиси:
Шаббат күни исрайыллылар тек ғана Аллахтың жаратылыстағы дем алысын еслеўи емес, бәлки Оның оларды Мысырдағы қуллықтан қутқарғанын да еслеўи керек еди. Сол сыяқлы, Аллах жаратылысты шорлаўдан азат етиўге ўәде берген (Екинши Заң 5:14-15; Римлилерге 8:19-21).
Үмитимиздиң белгиси:
Исрайыллыларға мирас ўәде етилген, ал Рабби Оның ушын азап шеккенлерге дем алыс ўәде етеди (Екинши Заң 12:9; 2 Салоникалыларға 1:7).
Исенимди көрсеттиў:
Аллах шөлде саяхат еткен исрайыллылар ушын Шаббат күни жыйнаўға мәжбүр болмаўлары ушын алдыннан жетерли манна берип арнаўлы тәмийнат иследи. Ҳәм олар Шаббат күни егин егиў мәўсиминде яки орақ ўақтында жумыс ислемеўи керек еди. Исениўшилерге: “Ол бизге барлық нәрсени мәрҳамат пенен бермей ме?” деп ўәде етилген (Шығыў 16:18-24; 34:21; Римлилерге 8:32). Биз ушын бул биздиң қул емес, бәлки қутқарылған екенлигимиздиң көрсеттиўи. Исрайыл балалары қуллықтан қутқарылған, ал исениўшилер Аллахтың шаңарағына уллар етип қабыл етилген (Екинши Заң 5:15; Римлилерге 8:15).
Сиздиң дем алысыңыз
Биз Мухаддес Жазыўдағы дем алыс күниниң 13 аспектине қарадық. Жаратылыстан баслап Аллах инсаниятқа дем алыс усынып келген. Аллахтың халқы ушын мәңгилик дем алыс бар – (Еврейлерге 4:1-11). Бул ҳеш қашан таўсылмайтуғын дем алыс күни.
Сиз сол дем алысқа итибарлы болдыңыз ба яки шөлде өлген Исрайыл балалары сыяқлы итибарсыз болдыңыз ба? Бахытқа қарсы, шақырыў әли де ашық.
