*Нигериялық кеңесши жазады* Үйлениў алдынан кеңеслесиў ҳәм неке алдынан кеңес бериў
Қарама-қарсы жыныс пенен қатнасықта болыўды қәлейтуғын бойдақ ересеклердиң көпшилиги үйлениўи мүмкин болған күнине умтылады. Жолдаслыққа деген бул умтылыс Қудайдың еркине бағыныўы керек. Жаслар Қудайды барлық болмысы менен сүйгенде, Қудай оларды өзи сүйгендей сүйетуғын некелесиўшилерге бағытлайды.
«Өзиңди Хожамыздан қуўандыр, сонда Ол саған жүрегиңниң қәлегенлерин береди. Өз жолыңды Хожамызға тапсыр; Оған исен, сонда Ол буны ислейди: Ол сениң әдалатлылығыңды таң сәҳәриндей, ал сениң исиңниң әдалатлылығын түслик қуяшындай жарқыратады» (Заб. 37:4-6).
Мәсихшилер адамларды неке алдынан жыныслық қатнасыққа алып баратуғын мәдений элементлерге қарсы турыў ушын неке алдынан кеңес бериўге қатнасыўы керек. Еркек пенен ҳаялды мәсихши некеде бирлестирген хызметкер оларға бул бирлесиўдиң мақсети ҳәм жуўапкершиликлери ҳаққында үйретиўге жуўапкер. Бул ерли-зайыплылар өз некесин қурыўы мүмкин болған беккем тийкарды тәмийинлейди.
Ерли-зайыплылар некеге таярланып атырғанда, бахытлы ҳәм саламат неке турмысына ийе болыў ушын бул төрт әҳмийетли тараўда билим ҳәм түсиниўге ийе болыўы өте әҳмийетли.
*1. Қудайды билиў ҳәм Оған садықлық:* Еки тәреп те барлық нәрсениң, соның ишинде адамның да Жаратыўшысы болған Қудайды билиўи керек. Олар Хожамыз Қудайды жеке билиўи, Оған табыныўы ҳәм Оған садық болыўға умтылыўы керек (Бас. 1:1,26; Нақ. 6:4-5; Уағ. 11:9-12:1).
*2. Адамның библиялық образын билиў:* Мухаддес Китап биздиң жеке образымыз Қудайлықта тамырланғанын үйретеди (Бас. 1:26-27). Адам Қудай тәрепинен «қорқынышлы ҳәм таңқаларлықтай» жаратылған (Заб. 139:13-16). Тек еркеклер ҳәм ҳаяллар, ҳайўанлар емес, Қудайдың образы ҳәм уқсаслығын алып жүреди. Сонлықтан, биздиң қарама-қарсы жыныс пенен қатнасығымыз ҳайўанлық инстинктлер менен басқарылмайды ҳәм басқарылмаўы керек. Мәсихшилер өзлериниң қутқарылыўын, өзин-өзи баҳалаўын ҳәм өзин-өзи ҳүрметлеўин Мәсих Ийсадан алады (Рим. 6:3-6; Гал. 2:20). Олар Мәсих пенен бирлесиў арқалы Қудайдың уллары ҳәм қызлары болды (2 Кор. 6:14-18).
*3. Қудай Сөзин билиў:* Некеге қызыққан барлық ересеклер ушын некениң турақлы, өмирлик қатнасық екенлиги ҳаққындағы библиялық түсиниўге ийе болыўы әҳмийетли (Бас. 1:27; 2:22-24; Мат. 19:4-6; 1 Кор. 7). Мухаддес Жазыўды билиў оларды аўыр қыйыншылықлардан қорғайды, сондай-ақ оларға тосқынлықларды жеңиў ушын тийкарғы билим береди.
*4. Қудайшыл ата-аналардың кеңесин есапқа алыў:* Үйлениўди қәлегенлер неке ҳаққында берилген, тәжирийбели, исенимли ата-аналардан кеңес алыўы керек. Әдетте, Қудайшыл ата-аналар библиялық тийкарға ийе болған неке алдынан кеңес береди. Мен Ибраҳим ҳәм Шимшонның ата-аналары өз улларының некелери ҳаққында Қудайшыл неке алдынан кеңес берген деп есаплайман (Бас. 24:1-4; Ҳаким. 14:1-3). Мениң изертлеўимше, Нигерия мәдениятларында ата-аналар өз балалары ушын некелесиўшилерди таңлаўда уқсас қызығыўшылыққа ийе. Үлкен сораў мынада: Бул неке алдынан кеңес Қудайшыл ямаса Қудайсыз ата-аналардан келе ме?
Үйленип атырған ерли-зайыплыларға үйретиўден гөре некеде хызмет етиў әдеўир аңсатырақ. Ерли-зайыплыларға басшылық ҳәм кеңес керек болатуғын әҳмийетли тараўлар олардың Қудай менен қатнасығы, олардың неке ҳәм шаңарақ ҳаққындағы түсиниги, ҳәм олардың кәсиби ҳәм хызмети. Бул тараўлар өз-ара байланыслы ҳәм өз-ара тәўелди, ҳәм ерли-зайыплылардың пүткил өмирине тәсир етеди.
Қарама-қарсы жынысқа дәслепки тартылыў Адамлар гөззал денеге, кийимге, даўысқа, билимге, шаңарақлық келип шығыўға, экономикалық жағдайға ямаса диний жақынлыққа үстирт тартылыўға тийкарланған «сүйискеликке түсиўден» сақланыўы керек. Ҳақыйқый сүйискеликсиз тез қабыл етилген қарар өте қайғылы некеге алып келиўи мүмкин. Мысал ушын, Шекем ҳәм Шимшон ҳаялларға болған тез жыныслық қәлеўлери себепли аўыр азап пенен өлди (Бас. 34:1-7; Ҳаким. 16:1-30). Жақып китабында анық айтылған: «ҳәр ким өзиниң жаман қәлеўи менен сүйрелип, азғырылғанда сынаққа ушырайды. Соңынан, қәлеў ҳәмиледар болғаннан кейин, гүнаны туўады; ал гүна, толық жетилгенде, өлимди туўады» (Жак. 1:14-15).
Көбинесе гөззаллық ҳәм келисимлилик жақсы минезди билдиреди, ал суўықлық жаман минезди билдиреди деп есапланады. Ҳақыйқатта, бул дурыс емес. Адамлар өз үмитлерин фактке емес, қызығыўшылыққа, сүйискеликке емес, қәлеўлерге, Қудайға исенимге емес, сезимлерге, ямаса Қудайдың еркине емес, өзиниң еркине тийкарламаўы керек.
Қарама-қарсы жыныс ағзасына дәслепки тартылыўдан кейин, оның минезин ҳәм исенимлерин бақлаў ҳәм ойланыў әҳмийетли. Оған өз қызығыўшылығыңызды ямаса сүйискелигиңизди тез айтыў усыныс етилмейди. Оның орнына, сабырлы болыў ҳәм Қудайға өз қәлеўиңизди айтыў жақсырақ. Буны ислеў арқалы сиз асығыс ўәделерден сақланасыз. Үйлениўге қарар қабыл етиўден алдын дуўа етиўге, бақлаўға ҳәм қарама-қарсы жынысты библиялық түрде баҳалаўға ўақыт ажыратыў ақыллылық.
Үйлениў алдынан ушырасыў Ерли-зайыплылар дәслепки тартылыў басқышынан үйлениў алдынан ушырасыў басқышына өткеннен кейин, олар көп сынақларға дус келеди. Бул сынақларды жеңиў ушын олар тек бир-бирине қатыслы саламат, унамлы ойларға, әмеллерге ҳәм сөзлерге итибар қаратыўы керек. Ерли-зайыплылар өз қәлеўлерин дуўа етип Хожамызға алып барыўы ҳәм Оның еркиниң орынланыўын күтиўи керек (Нақ. 3:5). «Жердеги нәрселерге емес, жоқарыдағы нәрселерге итибар қаратың» (Кол. 3:2).
Ҳәр ким қарама-қарсы жыныс ҳаққында таза ҳәм Қудайшыл ойлар ойлаўы керек (Фил. 4:8). Ҳәр ким жыныслық қәлеўлерге қарсы турыўы керек (1 Сал. 4:3-8; 2 Тим. 2:22; Нақ. 7:7-27; Уағ. 11:9-12:1). Неке алдынан жыныслық қатнасық келешектеги жолдастың некеге алып келиниўи керек болған пәклигин урлайды. Есиңизде болсын, Қудай некеден алдынғы жыныслық қатнасықты айыплайды (Гал. 5:16-21). Айрым жаслар некеден алдын жыныслық гүнаға түсиў нәтийжесинде мектеплерден шығарылды, жумыстан босатылды, ҳәтте өлди (аборт ямаса ВИЧ/СПИД себепли). Жыныслық қатнасықлар ушын некеге шекем күтиў ерли-зайыплыларға өз-ара ҳүрмет, исеним, сабыр ҳәм түсиниў береди. Ҳәр ким Мәсих Ийсада дурыс образды сақлаўға умтылыўы ҳәм өз жолдасын Мәсихте сүйкли деп есаплаўы керек (Юҳ. 13:34-35; Рим. 12:9-10).
Ҳаяллар үйлениў алдынан ушырасыў ўақтында олардан пайдаланғысы келетуғын еркеклерге қарсы ҳәрдайым сергек болыўы керек. Ол еркектиң усынысларынан бас тартқанда, ол көбинесе: «Неге сүйискелигиңди дәлиллемейсең?» ямаса «Егер мени сүйген болсаң, сен...» дейди. Бундай нәрселерди айтатуғын ҳәр қандай еркек ҳаялдың пүткил инсанына емес, тек оның денесине қызығады. Ҳақыйқый сүйген адам ҳаялдың ҳуқықларын, исенимлерин, Қудайдың образын ҳәм идеалларын ҳүрмет етеди. Ҳәм ол өзиниң Қудай алдындағы жуўапкершилигин, өзин таза сақлаўды мойынлайды.
Ерли-зайыплылар турмыстың ҳәр түрли жағдайларында бир-бирин бақлаўы керек. Олар сондай-ақ ҳақыйқый қайта туўылған басқа ерли-зайыплылар менен ўақыт өткерўи керек. Төмендеги темалар еки тәреп тәрепинен некелесиўден алдын қарастырылыўы әҳмийетли:
Үйлениў алдынан ушырасыў ўақтында қарастырылыўы керек болған сораўлар Қудай менен жеке қатнасық: Сиз қайта туўылғансыз ба ҳәм жеңимпаз мәсихши турмысын сүрип атырсыз ба? Мәдений келип шығыў: Сиздиң дәстүрли исенимлериңиз ҳәм әмеллериңиз Қудай Сөзине туўры келе ме? Билим бериў келип шығыўы: Ол не ҳәм қаншалық көп қәленеди? Экономикалық келип шығыўы: Ол не ҳәм не қәленеди? Диний байланыслар: Сиз қайсы деноминацияға ямаса шіркеўге тийислисиз? Сиздиң әмеллериңиз некелесиўши жолдасыңыздың әмеллери менен қарама-қарсы келе ме? Неке түсиниги: Неке ўәделери турақлы ма ямаса бузылыўы мүмкин бе? Дүнья көзқарасы: Сиздиң қәдириңиз, мақсетлериңиз ҳәм турмыс ушын үстинликлериңиз не? Жумыс/кәсип: Ақша табыў/сарплаўға болған көзқарасыңыз қандай? Өзин-өзи баҳалаў ҳәм өзин-өзи ҳүрметлеў: Ол жоқары ма ямаса төмен бе, унамлы ма ямаса унамсыз ба? Балалар: Оларды қашан қәлейсиз ҳәм қанша? Жыныс: Ол қаншалық әҳмийетли? Оның мақсети не? Ол қалай билдириледи? Туўысқанлар, қайынлар ҳәм дос-яранлар: Олар сиздиң неке турмысыңызда қандай орынға ийе болады ҳәм олар сиздиң биргеликтеги турмысыңызға қандай талаплар қояды?
Бул темалар некелесиўши жолдасты таңлаў процесиниң бир бөлеги сыпатында қарастырылыўы керек. Бул ўақытқа келип ерли-зайыплылар өмирлик жолдас ҳаққында өзлери қарар қабыл етиў ҳәм сол қарар ушын жуўапкершиликли болыў ушын жақсырақ жағдайда болады деп күтиледи. Еки тәреп те Ийса Мәсихти Қутқарыўшы ҳәм Хожамыз сыпатында билиўи ҳәм оған исениўи керек екенлигин жетерли дәрежеде баса айтыў мүмкин емес. Ҳәр ким Хожамызды сүйиўи ҳәм Оның Сөзине бойсыныў арқалы буны көрсетўи керек.
Ҳәр кимниң басқаға болған сүйискелиги оның ойларында, сөзлеринде ҳәм әмеллеринде көриниўи керек. Оның ҳақыйқый сүйискелик екенлигине ҳәм денениң қәлеўи емес екенлигине исенимли болың. Екеўи де Мәсихтиң ақыл-ойына ийе болыўы керек, «бирдей сүйискеликке ийе болып, руўҳ ҳәм мақсетте бир болыўы керек» (Фил. 2:2). Басқаша айтқанда, екеўи де бирдей дүнья көзқарасына ҳәм мақсетке ийе болыўы керек – Хожамызды қуўандырыў ҳәм бир-бирин қуўандырыў.
Тек мәсихши болғаны ушын адамға үйлениў ҳәрдайым дурыс емес. Өз таңлаўыңыз ушын Қудайдың еркин излең. Жәмийеттиң ҳәм ҳәтте шіркеўлердиң қысымларынан сақланың, олар сизди некеде надурыс таңлаўлар ислеўге мәжбүр етиўи мүмкин. Өмирлик жолдасты таңлаў ушын ақырғы жуўапкершилик ҳәм қарар тийисли еркек ҳәм ҳаялға тийисли болыўы керек.
Жуўмақлаўшы ойлар 1 Коринфлилерге 7:8 де, Павлус «бойдақ қалыў жақсы» деп айтады. Бирақ, жәмийеттеги қәлеўли тәбият ҳәм зинаға болған ықпал себепли, ол адамларға гүнаға түсип қалмаў ушын үйлениўди үйретеди. Бул үзиндде бойдақ ҳәм үйленген жағдайлардың екеўи де Қудайдан келген саўғалар екенлигин атап өтиў керек: «Бирақ ҳәр бир адамның Қудайдан өз саўғасы бар; биреўдиң бул саўғасы (бойдақлық), басқасының ол саўғасы (неке) бар» (7:7). Сонлықтан, үйлениўди ямаса бойдақ қалыўды таңлаў Қудай тәрепинен мақулланған.
Есиңизде болсын, Қудай сиздиң денеңизди ҳәрдайым – дослық, үйлениў алдынан ушырасыў, некелесиў ҳәм неке ўақтында муқаддеслеўди талап етеди. Әдепсизликке қарсы турыў керек, себеби ол келешектеги некени жоқ етиўи мүмкин. Сонлықтан, ҳәр бир ҳаял ҳәм ҳәр бир еркек неке толықланғанға шекем пәклигин сақлаў арқалы өз денеси менен Қудайды ҳүрметлеўге умтылыўы керек. Бул неке турмысында қәдир-қымбат, садықлық ҳәм қуўаныш ушын тийкар болады.
Некени ойлап атырғанлар ушын мәсихши ата-аналардан, кеңесшилерден, пасторлардан ҳәм хызметкерлерден кеңес алыў ҳәрдайым ақыллылық. Буны ислеў ерли-зайыплыларға некеде ақырғы мәрте өзлерин бағышлаўдан алдын өз қатнасықларын баҳалаў имканиятын береди.
АВТОР ҲАҚҚЫНДА: Данфулани Коре, PhD, Игбажа Теологиялық Семинариясынан, Даллас Теологиялық Семинариясынан ҳәм Техас Университетинен дәрежелер алған. Ол Нигерия бойлап неке, шаңарақ, шіркеў ҳәм билим бериў мәселелери бойынша сөйлеген. Ол Нигерияның Жос Теологиялық Семинариясында сабақ береди. Бул мақала оның «Мәденият ҳәм Мәсихши Үй» китабынан алынған.